Trong triển vọng tăng trưởng Đông Nam Á 2027, cạnh tranh nguồn vốn cho hạ tầng và cơ hội hưởng lợi từ làn sóng đầu tư AI gắn với triển vọng của Việt Nam ra sao?
Bước sang năm 2027, Đông Nam Á được kỳ vọng tiếp tục duy trì đà tăng trưởng nhờ những động lực mới. Việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng có thể thu hút các khoản đầu tư mới; nhu cầu về công nghệ mở ra cơ hội thúc đẩy xuất khẩu; trong khi sức mua ngày càng tăng tạo thêm dư địa cho thị trường.
Tuy nhiên, triển vọng này cũng đứng trước nhiều thách thức từ đà chậm lại của kinh tế toàn cầu, căng thẳng thương mại và công nghệ giữa Mỹ - Trung, cùng những biến động trên thị trường năng lượng.
Những yếu tố này sẽ định hình triển vọng kinh tế Đông Nam Á trong năm 2027 ra sao, và tác động như thế nào đến tăng trưởng, đầu tư cũng như hoạt động kinh doanh trong khu vực?
Chia sẻ tại Tại Hội nghị Thượng đỉnh Fortune Southeast Asia 500 năm 2026, diễn ra ngày 3/11 tại TP HCM, ông Amol Gupte -Giám đốc khu vực Nam Á, Citi, cho rằng các quốc gia Đông Nam Á đã duy trì quỹ đạo tăng trưởng và hành trình mở rộng xuất khẩu trong suốt 30 -40 năm qua, bất chấp mọi cú sốc từ nguồn cung và sau mỗi cú sốc (chẳng hạn COVID-19, cuộc xung đột Nga - Ukraine), mỗi lần như vậy, dòng vốn lại có xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng, và khu vực hưởng lợi chính là Đông Nam Á. Gần nhất, cuộc xung đột Trung Đông và cú sốc thuế quan từ Mỹ cũng khiến sau mỗi biến động, chúng ta đều chứng kiến các tập đoàn gia tăng đầu tư vào Đông Nam Á.
Đáng chú ý, ông Amol Gupte cho rằng làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại lợi ích cho một số quốc gia Đông Nam Á. Trong số liệu xuất khẩu gần đây, các quốc gia như Hàn Quốc, Đài Loan và Singapore được hưởng lợi từ xuất khẩu chất bán dẫn.
Các quốc gia như Thái Lan, Malaysia, Việt Nam và cả Mexico cũng đang hưởng lợi từ chuỗi cung ứng điện tử. Thậm chí, những quốc gia như Israel cũng được hưởng lợi từ xuất khẩu phần mềm và các sản phẩm liên quan đến sở hữu trí tuệ (IP).
Vì vậy, ông cho rằng Đông Nam Á đang có nhiều động lực tăng trưởng cùng phát huy tác dụng. Nhu cầu nội địa, sản xuất công nghiệp và làn sóng AI đều đang tạo ra những cơ hội tăng trưởng cho khu vực.
Cũng theo quan điểm của Lãnh đạo Citi Khu vực Nam Á, theo báo cáo gần đây của tổ chức tài chính này, trong giai đoạn 2025-2032, Mỹ sẽ chi 10.000 tỷ USD cho AI.
Đây là quy mô đầu tư vốn (CAPEX) lớn hơn bất kỳ khoản đầu tư nào mà nhân loại từng chứng kiến, thậm chí lớn hơn cả các khoản đầu tư xây dựng hệ thống đường sắt trong lịch sử.
Khi một lượng vốn lớn như vậy được đưa vào sử dụng trong một khoảng thời gian ngắn, đó chính là lý do khiến đổi mới sáng tạo có thể đạt được những bước tiến thành công, ông Amol Gupte cho biết.
Tuy nhiên, ông cũng đặt câu hỏi, trong quá trình đó, liệu có xảy ra sự cố không? Có mắc sai lầm không? Có những khoản chi tiêu không hiệu quả không? Có những khoản đầu tư không mang lại lợi nhuận, không tạo ra dòng tiền hay không? Và câu trả lời của ông là "có".
"Vì vậy, tôi cho rằng các nhà đầu tư sẽ ngày càng thận trọng và thực tế hơn khi đánh giá liệu một khoản đầu tư có được bảo đảm bằng các hợp đồng dài hạn và dòng tiền phù hợp hay không. Và chắc chắn, trong quá trình đó, sẽ có một số khoản đầu tư không thể tiếp tục tồn tại", ông nhấn mạnh.
Với tư cách là một CEO đang điều hành doanh nghiệp khá thành công trong bối cảnh đầy biến động này, Tiến sĩ Jens Lottner, CEO Techcombank nhìn nhận, theo quan điểm của ông, AI chưa phải là vấn đề quá tác động đến dòng vốn đầu tư vào Việt Nam.
"Nếu nhìn vào các số liệu thực tế, Việt Nam đã thể hiện khả năng chống chịu đáng kinh ngạc trước tất cả những biến động vừa qua.
Vào đầu năm, khi xây dựng một số kịch bản dự báo, chúng tôi từng cho rằng trong trường hợp tình hình diễn biến thực sự xấu và giá dầu thế giới tăng cao, kịch bản tăng trưởng GDP ở mức 5% ít nhất cũng là một khả năng cần tính đến. Tuy nhiên, hiện nay chúng ta đang chứng kiến mức tăng trưởng GDP 9,95% trong quý III, và tôi cho rằng vẫn có xu hướng tiến tới mức 10%. Bởi nếu nhìn vào các chỉ số, xuất khẩu tăng 30% so với cùng kỳ năm trước, xuất khẩu cà phê tăng 40%, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tăng... Hầu như mọi chỉ số đều tăng trưởng", CEO Techcombank cho biết.
Chia sẻ với các doanh nghiệp quốc tế, TS Jens Lottner cho rằng nhìn chung, Việt Nam đang phát triển rất tốt, bởi những nền tảng cơ bản của mô hình tăng trưởng vẫn được duy trì khá nguyên vẹn.
"Điều tôi muốn nói là nhu cầu về một lực lượng lao động sản xuất có trình độ giáo dục và tay nghề tốt vẫn còn rất lớn. Tôi không hoàn toàn chắc chắn điều đó sẽ diễn ra như thế nào nếu hoạt động sản xuất dịch chuyển trở lại các quốc gia khác.
Tôi cho rằng chúng ta vẫn đang chứng kiến dòng vốn FDI, xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng theo chiến lược Trung Quốc +1 (China Plus One) và nhiều khoản đầu tư tiếp tục đổ vào Việt Nam.
Nhìn tổng thể, tôi cho rằng Việt Nam đang nỗ lực dịch chuyển lên các nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị, về cơ bản là phát triển các ngành sản xuất có hàm lượng công nghệ cao hơn, đồng thời tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng để có thể sản xuất những hàng hóa có giá trị gia tăng cao hơn, hiệu quả hơn và dễ dàng tích hợp hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế", ông nhấn mạnh.
Theo ông Jens Lottner, tất cả những điều đó đều mở ra cơ hội. Nếu là một ngân hàng, chúng tôi có thể xem mình như một chỉ báo phản ánh diễn biến của nền kinh tế. Vì vậy, chừng nào những cơ hội này vẫn hiện hữu, theo ông, Việt Nam vẫn còn nhiều năm rất thuận lợi phía trước.
Ở phía khác, ông cũng thừa nhận rủi ro vẫn tồn tại, nhưng Việt Nam có thành tích rất đáng ghi nhận về khả năng chống chịu. "Tôi khá lạc quan về triển vọng duy trì đà tăng trưởng tích cực và khả năng chống chịu của Việt Nam trong vài năm tới. Đây không phải là những yếu tố chỉ mang tính nhất thời. Ngay cả khi thuế quan tăng lên 30%, cho đến nay, tác động đến kim ngạch xuất khẩu, đặc biệt là xuất khẩu sang Mỹ, dường như vẫn chưa quá lớn", CEO Techcombank cho biết.
Tất nhiên, nói về AI, ông cho rằng đây là một vấn đề rất quan trọng. Tuy nhiên ở một mức độ nhất định, ông đặt trọng tâm vào vấn đề nguồn vốn. Theo CEO Techcombank, đang có sự cạnh tranh gay gắt về nguồn vốn quốc tế. Nguồn vốn lẽ ra có thể được đầu tư vào cơ sở hạ tầng thì hiện đang được rót vào các trung tâm dữ liệu AI trên toàn thế giới.
Trên thực tế, nếu áp lực này giảm bớt, chi phí vốn có thể sẽ rẻ hơn đôi chút, qua đó hỗ trợ Việt Nam khi chúng ta cần triển khai các khoản đầu tư của riêng mình.
"Xét trong bức tranh tổng thể về AI, sự cạnh tranh này có lẽ chỉ là một yếu tố nhỏ. Phần lớn nguồn vốn vẫn được đầu tư vào cơ sở hạ tầng vật chất như khu công nghiệp, cầu, cảng nước sâu và đường sắt. Vì vậy, AI có thể là một yếu tố đáng chú ý, nhưng hiện chưa phải là vấn đề quan trọng nhất khi nói đến dòng vốn đầu tư", ông Jens Lottner cho hay.
Lãnh đạo Techcombank cũng chia sẻ rằng ông có quan điểm khác biệt về các dòng vốn đầu tư. Theo ông, các khoản đầu tư vào cơ sở hạ tầng đều rất lớn, (ở đây có thể hiểu bao gồm khoản đầu tư cho hạ tầng dữ liệu, các trung tâm dữ liệu phục vụ "sóng" AI); nhưng ngay cả như vậy, câu hỏi cần đặt ra là: tỷ suất sinh lời của những khoản đầu tư đó là bao nhiêu?
"Trong quá trình tối ưu hóa hoạt động, chúng tôi đang sử dụng các công nghệ AI hiện đại. Trong 6 tháng qua, chúng tôi đã đào tạo và trang bị kiến thức về AI cho 90% lực lượng lao động, nhằm bảo đảm họ có thể sử dụng công nghệ này ngay lập tức. Tuy nhiên, sử dụng AI không phải là tất cả. Chúng tôi có những mô hình đánh giá để xác định liệu có nên sử dụng các mô hình AI rất đắt tiền hay lựa chọn những mô hình rẻ hơn, với chi phí chỉ bằng 1%.
Đối với 99% trường hợp sử dụng của chúng tôi, những mô hình có chi phí thấp hơn vẫn đáp ứng rất tốt nhu cầu", ông nói.
Theo đó, ông cho rằng việc lựa chọn mô hình cần căn cứ vào mục đích sử dụng. Đối với những nghiệp vụ kinh doanh đơn giản, các mô hình chi phí thấp là đủ đáp ứng.
Do đó, khi xem xét chi phí, cần chú trọng đến hiệu quả và tối ưu hóa. Thông thường, tối ưu hóa có nghĩa là nhà băng sẽ không sử dụng các mô hình của những nhà cung cấp lớn nhất, mà thực tế lựa chọn những giải pháp có chi phí thấp hơn.
Vì vậy, với các khoản đầu tư lớn chủ yếu nằm ở cơ sở hạ tầng quy mô lớn, theo ông, đây là một quyết định đầu tư vốn chủ sở hữu (equity investment). Tuy nhiên, bản chất và giá trị nền tảng của việc sở hữu một trung tâm dữ liệu để triển khai các ứng dụng AI lại là một vấn đề rất lớn đối với Việt Nam, ông nhấn mạnh.
Với Techcombank, ông cho biết ngân hàng "có thái độ rất cởi mở đối với AI. Có những ngân hàng lịch sử đi trước ngân hàng Việt cả trăm năm, nhưng với AI, có lẽ họ chỉ đi trước Techcombank khoảng sáu tháng". Vì vậy, chưa bao giờ là thời điểm tốt hơn để đổi mới sáng tạo và tạo ra bước đột phá, qua đó làm thay đổi thực sự quỹ đạo phát triển của đất nước như hiện nay. Đây là một cơ hội thực sự lớn, nhưng chúng ta cần nhận thức rõ và thận trọng khi khai thác cơ hội đó.
