Nằm trong vùng lõi của những dãy núi hùng vĩ xã Bản Xèo, tỉnh Lào Cai đang vươn mình trở thành hình mẫu về sự kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản văn hóa và bứt phá kinh tế hiện đại.
Bằng việc định vị du lịch cộng đồng là "trái tim di sản" và nông nghiệp đặc sản là "bệ đỡ", cùng với chiến lược đầu tư hạ tầng bài bản, Bản Xèo đang tự tin viết tiếp chương mới cho khát vọng phát triển năm 2026.
Đánh thức tiềm năng từ "trái tim di sản" văn hóa và cảnh quan
Bản Xèo không đơn thuần là một địa danh trên bản đồ hành chính, mà là một không gian văn hóa sống động, nơi hội tụ những giá trị thiên nhiên và nhân văn đặc trưng nhất của vùng cao Bát Xát.
Với địa hình đồi núi nhấp nhô xen kẽ những thung lũng hẹp, nơi đây sở hữu những cung ruộng bậc thang tuyệt mỹ – kết tinh từ đôi bàn tay khéo léo và sức lao động bền bỉ của cha ông qua nhiều thế kỷ.
Sự hiện diện của cộng đồng các dân tộc Mông, Dáy, Dao với những phong tục tập quán riêng biệt đã tạo nên một nền tảng văn hóa bản địa phong phú, trở thành nguồn tài nguyên vô giá để địa phương khai thác các loại hình du lịch sinh thái và văn hóa trải nghiệm.
Giới chuyên gia nhận định Bản Xèo đang nắm giữ một "viên ngọc quý" chưa được mài giũa hết tầm trong ngành công nghiệp không khói. Cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ với những đỉnh núi mây phủ và các hang động kỳ bí chỉ là phần nổi của tảng băng chìm.
Giá trị cốt lõi thu hút du khách chính là sự uốn lượn tinh xảo của ruộng bậc thang mỗi độ lúa chín, tạo nên một "di sản thị giác" có sức lay động mạnh mẽ. Đây không chỉ là tư liệu sản xuất nông nghiệp mà đã trở thành thỏi nam châm thu hút giới nhiếp ảnh và những người yêu thiên nhiên tìm về để cảm nhận hơi thở của núi rừng.
Tuy nhiên, linh hồn của du lịch Bản Xèo thực sự nằm ở bản sắc dân tộc độc đáo. Việc triển khai quyết liệt các dự án bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch đã tạo ra một hướng đi bền vững.
Năm đội văn nghệ quần chúng được thành lập không chỉ để phục vụ các kỳ hội nghị, mà chính là những "đại sứ văn hóa" mang tâm hồn, tiếng hát và điệu múa bản địa đến gần hơn với du khách.
Khi du lịch cộng đồng được đặt vào vị trí trung tâm, người dân không còn đứng ngoài cuộc mà trở thành những chủ thể bảo tồn tích cực, trực tiếp tham gia vào chuỗi cung ứng dịch vụ, từ đó biến di sản thành sinh kế bền vững.
"Đề án phát triển du lịch xã Bản Xèo giai đoạn 2026 - 2030" chính là “kim chỉ nam” cho nỗ lực chuyển hóa vốn văn hóa thành giá trị kinh tế thực thụ.
Sức hấp dẫn của miền đất này còn đến từ sự giao thoa văn hóa giữa các tộc người. Du khách đến với Bản Xèo không chỉ để ngắm cảnh, mà còn để sống trong không gian của những lễ hội truyền thống, thưởng thức những đặc sản nức tiếng và cảm nhận sự nồng hậu của đồng bào.
Chính sự kết hợp giữa cảnh quan hùng vĩ và chiều sâu văn hóa đã định vị Bản Xèo là một điểm đến không thể bỏ qua trên hành trình khám phá vùng cao Lào Cai, nơi mỗi bước đi đều chạm vào một phần của di sản.
Nông nghiệp đặc sản và hạ tầng: Bệ đỡ cho khát vọng thịnh vượng
Song hành cùng du lịch, nông nghiệp đặc sản đang khẳng định vai trò là "bệ đỡ" vững chắc cho nền kinh tế địa phương. Bản Xèo đã chứng minh rằng khi tư duy làm kinh tế hàng hóa được khơi thông, đất dốc cũng có thể nở hoa.
Điểm sáng lớn nhất chính là sự bứt phá của cây đao riềng. Việc diện tích trồng thực tế đạt 94 ha, vượt xa kế hoạch ban đầu (162,1%), không chỉ mang lại sản lượng 1.880 tấn củ tươi mà còn tạo ra nguyên liệu ổn định cho làng nghề miến đao truyền thống.
Đây là một bước đi chiến lược, biến nông sản thô thành sản phẩm quà tặng có giá trị cao, phục vụ trực tiếp cho du khách và thị trường tiêu dùng hiện đại.
Bên cạnh đó, việc hình thành các vùng chuyên canh cây ăn quả đặc sản như lê và na tại thôn Pờ Sì Ngài, Cửa Cải là một sự lựa chọn thông minh. Với diện tích lê duy trì trên 81 ha và cây na đạt hơn 14 ha, xã đã tận dụng tối đa lợi thế khí hậu vùng cao để tạo ra những sản phẩm có chất lượng vượt trội.
Những trái na, trái lê Bản Xèo không chỉ là nông sản sạch mà còn là biểu tượng cho sự chuyển mình của nông nghiệp địa phương: từ canh tác tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn, gắn liền với thương hiệu và chất lượng.
Để những tiềm năng trên thực sự "cất cánh", xã Bản Xèo đã tập trung huy động mọi nguồn lực để xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng đồng bộ. Trong đó, xã đặc biệt quan tâm đầu tư nâng cấp các tuyến đường giao thông từ trung tâm đến các thôn, bản. Các tuyến giao thông đến các vùng sản xuất chuyên canh cây ăn quả… giảm chi phí nâng cao hiệu quả kinh tế, tạo thêm thu nhập cho người dân.
Khoản đầu tư công mạnh mẽ trong năm qua tập trung vào giao thông liên thôn và thủy lợi không chỉ giúp thông thương hàng hóa mà còn mở ra những cung đường du lịch thuận lợi.
Đặc biệt, hạ tầng viễn thông với 14 trạm phát sóng đã phủ kín mạng lưới thông tin, cùng với hoạt động của 119 thành viên tổ công nghệ số cộng đồng đã tạo nên một "cú hích" về chuyển đổi số.
Khi đặc sản miến đao hay hình ảnh ruộng bậc thang được đưa lên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội, khoảng cách giữa vùng cao và thế giới đã được “san phẳng”.
Bản Xèo đang tự tin hướng tới tương lai với một tâm thế mới: Một địa phương giàu bản sắc, hiện đại và tràn đầy sức sống, nơi sức mạnh của nội lực và sự đầu tư bài bản đang tạo nên những giá trị bền vững theo thời gian.
