Chống hàng giả, gian lận thương mại không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý

Để xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch và bền vững chỉ nỗ lực từ phía cơ quan chức năng là chưa đủ. Theo góc nhìn của Sở Công Thương tỉnh Quảng Ninh, cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động chuyển mình từ đối tượng được giám sát thành chủ thể tự giác thực thi trách nhiệm, coi việc bảo vệ quyền lợi khách hàng là "kim chỉ nam" cho sự phát triển lâu dài.

Từ trách nhiệm pháp lý đến ý thức tự giác của doanh nghiệp

Trong nhiều năm qua, công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thường được nhìn nhận dưới góc độ quản lý hành chính: Nhà nước ban hành luật, kiểm tra và xử phạt. Tuy nhiên, theo đánh giá thực tế từ Sở Công Thương tỉnh Quảng Ninh, sự can thiệp từ phía cơ quan chức năng chỉ là phần ngọn. Gốc rễ của một thị trường lành mạnh nằm ở đạo đức kinh doanh và sự tự giác của cộng đồng doanh nghiệp.

Theo thống kê, hàng năm các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã phát hiện và xử lý hàng nghìn vụ buôn lậu, hàng giả, hàng cấm và gian lận thương mại. Trong đó, giá trị hàng hóa vi phạm bị tịch thu lên tới hàng chục tỷ đồng. Tuy nhiên, trong bối cảnh hoạt động thương mại ngày càng phát triển. Đặc biệt là thương mại điện tử, các hành vi xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ, nhất là liên quan đến giao dịch trực tuyến và bảo mật thông tin cá nhân.

Trước những thách thức mới từ thị trường, đặc biệt là sự biến tướng của các thủ đoạn gian lận trên không gian mạng, vai trò của các đơn vị kinh doanh chính trực trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Thay vì chỉ chờ đợi sự vào cuộc của cơ quan chức năng, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã chủ động xác lập 'tấm khiên' bảo vệ khách hàng ngay từ khâu sản xuất và phân phối.

Chia sẻ về tư duy này, Ông Đỗ Quang Sáng – CTHĐQT Công ty CP XNK Thủy sản Quảng Ninh cho biết: Doanh nghiệp không chỉ là đơn vị cung ứng hàng hóa, dịch vụ mà còn là chủ thể trực tiếp tương tác, quyết định đến trải nghiệm và sự an toàn của khách hàng. Việc doanh nghiệp chủ động thiết lập các quy trình kiểm soát chất lượng, công khai minh bạch thông tin sản phẩm và xây dựng bộ phận chăm sóc khách hàng chuyên nghiệp không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là chiến lược tự bảo vệ mình.

Tư duy chủ động này của doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở triết lý kinh doanh cá nhân, mà đã trở thành yêu cầu sống còn trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt hiện nay. Thực tế cho thấy, việc bảo vệ khách hàng đã trở thành 'bộ lọc' tự nhiên để phân loại các đơn vị kinh doanh trên thị trường.

Nhìn nhận rõ nét về xu thế này, mới đây Sở Công Thương Quảng Ninh đã phối hợp với UBND xã Tiên Yên và Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tỉnh tổ chức lễ phát động hưởng ứng Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam năm 2026. Sự kiện nhằm nâng cao nhận thức của xã hội về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đồng thời thúc đẩy xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.

Theo bà Nguyễn Hoài Thương, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Quảng Ninh cho biết: Công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước, mà cần sự tham gia của toàn xã hội, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp

Bà Thương nhấn mạnh rằng: Tại Quảng Ninh, nơi có hoạt động thương mại và du lịch sầm uất, áp lực về hàng giả, hàng nhái và gian lận thương mại luôn hiện hữu, nếu doanh nghiệp xem việc bảo vệ người tiêu dùng là gánh nặng chi phí, họ sẽ sớm bị đào thải. Ngược lại, những đơn vị coi đây là "giấy thông hành" để chiếm lĩnh lòng tin sẽ gặt hái được giá trị bền vững. Khi doanh nghiệp tự giác thực thi trách nhiệm, áp lực lên bộ máy quản lý nhà nước sẽ giảm bớt, tạo điều kiện cho các nguồn lực tập trung vào việc kiến tạo cơ chế và hỗ trợ thị trường.

Sức mạnh cộng hưởng từ cộng đồng và người tiêu dùng thông thái

Thời gian qua, trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, các lực lượng chức năng đã phát hiện, xử lý nhiều vụ vi phạm về buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất, kinh doanh hàng giả, tập trung vào các mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng nhân dân, như: Thuốc chữa bệnh, sữa, thực phẩm, dầu thực vật, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm... Các hành vi vi phạm gây bức xúc dư luận xã hội, tác động tiêu cực đến môi trường sản xuất, kinh doanh lành mạnh.

Nhằm tiếp tục đẩy mạnh, nâng cao công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, giúp người dân chủ động nhận diện hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ và các vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, với khẩu hiệu “Vì sức khỏe cộng đồng - Nhân dân Quảng Ninh kiên quyết đấu tranh, phòng, chống hàng giả, không rõ nguồn gốc xuất xứ, không đảm bảo an toàn thực phẩm”, Sở Công Thương đề nghị người dân hãy truy cập vào địa chỉ http://quangninh.dms.gov.vn tìm hiểu thông tin, nhận diện hàng giả và phản ánh trực tiếp các hành vi vi phạm tới cơ quan chức năng để kịp thời xử lý.

Việc truy cập website giúp người dân tiếp cận thông tin chính thống về công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Đồng thời, nâng cao nhận thức, kỹ năng phân biệt hàng thật, hàng giả, hàng đảm bảo và không đảm bảo an toàn thực phẩm. Qua đó, phát huy vai trò giám sát của người dân, góp phần ngăn chặn, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và sức khỏe cộng đồng, xây dựng môi trường sản xuất, kinh doanh lành mạnh trên địa bàn tỉnh.

Sự chuyển đổi từ nhận thức sang hành động thông qua việc tiếp cận thông tin chính thống sẽ tạo tiền đề cho một cơ chế bảo vệ đa lớp. Ở đó, sự minh bạch của cơ quan quản lý và tính chủ động của người dân gặp nhau để tạo nên một thị trường công bằng. Quan điểm này khẳng định rằng: Bên cạnh vai trò nòng cốt của doanh nghiệp, Sở Công Thương tỉnh Quảng Ninh cũng đặc biệt đề cao sự tham gia của các tổ chức xã hội và chính bản thân người tiêu dùng. Một hệ sinh thái bảo vệ quyền lợi khách hàng chỉ thực sự vận hành trơn tru khi có sự tương tác hai chiều: Người bán minh bạch và người mua thông thái.

Trong thời đại thông tin, sức mạnh của cộng đồng người tiêu dùng là "vũ khí" sắc bén nhất để thanh lọc thị trường. Việc người dân chủ động lên tiếng trước các hành vi vi phạm, tích cực phản hồi qua các đường dây nóng hoặc các hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sẽ tạo ra một áp lực xã hội tích cực. Điều này buộc các đơn vị kinh doanh phải liên tục cải thiện chất lượng nếu không muốn bị tẩy chay.

Sở Công Thương tỉnh Quảng Ninh đã và đang triển khai nhiều chương trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật không chỉ cho người kinh doanh mà còn cho cả các tầng lớp nhân dân. Mục tiêu là biến mỗi người dân thành một "giám sát viên" thị trường, đồng thời khuyến khích các hội nghề nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp xây dựng các quy tắc ứng xử nội bộ, cam kết không tiếp tay cho hàng kém chất lượng.

Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại Quảng Ninh đang chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình "quản lý" sang mô hình "đồng hành". Khi doanh nghiệp thấu hiểu rằng lợi nhuận phải đi đôi với trách nhiệm, và người tiêu dùng biết cách tự bảo vệ mình bằng kiến thức pháp luật, một môi trường kinh doanh văn minh sẽ hiện hữu. Đó không chỉ là thành công của ngành Công Thương, mà còn là nền tảng để kinh tế tỉnh nhà phát triển bền vững và bứt phá.