Châu Á đang đối mặt với việc chuyển dịch sang năng lượng xanh khi lực lượng lao động trong khu vưc ngày càng thu hẹp và già hóa.
Một báo cáo gần đây của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) chỉ ra rằng khu vực Châu Á đang già đi với tốc độ chưa từng thấy, và điều đáng ngại là mức thu nhập thấp hơn so với các nền kinh tế tiên tiến từng trải qua những thay đổi nhân khẩu học tương tự. Dân số già hóa nhanh chóng cũng làm giảm nguồn ngân sách dành cho việc tài trợ và đạt được các mục tiêu giảm phát thải carbon.
Theo dữ liệu của ADB, Châu Á sẽ cần khoảng 1.700 tỷ USD mỗi năm từ nay đến năm 2030 để duy trì tăng trưởng và ứng phó với biến đổi khí hậu. ADB cảnh báo rằng chi phí y tế và hưu trí tăng vọt có thể ngốn tới 15% GDP của khu vực vào giữa thế kỷ này, làm suy giảm nghiêm trọng nguồn vốn công dành cho quá trình chuyển dịch xanh.
Lực lượng lao động trong độ tuổi lao động bị thu hẹp cũng gây khó khăn cho việc tuyển dụng công nhân, kỹ sư, kỹ thuật viên và quản lý cần thiết để lập kế hoạch, xây dựng và bảo trì các dự án năng lượng tái tạo mới, các lưới điện mới và hạ tầng tiết kiệm năng lượng.
Người từ 60 tuổi trở lên chiếm 13,5% dân số khu vực Châu Á vào năm 2022, và dự kiến sẽ tăng gấp đôi lên 22,5% vào năm 2050. Chịu ảnh hưởng nặng nề nhất sẽ là Trung Quốc và Hàn Quốc khi tốc độ già hóa ở cả hai quốc gia này đều vượt dự báo trước đó và tỷ lệ sinh sụt giảm nghiêm trọng.
Hàn Quốc sẽ có gần một người già trên mỗi một người trong độ tuổi lao động (tỷ lệ 1:1), dẫn đến điều mà một số nhà phân tích gọi là "xã hội siêu già". Để so sánh, một nền kinh tế khỏe mạnh thường hướng tới duy trì tỷ lệ bốn hoặc năm người lao động hỗ trợ cho một người nghỉ hưu.
Thái Lan cũng đang đi trên một quỹ đạo tương tự với hơn 20% dân số đã là người cao tuổi. Về phần mình, Việt Nam đang trải qua quá trình chuyển đổi nhân khẩu học chưa từng có. Với quy mô khoảng 102 triệu dân, cơ cấu dân số Việt Nam đang dịch chuyển từ "dân số trẻ" sang "già hóa dân số".
Nhìn chung, các quốc gia Đông Nam Á đang đối mặt với một bước ngoặt mang tính quyết định với thu nhập bình quân đầu người chưa bằng một phần ba so với Nhật Bản hoặc Hàn Quốc khi dân số của họ đạt đỉnh, để lại rất ít dư địa tài khóa cho việc đầu tư đồng thời vào khí hậu.
Báo cáo của ADB cho biết thêm rằng các chính phủ có thể phải đối mặt với các nghĩa vụ tài khóa ngày càng tăng trước khi tích lũy đủ nguồn lực để hỗ trợ lượng dân số già đang mở rộng nhanh chóng.
Phép toán rất đơn giản: Nếu các chính phủ gặp khó khăn trong việc tài trợ cho chi phí y tế ngày càng tăng, các nghĩa vụ hưu trí và chi phí chăm sóc người già, thì sẽ còn ít tiền hơn để tài trợ cho việc triển khai năng lượng tái tạo, nâng cấp lưới điện, lưu trữ pin, hạ tầng trạm sạc xe điện (EV), các dự án hydro và mạng lưới truyền tải, dẫn đến việc các mục tiêu giảm phát thải carbon bị ảnh hưởng hoặc thậm chí bị bỏ lỡ.
Một báo cáo gần đây của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) càng làm tăng thêm mức độ cảnh báo. Khi tỷ lệ sinh tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương sụt giảm và tuổi thọ tăng lên, thì tỷ trọng công dân cao tuổi tăng trong khi dân số trong độ tuổi lao động bị thu hẹp.
Báo cáo lưu ý rằng già hóa ảnh hưởng đến ngân sách chính phủ qua nhiều kênh khác nhau, bao gồm tăng trưởng lực lượng lao động thấp hơn, mở rộng kinh tế chậm lại và các nghĩa vụ chi tiêu tăng lên. Dân số già có thể làm giảm đáng kể sự linh hoạt tài khóa của chính phủ.
Nhật Bản từ lâu đã phải vật lộn với tình trạng già hóa dân số nhanh chóng. Quốc gia này có thể đưa ra những bài học cho các nước láng giềng trong khu vực. Theo dữ liệu từ Bộ Tổng vụ Nhật Bản, quốc gia này đã vượt qua ngưỡng "siêu già" từ năm 2006, trong khi ngày nay, một con số kỷ lục là 29,4% dân số (khoảng 36,2 triệu người) từ 65 tuổi trở lên.
Dân số trong độ tuổi lao động của Nhật Bản đạt đỉnh ở mức gần 70% vào đầu những năm 1990 nhưng kể từ đó đã giảm xuống chỉ còn hơn 59%, góp phần gây ra tình trạng thiếu hụt lao động, tăng trưởng chậm lại và tỷ lệ phụ thuộc gia tăng.
Trung Quốc, quốc gia đông dân thứ hai thế giới, có một trong những nhóm dân số già tăng trưởng nhanh nhất Châu Á. IMF dự báo tỷ lệ phụ thuộc của người già tại quốc gia này sẽ tăng gấp đôi từ 21% lên 42% vào năm 2041, trong khi dân số trong độ tuổi lao động giảm từ 840 triệu xuống còn 614 triệu người vào năm 2050.
Báo cáo cũng cảnh báo rằng chỉ riêng việc gia tăng dân số già có thể làm giảm tốc độ tăng trưởng GDP của Trung Quốc đi 2 điểm phần trăm trong giai đoạn từ năm 2024 đến năm 2050.
