VCCI kiến nghị kéo dài thời gian tạm ngưng hiệu lực Nghị định 46 nhằm tránh nguy cơ ách tắc thủ tục và tạo thêm thời gian hoàn thiện chính sách quản lý an toàn thực phẩm.
Những vướng mắc trong quá trình triển khai quy định mới về quản lý an toàn thực phẩm đang khiến cộng đồng doanh nghiệp lo ngại. Trong văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) kiến nghị kéo dài thời gian tạm ngưng hiệu lực Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 nhằm tạo khoảng thời gian chuyển tiếp hợp lý trước khi các quy định mới được áp dụng đầy đủ.
Trước đó, Chính phủ đã quyết định tạm ngưng hiệu lực của Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 đến hết ngày 15/4/2026 nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong giai đoạn đầu triển khai các quy định mới. Quyết định này được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá là kịp thời, bởi nhiều quy định liên quan đến công bố sản phẩm, kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu và truy xuất nguồn gốc vẫn còn những điểm chưa rõ ràng.
Tuy nhiên, theo VCCI, thời hạn tạm ngưng đang đến gần trong khi nhiều vướng mắc cốt lõi vẫn chưa được xử lý triệt để. Nếu Nghị định 46 có hiệu lực trở lại từ giữa tháng 4, nguy cơ phát sinh ách tắc thủ tục và gián đoạn hoạt động sản xuất – kinh doanh là điều có thể xảy ra.
Báo cáo của VCCI được tổng hợp từ ý kiến của nhiều doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng. Các doanh nghiệp cho rằng một số quy định mới có thể làm tăng chi phí tuân thủ và kéo dài thời gian kiểm tra chuyên ngành, đặc biệt đối với hàng hóa nhập khẩu hoặc nguyên liệu phục vụ sản xuất. Bên cạnh đó, năng lực của hệ thống kiểm nghiệm hiện nay chưa đáp ứng được khối lượng công việc tăng mạnh nếu các quy định mới được áp dụng đồng loạt.
Trong trường hợp việc kiểm nghiệm trong nước không đáp ứng được yêu cầu, doanh nghiệp có thể phải gửi mẫu ra nước ngoài để kiểm tra, kéo theo chi phí lớn và thời gian chờ đợi kéo dài.
Theo các hiệp hội ngành hàng, việc áp dụng các quy định mới trong thời gian ngắn rồi tiếp tục thay đổi khi Luật An toàn thực phẩm sửa đổi được ban hành có thể tạo ra sự xáo trộn không cần thiết đối với môi trường pháp lý và hoạt động sản xuất – kinh doanh.
Từ thực tế đó, VCCI kiến nghị Chính phủ xem xét kéo dài thời gian tạm ngưng hiệu lực của Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 cho đến khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được Quốc hội thông qua và có hiệu lực. Trong thời gian chuyển tiếp, doanh nghiệp đề xuất tiếp tục áp dụng cơ chế quản lý theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP – khung pháp lý được đánh giá là ổn định và quen thuộc với cộng đồng doanh nghiệp.
Ngoài ra, VCCI cũng đề xuất một số giải pháp nhằm giảm áp lực thủ tục trong trường hợp các quy định mới vẫn được áp dụng sau thời điểm 15/4. Theo đó, cần khôi phục cơ chế miễn thủ tục công bố và kiểm tra nhà nước đối với các nguyên liệu, phụ gia thực phẩm, bao bì và dụng cụ tiếp xúc thực phẩm chỉ phục vụ sản xuất nội bộ. Đồng thời, cần mở rộng điều khoản chuyển tiếp để doanh nghiệp có thêm thời gian hoàn thiện hồ sơ theo quy định mới.
Một đề xuất đáng chú ý khác là việc công nhận giá trị tương đương của các chứng nhận quốc tế như ISO, HACCP hoặc FSSC 22000 thay cho giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm trong nước.
Theo cộng đồng doanh nghiệp, cách tiếp cận này phù hợp với thông lệ quốc tế, đồng thời giúp giảm đáng kể chi phí tuân thủ và thời gian thực hiện thủ tục hành chính. Ngoài ra, cơ chế “thông quan trước, kiểm tra sau” đối với doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt cũng được đề xuất nhằm giảm thời gian chờ đợi tại cửa khẩu và hạn chế phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh đề xuất của VCCI, Luật sư Lê Thị Nhung - Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng, kiến nghị kéo dài thời gian tạm ngưng Nghị định 46 là hợp lý trong bối cảnh hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm đang trong quá trình sửa đổi.
Theo bà Nhung, nếu các quy định mới được áp dụng trong thời gian ngắn rồi tiếp tục thay đổi khi luật sửa đổi được ban hành, doanh nghiệp sẽ phải nhiều lần điều chỉnh quy trình sản xuất và hồ sơ pháp lý, từ đó làm gia tăng chi phí tuân thủ.
“Trong xây dựng chính sách, yếu tố ổn định và tính khả thi của quy định pháp luật là rất quan trọng. Một khoảng thời gian chuyển tiếp hợp lý sẽ giúp doanh nghiệp thích ứng tốt hơn với các yêu cầu mới, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan quản lý hoàn thiện hệ thống hướng dẫn kỹ thuật cần thiết”, Luật sư Nhung nhận định.
Theo luật sư, việc kéo dài thời gian tạm ngưng cũng giúp các cơ quan chức năng có thêm thời gian rà soát năng lực hệ thống kiểm nghiệm, quy trình kiểm tra chuyên ngành cũng như các yêu cầu kỹ thuật liên quan đến quản lý an toàn thực phẩm.
“Điều này không chỉ giúp hạn chế nguy cơ ách tắc thủ tục hành chính mà còn góp phần bảo đảm tính ổn định của môi trường pháp lý cho hoạt động đầu tư và sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp”, Luật sư Lê Thị Nhung nhấn mạnh.
