Diễn biến thị trường chứng khoán (TTCK) trong 6 tháng đầu năm nay làm chậm nhịp hoạt động chào bán cổ phần ra công chúng (IPO) của nhiều doanh nghiệp. Nhưng làn sóng này được dự báo vẫn sẽ bùng nổ trong thời gian tới.
Tại thời điểm hiện nay, nếu xét về bối cảnh, điểm số, thanh khoản thị trường và động lực của nhà đầu tư trên thị trường để hấp thụ vốn mới, tất các các biến số này đều dường như đang không thuận lợi khi VN-Index điều chỉnh về dưới 1.800 điểm. Thậm chí, thanh khoản trong tháng 7 dường như “quen” với các giao dịch quanh 15.000 tỷ đồng, rất thấp so với một quy mô TTCK đang trên đà nở rộng. Tuy nhiên, điều này không ngăn cản các thương vụ đã được lên kế hoạch.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, VN-Index đóng cửa tại 1,860.01 điểm, tăng 4,23% so với cuối năm 2025; thanh khoản tăng mạnh so với cùng kỳ 2025. Tuy nhiên, những con số tăng trưởng không nói lên rằng thị trường khá thuận lợi cho các hoạt động IPO của doanh nghiệp mà lẽ ra phải rất thuận lợi như dự báo trước đó.
Bởi lẽ, những “cơn gió ngược” bên ngoài và thực tế giao dịch trên thị trường đã phần nào nói lên sự chững lại đối với hoạt động này.
Đến ngày 30/6/2026, chỉ có 3 thương vụ IPO được hoàn tất, huy động tổng cộng khoảng 18.828 tỷ đồng, trong đó một thương vụ chiếm hơn 70% tổng giá trị. Cụ thể đầu năm được khởi động bởi thương vụ IPO của CTCP Nông nghiệp Hòa Phát (HPX) huy động 1.257 tỷ đồng, quy mô nhỏ hơn nhiều so với hai thương vụ trên.
Trong khi đó, IPO của Điện Máy Xanh (DMX) huy động 13.315 tỷ đồng với định giá doanh nghiệp 500 triệu USD. Tuy nhiên, việc vẫn còn hơn 13 triệu cổ phiếu chưa được phân phối. Thương vụ còn lại thuộc Công ty Chứng khoán LPBankS (LPS) huy động hơn 4.200 tỷ đồng.
Như vậy, hai thương vụ lớn nhất (DMX và LPS) chiếm tới 93,3% tổng quy mô IPO. Nếu loại trừ DMX, quy mô IPO của cả thị trường chỉ còn khoảng 5.513 tỷ đồng, cho thấy sự phụ thuộc rất lớn vào một vài doanh nghiệp đầu ngành. Theo đó, tính phân hóa của các thương vụ IPO vẫn rất lớn. Quy mô huy động vốn hiện vẫn tập trung vào một số doanh nghiệp có thương hiệu mạnh, trong khi nhiều kế hoạch IPO khác tiếp tục trì hoãn do yêu cầu về định giá, điều kiện thị trường và sức cầu của nhà đầu tư chưa thực sự đồng đều.
Một phần khác, theo ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư Công ty cổ phần Chứng khoán An Bình, diễn biến chậm về IPO còn phụ thuộc vào kế hoạch của doanh nghiệp thường phải vượt qua giai đoạn “tiền kế hoạch” là Đại hội đồng cổ đông thường niên (rơi vào cao điểm tháng 4, 5 và 6), sau đó nộp hồ sơ, chờ được cơ quan quản lý chấp thuận và sau đó sẽ thực hiện. Do đó trong nửa đầu năm, IPO thường sẽ chậm hơn so với nửa cuối năm.
Ghi nhận từ thị trường cho thấy nhiều thương vụ đang và sẽ diễn ra. Với mức định giá hơn 230 triệu USD, DatVietVAC - nhà sản xuất chương trình "Anh trai say hi" thông báo chào bán 11,15 triệu cổ phiếu lần đầu ra công chúng, tương đương khoảng 11% cổ phiếu đang lưu hành. Hay như AMY Group cũng đã thông báo IPO và có đợt roadshow cho sự kiện với kế hoạch phát hành 16,1 triệu cổ phiếu, huy động 787,29 tỷ đồng để trả nợ vay ngân hàng và bổ sung vốn lưu động.
Trong nửa cuối năm nay vẫn có một lượng lớn các đợt IPO, ước tính khoảng 35.000 - 40.000 tỷ đồng, bao gồm DMX và CP Vietnam sẽ diễn ra và đóng góp cho sự đa dạng cổ phiếu của VN-Index, theo đánh giá của các chuyên gia Dragon Capital. Nếu loại trừ thương vụ DMX đã diễn ra, sức hút dòng tiền IPO của các kế hoạch phát hành vẫn không hề nhỏ.
Chưa kể, nhiều tên tuổi lớn vẫn đang chưa hé lộ cụ thể câu chuyện IPO của mình, như kỳ vọng về các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Thaco, nhóm Hoàng Anh Gia Lai hay Bảo Tín Mạnh Hải cho hay sắp IPO vào quý IV/2026, đồng thời công bố loạt thông tin doanh thu, lợi nhuận, EPS, mạng lưới cửa hàng. Ngoài ra, hàng loạt doanh nghiệp vốn ngoại cũng được kỳ vọng góp phần sôi động cho làn sóng IPO trong tương lai như công ty mẹ của Highland Coffee Aeon Mall Việt Nam…
Trong một xu hướng không thể khác, cột mốc chính thức nâng hạng TTCK từ cận biên lên mới nổi thứ cấp theo chuẩn FTSE Russell vào tháng 9 tới, là thuận lợi căn bản và động lực lớn nhất hóa giải bài toán dòng tiền. Ông Hoàng Nam - Giám đốc Nghiên cứu và Phân tích, Công ty Chứng khoán Vietcap, nhấn mạnh yếu tố tác động lớn nhất là TTCK Việt Nam được nâng hạng lên mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026. Theo ông Nam, thị trường có thể hút 6-8 tỷ USD dòng vốn quốc tế, thậm chí lên tới 10 tỷ USD trong kịch bản tích cực. Phần lớn trong số này là dòng tiền đầu tư chủ động và có thể tham gia trực tiếp vào các thương vụ IPO, giúp doanh nghiệp tăng khả năng huy động vốn thành công. Theo đó, động lực mới này cũng sẽ hóa giải nỗi lo về một cuộc tái phân bổ dòng tiền tiền từ lực lượng cổ phiếu mới đổ bộ.
Ông Lê Xuân Đồng, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Tư vấn của FiinGroup dự báo, từ nay đến cuối năm 2026, hoạt động IPO có khả năng tăng về số lượng thương vụ IPO, nhưng quy mô từng đợt phát hành nhỏ hơn. Tổng giá trị huy động thông qua IPO khoảng 50.000 tỷ đồng, tương đương hoặc nhỉnh hơn 2025 không nhiều. “Sóng” IPO vẫn cần thời gian để thực sự tạo đỉnh...
