Để góp phần vào hiện thực mục tiêu tăng trưởng cao, doanh nghiệp dệt may đề xuất sớm điều chỉnh chính sách thuế để khuyến khích sử dụng nguyên phụ liệu nội địa phục vụ xuất khẩu.
Để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng chung 10% của đất nước, thặng dư xuất khẩu ngành dệt may cần đạt trên 24 tỷ USD vào năm 2026. Trong khi đó, năm 2025 đánh dấu sự phục hồi ấn tượng của ngành dệt may với các chỉ số nổi bật, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 46 tỷ USD, tăng 5,6% so với năm 2024. Xuất siêu ước đạt 21 tỷ USD, khẳng định vai trò trụ cột trong cán cân thương mại quốc gia. Tỷ lệ giá trị nội địa tăng thêm đạt khoảng 52%, cho thấy bước tiến lớn trong việc chủ động nguồn cung nguyên phụ liệu.
Cùng với đó, dệt may cũng đang là ngành sử dụng lực lượng lao động lớn nhất trong kinh tế cả nước. Nếu tính số doanh nghiệp có từ 10.000 lao động trở lên, hiện có trên 7.300 doanh nghiệp với tổng số lao động gần 1,8 triệu người. Tính tất cả doanh nghiệp, kể cả doanh nghiệp siêu nhỏ có dưới 10 lao động, cả nước có 16.898 doanh nghiệp. Về xuất khẩu, hiện dệt may Việt Nam có mặt ở hầu hết các thị trường lớn trên thế giới, nhưng riêng hai khu vực Trung Đông và châu Phi, dù rất đông dân số nhưng doanh nghiệp Việt cũng chưa khai thác được.
Theo ông Trương Văn Cẩm, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), bên cạnh những thách thức về thuế quan xuất khẩu, các doanh nghiệp dệt may đang đối mặt yêu cầu rất gắt gao về chuyển hướng sản xuất xanh, kiểm soát xuất xứ nguyên, phụ liệu cũng như đáp ứng các yêu cầu mới về chống lao động cưỡng bức khi tham gia các chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo đó, doanh nghiệp dệt may là các nhà cung cấp phải đáp ứng yêu cầu đến năm 2030 phải giảm 30% khí thải nhà kính và đến năm 2050 giảm phát thải khí nhà kính về 0. Đây là một trong những yếu tố quan trọng nếu các doanh nghiệp muốn tham gia vào chuỗi cung ứng cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia.
Cùng với các yêu cầu về xanh hóa, các doanh nghiệp dệt may cũng phải đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực cũng như nguồn vốn cho sản xuất nguyên vật liệu, đặc biệt sản xuất nguyên liệu rồi chuyển đổi kép kinh tế tuần hoàn. Đây là áp lực rất lớn với các doanh nghiệp dệt may do phải làm từng bước về nhu cầu tự chủ nguyên liệu nhưng cũng phải tranh thủ tối đa việc tận dụng ưu đãi các thuế quan của các Hiệp định thương mại tự do (FTA), đặc biệt là các FTA mới.
Đặc biệt hơn, là ngành xuất khẩu chủ lực, dệt may cần tham gia vào hiện thực mục tiêu tăng trưởng cao của đất nước trong giai đoạn tới mà năm 2026 này sẽ là năm đầu tiên tạo nền tảng. Ông Lê Tiến Trường, Chủ tịch Tập đoàn Dệt may Việt Nam nhận định, với quy mô 46 tỷ USD và vị thế đứng thứ hai thế giới, ngành dệt may Việt Nam hiện khó có thể đạt mục tiêu tăng trưởng 10% nếu chỉ dựa vào mở rộng quy mô - tăng trưởng theo chiều rộng.
Nguyên nhân là nhu cầu thế giới hiện chỉ tăng khoảng 3%, do đó dệt may Việt Nam tối đa cũng chỉ có thể tăng 3-5% theo hướng này.
“Vì vậy, ngành đang chuyển hướng sang tăng trưởng theo chiều sâu, cụ thể là tăng thặng dư thương mại trên 10%. Năm nay, thặng dư xuất khẩu dự kiến đạt 22 tỷ USD. Để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng chung 10%, con số này cần đạt trên 24 tỷ USD vào năm 2026”, Chủ tịch Tập đoàn Dệt may Việt Nam nhận định.
Để hiện thực hóa mục tiêu trên, theo ông Lê Tiến Trường, ngành dệt may cần thực hiện đồng bộ hai nhóm giải pháp.
Thứ nhất, phải có chính sách mua nguyên vật liệu trong nước thuận lợi hơn so với nhập khẩu nguyên vật liệu.
Theo ông Trường, hiện nay, việc nhập khẩu nguyên vật liệu thuận lợi hơn cho doanh nghiệp vì không phải đóng thuế VAT và các thủ tục xuất khẩu cũng rất dễ dàng. Trong khi đó, nếu muốn mua nguyên vật liệu trong nước thì doanh nghiệp phải ứng thuế VAT, thuế mua hàng, thủ tục khá phức tạp.
“Chính vì vậy, cần thiết kế chính sách thuế riêng biệt cho các mặt hàng mua trong nội địa để phục vụ xuất khẩu. Ví dụ, trong quá khứ Việt Nam đã có ưu tiên giảm thuế doanh thu 50% cho doanh nghiệp”, Chủ tịch Tập đoàn Dệt may Việt Nam đề xuất.
Thứ hai, để đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GDP thì doanh nghiệp phải tăng lương cho người lao động 10%. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp sẽ phải chuyển đổi mô hình theo hướng tự động hóa để không tăng số lượng công nhân mà tăng năng suất lao động.
“Vì vậy, chúng tôi kiến nghị, cần có cơ chế giảm trừ một phần thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các đơn vị tăng lương trên 10% cho người lao động. Khi có những chính sách này thì các doanh nghiệp sử dụng lao động với số lượng lớn, cũng thường là doanh nghiệp có kim ngạch xuất khẩu cao, có thể tăng cường mua nguyên phụ liệu nội địa và tăng lương cho người lao động. Nếu thặng dư xuất khẩu và tiền lương tăng trên 10%, thì ngành dệt may mới thực sự đóng góp hiệu quả vào tăng trưởng kinh tế đất nước”, Chủ tịch Tập đoàn Dệt may Việt Nam đề xuất.
.jpg "Ngành dệt may Việt Nam sẽ đối diện với những “cơn gió ngược” trong nửa đầu năm 2026?")
