Chống buôn lậu, gian lận thương mại: Từ chính sách đến hành động

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 397/NQ-CP về Kế hoạch hành động của Chính phủ về đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030.

Nhiều kết quả tích cực

Triển khai Công điện số 65/CĐ-TTg ngày 15/5/2025 và Chỉ thị số 13/CT-TTg ngày 17/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ về đợt cao điểm đấu tranh, ngăn chặn và đẩy lùi hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, lực lượng Hải quan đã phát động đợt cao điểm với quy mô toàn quốc, huy động sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và chính quyền địa phương.

Sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương, sự phối hợp chặt chẽ của các lực lượng chức năng trên mọi lĩnh vực và địa bàn này tạo ra thay đổi rõ nét trong cách tiếp cận: không chỉ tập trung truy quét các đường dây buôn lậu quy mô lớn mà còn siết chặt quản lý trên toàn chuỗi từ sản xuất, phân phối đến tiêu thụ hàng hóa, nhằm tạo thành mạng lưới phòng vệ toàn diện.

Theo Cục Hải quan, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới trong năm 2025 diễn biến phức tạp, với nhiều vụ việc nghiêm trọng được phát hiện.

Trước thực tế đã nêu, Cục Hải quan đã ban hành nhiều kế hoạch, văn bản chỉ đạo, tăng cường kiểm tra hướng dẫn các đơn vị trong toàn ngành, cảnh báo kịp thời tập trung vào các hiện tượng nóng, nổi cộm; các mặt hàng cấm, có thuế suất cao, hàng nhập khẩu có điều kiện như: ma túy, tiền chất, vàng, động thực vật hoang dã, thuốc giả, thực phẩm giả, xăng dầu…

Nổi bật như các Kế hoạch về: Kiểm tra, giám sát và kiểm soát chống chuyển tải bất hợp pháp, gian lận xuất xứ đối với hàng hóa nhập khẩu, xuất khẩu, quá cảnh; cao điểm đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả dịp trước trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 của Cục Hải quan; tăng cường đấu tranh phòng, chống ma túy và kiểm soát tiền chất của cơ quan Hải quan trong tình hình mới;…

Kết quả, từ ngày 15/12/2024 - 14/11/2025, cơ quan Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý là 17.297 vụ, trị giá hàng hoá vi phạm ước tính đạt 21,751 tỷ đồng. Số tiền thu nộp ngân sách Nhà nước 948,73 tỷ đồng. Cơ quan Hải quan đã khởi tố 20 vụ, chuyển cơ quan khác kiến nghị khởi tố 115 vụ.

Không chỉ ngành Hải quan, nhờ sự phối hợp đồng bộ và kịp thời của các cơ quan chức năng, trong năm 2025 đã qua, nhiều vụ việc đặc biệt nghiêm trọng liên quan đến buôn lậu, sản xuất, kinh doanh hàng giả là thuốc chữa bệnh, sữa giả, thực phẩm chức năng giả, mỹ phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc... đã bị phanh phui, triệt phá.

Điển hình có thể kể đến các vụ việc: triệt phá đường dây sản xuất và quảng cáo sữa giả của Công ty Rance Pharma, Hacofood, ZHolding; vụ sản xuất thực phẩm chức năng giả tại Công ty TNHH Công nghệ Herbitech và Công ty Mediphar; đường dây mua bán thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh giả tại Thanh Hóa và nhiều địa phương khác; vụ thổi phồng công dụng kẹo rau củ Kera; hay hành vi sử dụng dầu ăn chăn nuôi để chế biến thực phẩm của Công ty Nhật Minh Food…

Sự vào cuộc tích cực và những kết quả đã đạt được trong công tác đấu tranh với buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, không chỉ củng cố niềm tin cho thị trường, mà còn giúp bảo vệ các doanh nghiệp làm ăn chân chính và người tiêu dùng.

Quyết tâm "tuyên chiến không khoan nhượng"

Thực tiễn đấu tranh đã đặt ra yêu cầu phải có một kế hoạch tổng thể, dài hạn, thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ hơn.

Trên cơ sở tổng trên cơ sở Thông báo số 341/TB-VPCP ngày 01/7/2025 của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Thủ tướng Phạm Minh Chính tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2025 và tổng kết đợt cao điểm đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Cục Hải quan đã tham mưu Bộ Tài chính tham mưu cho Chính phủ ban hành Nghị quyết số 397/NQ-CP ngày 05/12/2025 về Kế hoạch hành động của Chính phủ nhằm đấu tranh, ngăn chặn và đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030.

Nghị quyết đánh dấu bước chuyển quan trọng từ xử lý tình huống sang thiết lập mô hình quản trị hiện đại, phòng chống buôn lậu mang tính hệ thống và bền vững.

Cụ thể, Nghị quyết xác định rõ mục tiêu tổng quát: kiên quyết phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn và đẩy lùi tiến tới chấm dứt, quét sạch tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với tinh thần quyết tâm, quyết liệt. Tiến tới xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ an toàn sức khỏe và quyền lợi hợp pháp của nhân dân, doanh nghiệp; giữ vững an ninh kinh tế và trật tự xã hội. Tinh thần xuyên suốt của Kế hoạch là “tuyên chiến không khoan nhượng”, coi đây là nhiệm vụ chiến lược mang tầm quốc gia, đòi hỏi sự tham gia của toàn hệ thống chính trị.

Kế hoạch phấn đấu đẩy mạnh công tác hoàn thiện thể chế; hoàn thiện tổ chức, bộ máy đủ mạnh, phân định cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các bộ, ngành, chính quyền địa phương hai cấp; xây dựng cơ chế, chính sách để nhân dân, doanh nghiệp tham gia; Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức để các cấp, các ngành, người dân, doanh nghiệp tự giác, chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước trong chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; Huy động sức mạnh cả hệ thống chính trị; sức mạnh của nhân dân, doanh nghiệp tham gia công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ...

Đồng thời, đặt ra yêu cầu nghiêm khắc đối với đội ngũ cán bộ thực thi: 100% cán bộ, công chức phải liêm chính, có bản lĩnh, không bị chi phối, không tiếp tay cho vi phạm; đồng thời mọi trường hợp bao che, dung túng, can thiệp trái phép vào quá trình xử lý sai phạm sẽ bị xử lý nghiêm minh với tinh thần với tinh thần “không nhân nhượng, không có vùng cấm và không có ngoại lệ.

Cùng với đó, hoạt động kiểm tra, giám sát phải được tiến hành trên nguyên tắc hỗ trợ doanh nghiệp chấp hành pháp luật, tuyệt đối không gây cản trở, không làm gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp…

Với quyết tâm chính trị cao, sự phối hợp của cả hệ thống và sự đồng hành của doanh nghiệp, nhân dân, Nghị quyết 397/NQ-CP được kỳ vọng tạo bước chuyển toàn diện và bền vững trong công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, góp phần củng cố kỷ cương pháp luật, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.