Tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh không chỉ đơn thuần là một bước đột phá về hạ tầng giao thông, mà còn là một "cơ hội" cho du lịch toàn vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.
Để không bị cuốn phăng trong vòng xoáy của tốc độ, Hải Phòng cần những lời giải thực tế cho các điểm nghẽn hạ tầng hiện hữu. Thay vì loay hoay với bài toán khoảng cách, thành phố Cảng có thể tìm thấy lời giải ngay từ chính điểm yếu nhất của dự án đường sắt cao tốc đối với địa phương này.
Thách thức "chặng cuối"
Khi con tàu 350km/h chỉ ghé qua “ngưỡng cửa” phía Bắc rồi vụt mất, bài toán sống còn là làm sao để kéo hành khách từ những sân ga xa xôi về với lòng thành phố. Đây chính là lúc tư duy về hạ tầng cần một sự dịch chuyển mang tính đột phá. Khi thời gian di chuyển từ thủ đô đến Hạ Long rút ngắn xuống còn 30 phút, bản đồ du lịch sẽ vẽ lại. Hải Phòng vốn đang hưởng lợi từ vị thế "cửa ngõ" và sự gần gũi về địa lý nhờ cao tốc 5B, nay đứng trước nguy cơ bị biến thành một "trạm dừng chân" bị lãng quên trong tâm trí du khách.
Khi tuyến đường sắt cao tốc (ĐSCT) đi qua phía Bắc Thủy Nguyên mà không kết nối trực tiếp những dải du lịch phía Nam như Đồ Sơn, Cát Bà và nếu không có những chiến lược phản ứng nhanh và sắc bén, Hải Phòng sẽ rơi vào kịch bản: Khách quốc tế đến Nội Bài sẽ chọn thẳng tiến Quảng Ninh bằng tàu cao tốc. Điều này dễ thấy khi khách nội địa từ Hà Nội sẽ coi Hạ Long là "ngoài ô" cho những chuyến nghỉ dưỡng chớp nhoáng.
Tuy nhiên, nếu biết cách khai thác những giá trị độc bản, Hải Phòng hoàn toàn có thể biến luồng khách khổng lồ từ ĐSCT thành dòng chảy chảy ngược về phía mình.
Theo ông Nguyễn Nam Phương - Giám đốc vận hành khách sạn Glenda Tower Mộc Châu, thay vì đối đầu trực diện với sức mạnh hạ tầng và hệ sinh thái giải trí khổng lồ của Quảng Ninh, Hải Phòng cần tìm thấy những "khe cửa hẹp" nhưng đầy tiềm năng dựa trên bản sắc riêng biệt. Thay vì lo lắng về việc khách phải mất 45-60 phút từ ga Kinh Môn hay Yên Tử để về trung tâm, Hải Phòng có thể biến quãng đường này thành một phần của hành trình di sản.
Theo ông Phương, đây là cơ hội cho phát triển các tuyến bus du lịch cao cấp hoặc tàu thủy cao tốc kết nối từ các điểm dừng của ĐSCT về phía hạ lưu sông Bạch Đằng. Việc kết nối bằng đường thủy không chỉ là di chuyển, mà là một tour trải nghiệm lịch sử - văn hóa trên sông, biến bất lợi về vị trí ga thành một đặc sản du lịch đường thủy mà Quảng Ninh không có thế mạnh tương đương ở vùng giáp ranh.
Ông Phương cũng cho rằng, Quảng Ninh mạnh về các tổ hợp giải trí nhân tạo và vịnh biển kỳ quan, nhưng Hải Phòng lại sở hữu một kho tàng "văn hóa đời sống" sống động. "Food Tour" Hải Phòng đã là một thương hiệu mạnh, nhưng cần được nâng tầm thành một hệ sinh thái chuyên nghiệp. Khi khoảng cách thời gian Hà Nội – Hạ Long ngắn lại, Hải Phòng phải định vị mình là điểm đến của sự "đậm đà, bản địa và sâu sắc". Trong khi Hạ Long dành cho nghỉ dưỡng xa hoa, Hải Phòng sẽ là nơi du khách tìm về để thưởng thức nhịp sống đô thị di sản, những quán ăn vỉa hè trăm năm và kiến trúc Pháp cổ kính. Đây là phân khúc mà dòng khách trẻ và khách quốc tế yêu văn hóa cực kỳ ưa chuộng.
Khai thác di sản thiên nhiên khác biệt
Nếu nội đô Hải Phòng là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa “đậm đà, bản địa” qua từng góc phố, thì sức mạnh đối trọng thực sự để giữ chân du khách lâu hơn lại nằm ở một không gian di sản rộng lớn và khác biệt hoàn toàn với phần còn lại của khu vực.
Dù Hạ Long là kỳ quan, nhưng Lan Hạ lại mang vẻ đẹp hoang sơ, yên bình và "xanh" hơn trong mắt những du khách yêu thích sự tĩnh lặng. Với vị thế là Di sản Thiên nhiên Thế giới (vừa được UNESCO công nhận cùng với Vịnh Hạ Long), Hải Phòng cần tập trung vào dòng Du lịch sinh thái cao cấp và bền vững.
Khi Quảng Ninh trở nên quá tải vì sự thuận tiện của ĐSCT, du khách sẽ có xu hướng tìm đến những nơi vắng vẻ hơn. Lan Hạ chính là "vùng xanh" đối trọng, thu hút nhóm khách chi trả cao, những người sẵn sàng bỏ thêm thời gian để tìm kiếm sự riêng tư. Thay vì nhìn Quảng Ninh như một đối thủ hút khách, Hải Phòng nên coi ĐSCT là công cụ đưa khách đến "ngưỡng cửa" nhà mình.
Chủ động liên kết với các đơn vị vận hành tour quốc tế để xây dựng hành trình: ĐSCT từ Hà Nội đến Hạ Long - Chơi tại Quảng Ninh - Đi phà/tàu cao tốc sang Cát Bà - Về trung tâm Hải Phòng thưởng thức ẩm thực - Theo cao tốc 5B trở lại Hà Nội. Bằng cách này, Hải Phòng trở thành một mắt xích không thể thiếu trong vòng tròn du lịch phía Bắc, thay vì là một điểm đến đơn lẻ.
Thêm nữa, với lợi thế là trung tâm công nghiệp lớn nhất miền Bắc, Hải Phòng có cơ hội phát triển dòng khách MICE mà Quảng Ninh khó lòng cạnh tranh về chiều sâu. Tận dụng lượng chuyên gia, doanh nhân khổng lồ tại các KCN (Tràng Duệ, DEEP C, VSIP) để phát triển du lịch kết hợp hội thảo và tìm hiểu cơ hội đầu tư. ĐSCT sẽ giúp việc mời các chuyên gia, diễn giả từ Hà Nội xuống Hải Phòng trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết, thúc đẩy kinh tế ban đêm và dịch vụ lưu trú cao cấp tại trung tâm thành phố. Nếu biết tận dụng, ĐSCT sẽ là "đòn bẩy" đưa du lịch Hải Phòng cất cánh cùng vùng di sản.
