Để nâng tỷ lệ nội địa hóa và gia tăng giá trị sản xuất trong nước, cần có chính sách ưu tiên phát triển công nghiệp hỗ trợ điện tử và hệ sinh thái bán dẫn quốc gia.
Việt Nam hiện là một trong những thị trường điện tử tiêu dùng tăng trưởng nhanh tại Đông Nam Á. Với quy mô dân số lớn, tầng lớp trung lưu gia tăng nhanh và tốc độ đô thị hóa mạnh, nhu cầu đối với thiết bị điện tử thông minh và thiết bị gia dụng công nghệ cao đang tăng rất mạnh.
Đặc biệt, các phân khúc như thiết bị nhà thông minh, robot gia dụng, thiết bị tiết kiệm năng lượng, AIoT và sản phẩm phục vụ chuyển đổi số cá nhân đang phát triển rất nhanh. Ngoài vai trò là thị trường tiêu dùng, Việt Nam còn đang trở thành trung tâm sản xuất điện tử quan trọng của khu vực, nên sức hút đối với các nhà sản xuất quốc tế là rất lớn.
Doanh nghiệp Việt Nam hiện đang có nhiều chuyển biến tích cực trong ứng dụng công nghệ, tự động hóa và chuyển đổi số. Lợi thế của doanh nghiệp Việt là sự linh hoạt, khả năng phản ứng nhanh với thị trường và hiểu người tiêu dùng trong nước. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn là hạn chế về vốn, công nghệ lõi, quy mô sản xuất và năng lực nghiên cứu phát triển.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng mạnh về công nghệ, quy mô và giá thành, không phải doanh nghiệp nào cũng đủ nguồn lực để đầu tư sản xuất lớn. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp sẽ lựa chọn mô hình linh hoạt hơn như phát triển thương hiệu, thiết kế sản phẩm, thương mại điện tử hoặc tham gia các khâu có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa Việt Nam từ bỏ sản xuất. Vấn đề là chúng ta cần phát triển năng lực sản xuất có chọn lọc, tập trung vào các lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh, đồng thời xây dựng hệ sinh thái công nghệ, đổi mới sáng tạo và thương hiệu Việt Nam trong ngành điện tử. Mục tiêu dài hạn của ngành điện tử Việt Nam không chỉ là “sản xuất nhiều”, mà là tạo ra giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu của kỷ nguyên AI và kinh tế số.
Để thực hiện được mục tiêu này, cần có chính sách ưu tiên phát triển công nghiệp hỗ trợ điện tử và hệ sinh thái bán dẫn quốc gia. Đây là nền tảng rất quan trọng để nâng tỷ lệ nội địa hóa và gia tăng giá trị sản xuất trong nước.
Bên cạnh đó, Nhà nước cần có các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, sản xuất xanh và tự động hóa thông qua tín dụng ưu đãi, quỹ hỗ trợ công nghệ và các chương trình xúc tiến đầu tư – thương mại chuyên ngành.
Một vấn đề rất cấp thiết hiện nay là nguồn nhân lực. Ngành điện tử, AI và bán dẫn đang thiếu nhân lực kỹ thuật chất lượng cao. Vì vậy, cần có chiến lược quốc gia về đào tạo nhân lực công nghệ, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với trường đại học, viện nghiên cứu và các trung tâm đổi mới sáng tạo.
