Cân nhắc quy định miễn thuế 3 năm đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Cho ý kiến về Dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, nhiệm kỳ khóa XVI sáng nay 28/9, các đại biểu Quốc hội cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa để dành sự ưu tiên, quan tâm phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa nhiều hơn, bởi đây là lực lượng doanh nghiệp rất quan trọng, đóng góp nhiều hơn, hiệu quả hơn cho sự phát triển của đất nước.

Theo các đại biểu, dự thảo luật đã thể hiện nhiều điểm mới tích cực hỗ trợ cho nguồn vốn, tăng khả năng tiếp cận thị trường, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, xanh, tạo điều kiện cho hộ kinh doanh. Đặc biệt ,việc địa phương có hỗ trợ đơn giản hóa thủ tục hành chính rất thiết thực đối với các doanh nghiệp.

Đặc biệt, liên quan đến chính sách về thuế, kế toán quy định tại Điều 9 của dự thảo quy định doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ thì được áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn mức thuế suất thông thường. Đồng thời, quy định doanh nghiệp nhỏ và vừa được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.

Tham gia góp ý tại hội nghị, đồng tình với quan điểm cần sử dụng chính sách thuế như một công cụ để khuyến khích khởi nghiệp, đầu tư và phát triển doanh nghiệp, tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Văn Huy, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên đề nghị cân nhắc kỹ quy định miễn thuế 3 năm đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng hiện nay.

Theo đại biểu, nếu áp dụng đối tượng rộng đối với toàn bộ doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập thì chính sách có thể tạo ra chi phí ngân sách lớn nhưng chưa chắc tương xứng với mức độ cần thiết của nhóm doanh nghiệp. Trong thực tế, nhu cầu hỗ trợ một doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp sản xuất tham gia chuỗi cung ứng, doanh nghiệp công nghệ cao sẽ rất khác với một doanh nghiệp hoạt động trong ngành nghề kinh doanh thông thường.

Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu theo hướng phân tầng chính sách thuế, trong đó, ưu đãi cao hơn, dài hơn hoặc có điều kiện đối với những doanh nghiệp thuộc ngành, lĩnh vực ưu tiên, có hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sản xuất xanh, tham gia chuỗi giá trị, tạo nhiều việc làm hoặc có khả năng đóng góp lớn cho nền kinh tế. Đồng thời, cần quy định rõ nguyên tắc không để doanh nghiệp lợi dụng chính sách bằng cách chia, tách, thành lập doanh nghiệp mới hoặc chuyển hoạt động sang các pháp nhân mới chỉ nhằm tiếp tục hưởng ưu đãi.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị rà soát kỹ sự thống nhất của Điều 9 với pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp và pháp luật chuyên ngành khác, nhất là nguyên tắc tránh trùng lặp ưu đãi để bảo đảm chính sách thuế vừa có tính khuyến khích, vừa bảo đảm công bằng giữa các doanh nghiệp và khả năng cân đối ngân sách nhà nước.

Đồng quan điểm, tham gia góp ý, đồng tình với mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn đầu khởi sự rất khó khăn gian nan này, song, đại biểu Trần Văn Lâm, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh đề nghị xem xét lại thời điểm bắt đầu tính miễn thuế.

Theo đại biểu, thực tế những năm đầu thường là thời gian mà doanh nghiệp đầu tư nhà xưởng, mua sắm thiết bị, tuyển dụng lao động, tìm kiếm khách hàng, xây dựng thị trường,… và không ít doanh nghiệp chưa có lãi, lãi rất thấp hoặc thậm chí lỗ.

“Nếu thời gian miễn thuế mà tính từ ngày đăng ký thì thời gian ưu đãi có thể trôi qua trong khi doanh nghiệp chưa phát sinh số thuế phải nộp, tức chưa có lãi thì đã hết thời hạn miễn giảm thuế. Như vậy, chính sách ưu đãi này không nhìn vào thực tế đối với rất nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp nhỏ và vừa mới khởi sự, mới lần đầu đăng ký”, đại biểu nêu thực tế.

Vì vậy, đại biểu đề nghị thời gian miễn thuế tính từ năm đầu tiên doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế chứ không phải từ năm đầu tiên đăng ký, tức là kể từ khi doanh nghiệp bắt đầu phát sinh thuế phải nộp thì mới tính thời điểm mà chính sách miễn thuế bắt đầu có hiệu lực áp dụng và kéo dài 3 năm.

Lý giải cho đề xuất này, đại biểu Trần Văn Lâm cho rằng, quy định như vậy sẽ thực tế hơn và đem lại hiệu quả cao hơn đối với chính sách này.

Bên cạnh đó, theo đại biểu, tại khoản 3 Điều 9 cho phép doanh nghiệp có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng được lựa chọn tính thuế thu nhập doanh nghiệp trên thu nhập tính thuế hoặc theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, tức là lựa chọn phương pháp tính thuế lại trực tiếp trên doanh số hay là phương pháp hạch toán để xác định rõ lợi nhuận để nộp trên lợi nhuận.

Về vấn đề này, đại biểu cho rằng, đây là hướng có thể làm giảm chi phí tuân thủ, nhất là đối với các doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp vừa, doanh nghiệp vừa chuyển đổi,… tuy nhiên, dự thảo hiện nay mới xử lý phương pháp tính thuế thu nhập, chưa làm rõ đồng bộ với phương pháp tính thuế giá trị gia tăng và chế độ kế toán.

Do đó, đại biểu đề nghị, rà soát đồng bộ cả 3 nội dung: thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng và chế độ kế toán. Đối với doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa đáp ứng điều kiện, cần làm rõ quyền lựa chọn phương pháp trực tiếp theo tỷ lệ doanh thu tính thuế giá trị gia tăng. Trường hợp pháp luật hiện hành đã cho phép thì cần phải bảo đảm cách hướng dẫn thống nhất, dễ hiểu.