Cân nhắc việc thống nhất một đầu mối quản lý khu công nghiệp, cụm công nghiệp

Tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, tại phiên họp sáng 02/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.

Tham gia đóng góp ý kiến tại phiên thảo luận, bày tỏ sự đồng tình và đánh giá cao tinh thần tiếp thu, giải trình của cơ quan soạn thảo, đại biểu Nguyễn Trúc Sơn, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long nhấn mạnh, trong giai đoạn 2026 – 2030, kế hoạch đầu tư công dự kiến lên tới 8 – 9 triệu tỷ đồng, cùng với mục tiêu huy động nguồn lực đầu tư toàn xã hội rất lớn để tạo bước tăng tốc phát triển kinh tế - xã hội. Do đó, việc hoàn thiện thể chế nhằm khơi thông các điểm nghẽn, tạo môi trường đầu tư thông thoáng là yêu cầu cấp thiết.

Trên cơ sở thực tiễn địa phương, chỉ rõ những bất cập trong quản lý khu công nghiệp và cụm công nghiệp hiện nay, góp ý nội dung sửa đổi, bổ sung Điều 44 liên quan đến quản lý nhà nước đối với khu kinh tế, khu chế xuất, khu công nghệ cao, đại biểu cho rằng, mô hình quản lý hai cấp đã thống nhất việc quản lý khu kinh tế và khu công nghiệp. Tuy nhiên, đối với cụm công nghiệp, thẩm quyền trước đây phân tán giữa UBND và Ban Quản lý các khu công nghiệp, thủ tục hiện nay chủ yếu qua Sở Công Thương, trong khi khu kinh tế, khu chế xuất lại qua Ban Quản lý.

Theo đại biểu, về bản chất, cả khu và cụm công nghiệp đều phục vụ phát triển công nghiệp, do đó các dự án đầu tư vào hai mô hình này cần phải có sự đồng bộ.

Để tạo thuận lợi tối đa cho nhà đầu tư, đại biểu đề nghị bổ sung quy định rõ ràng theo hướng: “Thống nhất một đầu mối quản lý nhà nước về cụm công nghiệp, khu công nghiệp và khu chế xuất giao cho ngành công thương (Bộ Công Thương ở Trung ương và Sở Công Thương ở địa phương)”.

“Việc xóa bỏ tình trạng “mỗi nơi một cửa” sẽ giúp quy trình thủ tục tinh gọn, rõ ràng hơn”, đại biểu góp ý.

Cùng với nội dung đã nêu, phân tích sâu sắc là sự thiếu đồng bộ giữa dự thảo Luật Đầu tư và Luật Đất đai liên quan đến cơ chế cho thuê đất, đại biểu cho hay, theo quy định của Luật Đất đai, việc cho thuê đất thông qua đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu dự án đang áp dụng chung.

Đối với hạ tầng khu, cụm công nghiệp, hiện có hai nguồn lực: vốn tư nhân và vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước. Nếu đối xử với quỹ đất trong khu, cụm công nghiệp do Nhà nước đầu tư công như một quỹ đất công thông thường để buộc phải đưa ra đấu giá cho các nhà đầu tư thứ cấp thuê lại là “chưa thực sự thấu đáo”.

“Mục tiêu chúng ta lập ra khu, cụm công nghiệp không phải để tối đa hóa giá trị cho thuê đất, mà giá trị cốt lõi nằm ở sự đóng góp, lan tỏa kinh tế do các nhà đầu tư thứ cấp tạo ra sau này. Nếu đối với các khu công nghiệp bằng vốn nhà nước tại các địa phương còn khó khăn mà áp cơ chế đấu giá đất máy móc, thì 10 năm chưa chắc đã lấp đầy được khu công nghiệp”, đại biểu nhấn mạnh.

Từ thực tế này, đại biểu kiến nghị, cơ quan soạn thảo Luật Đầu tư và Luật Đất đai cần phối hợp rà soát kỹ lưỡng, phân định rõ: Quỹ đất công do ngân sách nhà nước đầu tư hạ tầng khu, cụm công nghiệp phải có cơ chế cho thuê đất khác biệt với quỹ đất sạch Nhà nước thu hồi để bán đấu giá đơn thuần. Có như vậy mới tháo gỡ được ách tắc, giúp các địa phương yên tâm và chủ động trong thu hút dòng vốn đầu tư thứ cấp.

Ngoài ra, đại biểu cũng lưu ý, các quy định về ưu đãi đầu tư đối với địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Theo đại biểu, thời gian qua, việc sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính tại nhiều địa phương đã làm thay đổi địa giới và tên gọi của nhiều vùng trước đây vốn thuộc diện đặc biệt khó khăn. Nếu không kịp thời rà soát và xác định cụ thể danh mục địa bàn theo các đơn vị hành chính mới, các địa phương và nhà đầu tư sẽ gặp rất nhiều lúng túng, vướng mắc trong việc áp dụng các chính sách ưu đãi về miễn, giảm thuế cũng như hỗ trợ đầu tư hạ tầng.

Đại biểu kiến nghị Chính phủ và cơ quan soạn thảo cần sớm rà soát, cân nhắc ban hành danh mục hoặc tiêu chí xác định địa bàn ưu đãi đầu tư mới, đảm bảo tính liên tục, minh bạch và nhất quán trong thực thi chính sách.