Thị trường tiêu dùng bình dân Việt Nam đang là mỏ vàng bị bỏ ngỏ, đòi hỏi chiến lược sản xuất trực tiếp và tối ưu giá để chiếm lĩnh thị trường.
TS Nguyễn Huỳnh Đạt, CEO Vietfood International, trong bài phát biểu “Kinh tế nông nghiệp tuần hoàn, giải pháp tiêu dùng xanh 2026 - 2030” tại TP HCM khẳng định các tập đoàn đa quốc gia như Nestlé hay Unilever hiện nay đang tập trung nguồn lực vào 1,9% thị trường cao cấp. Ông cảnh báo việc doanh nghiệp mới của Việt Nam mà đầu tư vào hàng xa xỉ tại thị trường nội địa có nguy cơ mất trắng do dung lượng thực tế quá nhỏ bé và khách hàng Việt Nam vẫn đang có thói quen ưu tiên thương hiệu ngoại.
Trong khi đó, các phân khúc tầm trung đang là sân chơi riêng của những tập đoàn lớn từ châu Á. Tại đây, các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường không đủ tiềm lực tài chính để chạy đua trong các chiến dịch tiếp thị thương hiệu và thương mại. Ông cũng chỉ ra rằng làm thương mại thuần túy chứa đựng rủi ro rất cao. Tổng chi phí vận hành, tiếp thị và kho bãi của một mô hình thương mại có thể chiếm tới 45% doanh thu. Cụ thể, chi phí bán hàng và tiếp thị chiếm 25%, chi phí kho bãi và vận hành chiếm 10%, cộng thêm 10% dành cho các chương trình khuyến mãi bắt buộc.
Phân khúc bình dân lại đang còn rất nhiều dư địa. Để chinh phục được phân khúc này, doanh nghiệp cần thấu hiểu sâu sắc tư duy chi tiêu của người lao động. Nhu yếu phẩm thiết yếu và giáo dục là hai lĩnh vực luôn được ưu tiên chi trả trong ngân sách hằng tháng của họ. Một trường hợp điển hình là túi gạo chính là mặt hàng quan trọng nhất trong gia đình. Người tiêu dùng không bao giờ ngần ngại "rút ví" để sở hữu mặt hàng này vì đây là nhu cầu sinh tồn cơ bản.
Bên cạnh đó, thói quen mua sắm của người dân đã bị định hình bởi các chương trình kích cầu từ những tập đoàn lớn. TS Đạt quan sát thấy khách hàng hiện nay thường chỉ quyết định mua hàng khi có chương trình khuyến mãi tối thiểu đạt mức 10%. Nếu mức khuyến mãi chỉ dừng ở 5%, người tiêu dùng sẽ có tâm lý chê và không lựa chọn sản phẩm.
Mô hình kinh doanh thành công tại thị trường bình dân đòi hỏi sự thay đổi toàn diện về quy trình vận hành. TS Nguyễn Huỳnh Đạt đề xuất việc áp dụng kinh tế nông nghiệp tuần hoàn thông qua thiết lập quy trình “từ trang trại đến bàn ăn” (from farm to fork).
Doanh nghiệp bắt buộc phải trở thành nhà sản xuất trực tiếp để có thể can thiệp sâu vào cấu trúc giá thành và tối ưu hóa chi phí. Đơn cử một giải pháp cụ thể là triển khai chiến lược bộ combo gồm các món nhu yếu phẩm thiết yếu. Việc tạo combo sẽ giúp thu hút người tiêu dùng ở phân khúc thấp do tiết kiệm được khoảng từ 40% đến 50% so với việc mua lẻ từng món ngoài thị trường. TS Nguyễn Huỳnh Đạt cho biết, với chiến lược này, Vietfood International đang cung cấp ổn định 10.000 bộ combo mỗi tháng cho phân khúc này.
Để khởi nghiệp bền vững tại phân khúc bình dân, doanh nghiệp cần chú trọng vào quản trị tài chính và xây dựng giá trị sản phẩm. TS Nguyễn Huỳnh Đạt kiến nghị giải pháp tối ưu hóa tài chính bằng cách chuyển đổi mọi định phí thành biến phí. Phương thức này giúp giảm thiểu rủi ro đổ vỡ cho doanh nghiệp trong giai đoạn đầu.
Về khía cạnh truyền thông, doanh nghiệp nên áp dụng chiến thuật tiếp thị cảm xúc (Emotional branding). Việc bán hàng bằng giải pháp thực tế và sự thấu hiểu sẽ giúp tiết kiệm đáng kể chi phí tiếp thị truyền thống vốn rất đắt đỏ. Việc giải quyết được đồng thời bài toán giá trị và niềm tin sẽ là chìa khóa để doanh nghiệp trụ vững tại thị trường đầy tiềm năng này.
