Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đánh dấu bước chuyển trong chiến lược FDI, từ mục tiêu thu hút vốn sang kiến tạo năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo và nâng tầm doanh nghiệp Việt.
Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) - phát đi thông điệp rõ ràng: Việt Nam chính thức chuyển từ tư duy “thu hút đầu tư nước ngoài” sang “phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài”. Sự thay đổi này phản ánh bước ngoặt trong chiến lược FDI sau gần 40 năm mở cửa.
Giai đoạn 2015-2025, Việt Nam đã thu hút thành công gần 390 tỷ USD vốn FDI đăng ký, với điểm nhấn là sự bứt phá về vốn giải ngân hàng năm. Khu vực kinh tế này vươn lên đóng góp hơn 70% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước và tạo sức lan tỏa lớn về công nghệ.
Với thành quả này, đưa Việt Nam trở thành điểm sáng đầu tư toàn cầu - nhờ những nỗ lực cải cách thể chế, minh bạch hóa môi trường kinh doanh; giữ vững ổn định chính trị, uy tín và vai trò quốc gia không ngừng được nâng lên trong mắt nhà đầu tư quốc tế.
Trong nhiều năm, thành công của một địa phương thường được đo bằng số dự án và quy mô vốn FDI. Tuy nhiên, trong bối cảnh ưu đãi thuế dần mất lợi thế, yêu cầu mới là chất lượng dòng vốn, khả năng chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo, đào tạo nhân lực và đóng góp vào chất lượng nền kinh tế.
Đó cũng là lý do Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra cách tiếp cận mới: phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo hướng chất lượng, hiệu quả, đổi mới sáng tạo và liên kết chặt chẽ với khu vực doanh nghiệp trong nước.
Điều này đồng nghĩa, thành công của FDI sẽ không còn được đo chủ yếu bằng số vốn đăng ký hay số lượng dự án, mà bằng những giá trị mà dòng vốn đó để lại cho nền kinh tế.
Thước đo mới của FDI sẽ là mức độ chuyển giao công nghệ, năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D), khả năng hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo, tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng, chất lượng nguồn nhân lực được đào tạo, cũng như đóng góp vào nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Nói cách khác, Việt Nam đang chuyển từ cách tiếp cận “thu hút càng nhiều vốn càng tốt” sang lựa chọn những dòng vốn có khả năng tạo ra năng lực phát triển mới cho nền kinh tế.
Đây không chỉ là sự điều chỉnh trong chính sách FDI mà còn là bước chuyển trong mô hình tăng trưởng, khi mục tiêu cuối cùng không phải là gia tăng quy mô vốn đầu tư, mà là nâng cao năng lực nội sinh của doanh nghiệp và sức cạnh tranh quốc gia.
Theo ông Nguyễn Văn Được - Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh: “Nghị quyết số 10-NQ/TW có ý nghĩa chiến lược đối với giai đoạn phát triển mới của đất nước, thể hiện tư duy đổi mới mạnh mẽ của Đảng về kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài”.
Trong bối cảnh thế giới có nhiều thay đổi, xu hướng đầu tư đã dịch chuyển. Điều mà các tập đoàn hàng đầu thế giới tìm kiếm là một hệ sinh thái hoàn chỉnh, bao gồm hạ tầng giao thông và logistics hiện đại, nguồn điện ổn định, nhân lực chất lượng cao, hệ thống các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, R&D, các cơ sở đào tạo và một môi trường thể chế minh bạch, thuận lợi.
Đó cũng là lý do Nghị quyết 10-NQ/TW nhấn mạnh yêu cầu tạo dựng môi trường thuận lợi để các doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước hình thành mạng lưới liên kết, cùng tham gia vào chuỗi giá trị và lan tỏa công nghệ.
Trong hệ sinh thái đó, doanh nghiệp Việt không còn đứng ngoài chuỗi sản xuất mà trở thành mắt xích trong mạng lưới cung ứng; các trường đại học và viện nghiên cứu tham gia đào tạo nhân lực, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Hạ tầng logistics, năng lượng và chuyển đổi số được đầu tư đồng bộ. Khi các yếu tố này kết nối hiệu quả, giá trị mà một dự án FDI tạo ra sẽ vượt xa quy mô vốn đầu tư ban đầu.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế cạnh tranh FDI toàn cầu. Khi các ưu đãi thuế không còn là lợi thế quyết định, năng lực cạnh tranh của một quốc gia sẽ được đánh giá qua chất lượng hệ sinh thái đầu tư.
Quốc gia nào sở hữu môi trường kinh doanh ổn định, nguồn nhân lực chất lượng, doanh nghiệp nội địa đủ năng lực và khả năng đổi mới sáng tạo sẽ có nhiều cơ hội thu hút các dự án công nghệ cao, trung tâm R&D và những mắt xích có giá trị gia tăng lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ông Vũ Đại Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng - Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, đánh giá: “Nghị quyết 10-NQ/TW chuyển từ mục tiêu thu hút vốn đơn thuần sang thu hút có chọn lọc, lấy chất lượng, công nghệ, đổi mới sáng tạo, quản trị hiện đại và hiệu quả cao lan tỏa làm tiêu chí chủ yếu; qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới”.
Bên cạnh đó, Nghị quyết 10-NQ/TW đặt ra vấn đề với các địa phương, chuyển từ tư duy “đón nhà đầu tư” sang tư duy “đồng hành cùng nhà đầu tư”. Điều quan trọng không chỉ là cấp phép nhanh hay dành nhiều ưu đãi, mà là tạo dựng một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có khả năng kết nối hiệu quả giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và hệ thống dịch vụ hỗ trợ.
Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt, sự khác biệt giữa các địa phương sẽ không còn nằm ở mức ưu đãi thuế hay đất đai, mà ở năng lực quản trị, chất lượng môi trường đầu tư và khả năng kiến tạo một hệ sinh thái phát triển bền vững. Đây sẽ là yếu tố quyết định để Việt Nam không chỉ thu hút được các dự án lớn, mà còn giữ chân và khai thác hiệu quả dòng vốn FDI trong dài hạn.
