Ngành dệt may Việt Nam đang bước vào giai đoạn “chuyển mình” mạnh mẽ, hướng sang tăng trưởng chiều sâu thông qua nâng cao thặng dư xuất khẩu, tăng tỷ lệ nội địa hóa và năng suất lao động.
Với cách tiếp cận mới và quyết tâm cải cách thể chế, Việt Nam được kỳ vọng sẽ biến khát vọng tăng trưởng hai con số thành hiện thực, đưa nền kinh tế bước vào một chu kỳ phát triển mạnh mẽ và bền vững hơn.
Để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng chung 10% của đất nước, thặng dư xuất khẩu ngành dệt may cần đạt trên 24 tỷ USD vào năm 2026.
Năm 2025 đánh dấu sự phục hồi ấn tượng của ngành dệt may với các chỉ số nổi bật, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 46 tỷ USD, tăng 5,6% so với năm 2024. Xuất siêu ước đạt 21 tỷ USD, khẳng định vai trò trụ cột trong cán cân thương mại quốc gia. Tỷ lệ giá trị nội địa tăng thêm đạt khoảng 52%, cho thấy bước tiến lớn trong việc chủ động nguồn cung nguyên phụ liệu.
Bước sang năm 2026 và giai đoạn tăng trưởng mới của đất nước, với quy mô 46 tỷ USD và vị thế đứng thứ hai thế giới, ngành dệt may Việt Nam hiện khó có thể đạt mục tiêu tăng trưởng 10% nếu chỉ dựa vào mở rộng quy mô tăng trưởng theo chiều rộng.
Nguyên nhân là nhu cầu thế giới hiện chỉ tăng khoảng 3%, do đó dệt may Việt Nam tối đa cũng chỉ có thể tăng 3-5% theo hướng này. Vì vậy, ngành đang chuyển hướng sang tăng trưởng theo chiều sâu, cụ thể là tăng thặng dư thương mại trên 10%. Năm 2025, thặng dư xuất khẩu đạt 22 tỷ USD.
Để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng chung 10% của đất nước, thặng dư xuất khẩu ngành dệt may cần đạt trên 24 tỷ USD vào năm 2026.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành dệt may cần thực hiện đồng bộ hai nhóm giải pháp.
Thứ nhất, phải có chính sách mua nguyên vật liệu trong nước thuận lợi hơn so với nhập khẩu nguyên vật liệu.
Hiện nay, việc nhập khẩu nguyên vật liệu thuận lợi hơn cho doanh nghiệp vì không phải đóng thuế VAT và các thủ tục xuất khẩu cũng rất dễ dàng. Trong khi đó, nếu muốn mua nguyên vật liệu trong nước thì doanh nghiệp phải ứng thuế VAT, thuế mua hàng, thủ tục khá phức tạp.
Chính vì vậy, cần thiết kế chính sách thuế riêng biệt cho các mặt hàng mua trong nội địa để phục vụ xuất khẩu. Ví dụ, trong quá khứ Việt Nam đã có ưu tiên giảm thuế doanh thu 50% cho doanh nghiệp.
Thứ hai, để đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GDP thì doanh nghiệp phải tăng lương cho người lao động 10%. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp sẽ phải chuyển đổi mô hình theo hướng tự động hóa để không tăng số lượng công nhân mà tăng năng suất lao động.
Vì vậy, kiến nghị cần có cơ chế giảm trừ một phần thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các đơn vị tăng lương trên 10% cho người lao động. Khi có những chính sách này thì các doanh nghiệp sử dụng lao động với số lượng lớn, cũng thường là doanh nghiệp có kim ngạch xuất khẩu cao, có thể tăng cường mua nguyên phụ liệu nội địa và tăng lương cho người lao động. Nếu thặng dư xuất khẩu và tiền lương tăng trên 10%, thì ngành dệt may mới thực sự đóng góp hiệu quả vào tăng trưởng kinh tế đất nước.
