Bước đi quyết định cho an toàn thực phẩm tại Quảng Ninh

Nhằm giải quyết triệt để bài toán ô nhiễm, ngăn ngừa dịch bệnh truyền nhiễm và nâng cao chất lượng đời sống xã hội, UBND tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Văn bản số 3342/UBND-TC chỉ đạo tăng cường quản lý hoạt động giết mổ động vật, thực hiện nghiêm quy định pháp luật về thú y, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường.

Thực trạng vi phạm báo động và yêu cầu cấp thiết

Công tác kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm tại Quảng Ninh liên tục ghi nhận nhiều vụ việc vi phạm quy mô lớn. Khoảng 4 giờ 15 phút ngày 2/8, tại Km287 Quốc lộ 18 thuộc địa bàn phường Móng Cái 1, lực lượng CSGT đường bộ số 3 đã phát hiện và dừng kiểm tra xe ô tô tải đang vận chuyển 1.000 kg tràng lợn và 700 kg lườn ngỗng đông lạnh, tổng khối lượng lên tới khoảng 1,7 tấn.

Toàn bộ số thực phẩm này được chở bằng xe thùng kín hoàn toàn không có hệ thống bảo quản lạnh chuyên dụng, dẫn đến tình trạng rã đông, chảy nước và bốc mùi hôi tanh nồng nặc. Lái xe không xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ. Lực lượng chức năng đã lập biên bản vi phạm, bàn giao toàn bộ tang vật cho Đội Quản lý thị trường số 4 tiếp tục xác minh, xử lý nghiêm minh. Các cơ quan chuyên môn đánh giá sản phẩm đông lạnh trôi nổi, vận chuyển sai quy chuẩn chứa đựng rủi ro rất cao về nhiễm vi sinh vật và hóa chất độc hại, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.

Bên cạnh vi phạm trên tuyến lưu thông, nguy cơ mất an toàn thực phẩm từ các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ trong khu dân cư vẫn là nỗi lo thường trực. Thống kê hằng năm cho thấy các lực lượng chức năng đã kiểm tra trên 12.000 lượt cơ sở, phát hiện và xử lý vi phạm hành chính đối với hơn 1.500 cơ sở, phạt tiền hàng chục tỷ đồng và tiêu hủy gần 30 tấn sản phẩm động vật không đáp ứng tiêu chuẩn.

Toàn tỉnh hiện có hàng trăm điểm giết mổ quy mô hộ gia đình nằm rải rác trong khu dân cư. Đáng ngại hơn, chỉ có khoảng 15% trong số này đáp ứng được các tiêu chuẩn tối thiểu về diện tích, nguồn nước sạch và hệ thống xử lý chất thải. Phần lớn các cơ sở còn lại đều hoạt động thủ công, xả chất thải trực tiếp ra môi trường, tạo thành những điểm nóng ô nhiễm và tiềm ẩn nguy cơ lây lan các chủng vi rút dịch bệnh nguy hiểm như dịch tả heo châu Phi hay cúm gia cầm.

Trước thực trạng trên, UBND tỉnh Quảng Ninh đã yêu cầu các địa phương khẩn trương hoàn thành việc thống kê, phân loại toàn bộ cơ sở giết mổ. Chính quyền tỉnh chỉ đạo xây dựng lộ trình chi tiết nhằm chấm dứt hoạt động đối với tất cả các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ không bảo đảm điều kiện, quyết tâm hoàn thành toàn bộ công tác giải tỏa này trước ngày 31/10/2026. Nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu thụ thịt gia súc, gia cầm rất lớn, các địa phương phải chủ động bố trí quỹ đất sạch, đẩy mạnh thu hút nguồn vốn đầu tư tư nhân vào hệ thống giết mổ tập trung quy mô hiện đại.

Đối với những địa bàn miền núi, hải đảo hoặc khu vực chưa kịp xây dựng cơ sở quy mô lớn, địa phương có thể xem xét bố trí từ 1 đến 2 điểm giết mổ tập trung tạm thời. Tuy nhiên, các điểm tạm thời này vẫn bắt buộc phải bảo đảm đầy đủ điều kiện khắt khe về vệ sinh thú y, nguồn nước sạch và hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn. Đồng thời, các phường nội đô có nhiệm vụ rà soát, bố trí quỹ đất phù hợp để di dời các cơ sở giết mổ tập trung không còn đáp ứng khoảng cách an toàn sinh học.

Việc di dời này vừa giải quyết dứt điểm tình trạng ô nhiễm môi trường, vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư nâng cấp dây chuyền công nghệ hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng thịt thương phẩm đưa ra thị trường.

Đẩy mạnh kiểm tra liên ngành và phân công rõ trách nhiệm người đứng đầu

Nhằm siết chặt kỷ cương pháp luật và tạo sự chuyển biến rõ rệt trên thực địa, Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh yêu cầu thành lập ngay các tổ kiểm tra liên ngành từ cấp tỉnh đến cấp xã. Các lực lượng phối hợp gồm công an, quản lý thị trường, thú y và y tế sẽ tăng cường tần suất kiểm tra thường xuyên cũng như đột xuất tại các chợ đầu mối, các tuyến giao thông vận chuyển động vật và các điểm giết mổ. Lực lượng chức năng sẽ kiên quyết đình chỉ, chấm dứt hoạt động ngay lập tức đối với những điểm giết mổ trái phép, tự phát, không đáp ứng quy chuẩn vệ sinh thú y và an toàn thực phẩm.

Thống kê từ các đợt kiểm tra cao điểm gần đây cho thấy việc xử lý nghiêm minh, công khai danh tính các cá nhân, tổ chức vi phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng đã mang lại hiệu quả đe dọa, phòng ngừa rất lớn đối với các đối tượng có ý định gian lận.

Song song với biện pháp xử phạt nghiêm khắc, công tác tuyên truyền, vận động cũng được chính quyền các địa phương đẩy mạnh. Các cơ quan chuyên môn đang tích cực gặp gỡ, giải thích và hướng dẫn các hộ gia đình đang giết mổ nhỏ lẻ thấy rõ lợi ích lâu dài của việc di chuyển vào hoạt động tại các cơ sở tập trung, nơi có sự kiểm soát chặt chẽ của cán bộ thú y và có đầy đủ hạ tầng kỹ thuật phụ trợ. Về phân công trách nhiệm bộ máy nhà nước, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ninh đóng vai trò nòng cốt, chịu trách nhiệm hướng dẫn các địa phương lựa chọn địa điểm, thẩm định các điều kiện kỹ thuật của cơ sở giết mổ tập trung.

Đồng thời, Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng là đơn vị chủ trì các đoàn kiểm tra liên ngành cấp tỉnh, liên tục tham mưu cho Ủy ban Nhân dân tỉnh ban hành các cơ chế, chính sách ưu đãi về vốn, đất đai để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào hệ thống giết mổ hiện đại.

Bên cạnh đó, các sở, ngành liên quan như Sở Công Thương, Sở Y tế, Công an tỉnh có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ, tăng cường thanh tra, kiểm soát khâu vận chuyển, lưu thông và kinh doanh động vật, sản phẩm động vật trên thị trường. Điểm mới mang tính đột phá trong chỉ đạo lần này của lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh là việc gắn trách nhiệm cá nhân vào hiệu quả công việc. Ủy ban Nhân dân tỉnh nhấn mạnh, kết quả triển khai công tác quản lý giết mổ, bảo đảm an toàn thực phẩm và phòng chống dịch bệnh động vật trên địa bàn sẽ là một trong những căn cứ quan trọng nhất để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ hằng năm của từng cơ quan, đơn vị và đặc biệt là người đứng đầu chính quyền các cấp.

Việc quy trách nhiệm rõ ràng cho người đứng đầu hứa hẹn sẽ xóa bỏ tình trạng đùn đẩy, né tránh, tạo bước ngoặt lớn trong việc xây dựng chuỗi cung ứng thực phẩm sạch, an toàn, bảo vệ sức khỏe cho người dân và sự phát triển bền vững của tỉnh Quảng Ninh.

Đánh giá cao những định hướng chiến lược và giải pháp quyết liệt của tỉnh, ông Đỗ Quang Sáng - Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty CP XNK Thủy sản Quảng Ninh chia sẻ về vấn đề trên: "Việc siết chặt quản lý hoạt động giết mổ và chuẩn hóa vệ sinh an toàn thực phẩm là bước đi hoàn toàn đúng đắn, mang tính cấp thiết đối với sự phát triển chung của tỉnh. Là doanh nghiệp hoạt động trong ngành thực phẩm, chúng tôi hiểu rằng nguồn nguyên liệu an toàn, được kiểm soát chặt chẽ từ khâu đầu vào đến chế biến là yếu tố sống còn để bảo vệ sức khỏe nhân dân, du khách và nâng cao uy tín thương hiệu địa phương.

Việc đưa các hộ nhỏ lẻ vào cơ sở tập trung sẽ tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, giúp chuỗi cung ứng thực phẩm bền vững hơn." Sự đồng thuận của cộng đồng doanh nghiệp cùng quyết tâm của chính quyền các cấp sẽ là động lực quan trọng để Quảng Ninh thiết lập trật tự mới trong quản lý thực phẩm, mang lại sự an tâm tuyệt đối cho người dân và du khách.