"Chìa khóa" giữ vững vị thế cho doanh nghiệp dệt may

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Đỗ Nam Hải – Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần May Hai cho rằng, chuyển đổi xanh, số hóa, tự động hóa không còn là lựa chọn, mà là nền tảng sống còn để doanh nghiệp giữ vững và nâng cao vị thế trên bản đồ thế giới.

– Thưa ông, Việt Nam đã trở thành một trong những nước xuất khẩu ngành dệt may hàng đầu thế giới. Vậy đâu là những động lực chính giúp ngành có được vị thế này trong bối cảnh hiện nay?

Có thể nói, vị thế của ngành dệt may Việt Nam hiện nay được hình thành trong một bối cảnh tác động đa chiều và liên tục. Đó là, biến động địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng, xung đột thương mại, biến đổi khí hậu và các rào cản kỹ thuật mới từ những thị trường lớn.

Trong bối cảnh đó, động lực quan trọng nhất giúp ngành dệt may Việt Nam giữ được vị thế là khả năng thích ứng rất nhanh của doanh nghiệp cùng với nền tảng sản xuất đã được tích lũy trong nhiều thập kỷ. Doanh nghiệp Việt Nam không còn đứng ngoài các thay đổi, mà buộc phải tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đáp ứng ngày càng nhiều tiêu chuẩn về chất lượng, môi trường và trách nhiệm xã hội.

Bên cạnh đó, việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đã tạo thêm dư địa phát triển, nhưng quan trọng hơn, chính các hiệp định này đã trở thành động lực thúc ép doanh nghiệp nâng cấp năng lực sản xuất và quản trị. Từ đó, củng cố vị thế của ngành dệt may Việt Nam trên bản đồ thế giới.

– Trong bối cảnh thị trường dệt may trong nước và quốc tế đang biến động về nhu cầu tiêu dùng, yêu cầu về ESG, cạnh tranh giá, đâu là những cơ hội và thách thức lớn nhất hiện nay cho ngành dệt may Việt Nam, thưa ông?

Thách thức lớn nhất hiện nay là doanh nghiệp phải đồng thời đối mặt với nhiều áp lực bao gồm: nhu cầu tiêu dùng biến động, cạnh tranh giá gay gắt, trong khi yêu cầu về ESG, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng ngày càng cao.

Điều quan trọng là doanh nghiệp không thể đứng ngoài cuộc. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn mới không còn mang tính lựa chọn mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để duy trì đơn hàng và thị trường.

Ở chiều ngược lại, đây cũng chính là cơ hội để ngành dệt may Việt Nam tái định vị. Những doanh nghiệp chủ động đầu tư cho quản trị, công nghệ và giá trị bền vững sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt, từng bước dịch chuyển từ gia công đơn thuần sang cung ứng những sản phẩm có yêu cầu cao hơn về kỹ thuật, chất lượng cũng như trách nhiệm.

– Trước các tiêu chuẩn mới về dệt may bền vững và truy xuất nguồn gốc số của EU, theo ông, doanh nghiệp dệt may cần có những định hướng, chiến lược nào nhằm chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, bền vững, đáp ứng yêu cầu của thị trường và đối tác?

Theo tôi, điều cốt lõi là doanh nghiệp phải thay đổi tư duy phát triển. Chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh không phải là một dự án ngắn hạn mà là chiến lược dài hạn gắn với sự tồn tại của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp dệt may hiện nay buộc phải tuân thủ hàng loạt tiêu chuẩn mới về môi trường, lao động, xã hội và quản trị. Để làm được điều đó, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ, trong đó có AI, không còn là câu chuyện “có hay không” mà là bắt buộc. Truy xuất nguồn gốc số, quản lý dữ liệu sản xuất, kiểm soát phát thải và minh bạch chuỗi cung ứng đều cần nền tảng công nghệ đủ mạnh.

Quan trọng hơn, doanh nghiệp phải chủ động xây dựng giá trị bền vững của chính mình thay vì chỉ chạy theo yêu cầu ngắn hạn của từng đơn hàng.

- Ở góc độ doanh nghiệp, theo ông, việc ứng dụng công nghệ xanh đã mang lại những thay đổi như thế nào về hiệu quả sản xuất, chi phí, khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp và trong thời gian tới doanh nghiệp có kế hoạch đầu tư hay đổi mới công nghệ ra sao?

Từ thực tế hoạt động, chúng tôi nhận thấy rằng việc ứng dụng công nghệ xanh gắn với chuyển đổi số đã mang lại những thay đổi rất rõ rệt về hiệu quả sản xuất và quản trị. Dữ liệu được kiểm soát tốt hơn, tiêu hao năng lượng và nguyên phụ liệu được tối ưu, chất lượng sản phẩm ổn định hơn.

Việc từng bước ứng dụng tự động hóa và AI giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, giảm phụ thuộc vào lao động thủ công ở những khâu nặng nhọc, đồng thời tăng khả năng đáp ứng các đơn hàng có yêu cầu kỹ thuật cao. Trong thời gian tới, Công ty Cổ phần May Hai tiếp tục đầu tư theo hướng xanh hóa – số hóa – tự động hóa, coi đây là nền tảng cạnh tranh dài hạn.

– Với những bước đi bài bản trong việc xanh hóa và tự động hóa thời gian qua, ông dự báo thế nào về thị trường dệt may năm 2026 và các năm tiếp theo, thưa ông?

Theo tôi, năm 2026 vẫn sẽ là một năm khó lường. Cạnh tranh trong ngành dệt may tiếp tục gay gắt, xu hướng thời trang thay đổi nhanh hơn, quy mô đơn hàng có xu hướng nhỏ lẻ hơn, trong khi chu kỳ sản xuất ngày càng ngắn. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải linh hoạt hơn rất nhiều so với trước đây.

Tuy nhiên, động lực lớn của ngành may Việt Nam nằm ở chỗ chúng ta có khả năng đáp ứng các đơn hàng chất lượng cao, nhờ tay nghề khéo léo của người lao động kết hợp với công nghệ sản xuất và mức độ tự động hóa đã được nâng lên nhiều lần so với một, hai thập kỷ trước. Đây là lợi thế không phải quốc gia nào cũng có thể nhanh chóng thay thế.

Trong những năm tới, thị trường sẽ tiếp tục sàng lọc mạnh mẽ. Doanh nghiệp nào xây dựng được giá trị bền vững, làm chủ công nghệ, thích ứng nhanh với xu hướng sản phẩm và chuỗi cung ứng sẽ có cơ hội phát triển bền vững. Ngành dệt may Việt Nam vẫn có triển vọng tích cực, nhưng đó sẽ là sân chơi của những doanh nghiệp dám chuyển đổi và kiên định với con đường phát triển dài hạn.

Trân trọng cảm ơn ông!