Chống buôn lậu, hàng giả: Tiếp tục tập trung vào hoàn thiện thể chế

Theo Báo cáo của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, trong năm 2025, hoạt động mua bán, vận chuyển hàng cấm, buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa, gian lận thương mại và hàng giả qua các tuyến biên giới, cửa khẩu đất liền, đường mòn, lối mở biên giới, tuyến biên giới biển, cảng biển, vùng biển, đường hàng không, địa bàn nội địa và không gian mạng tiếp tục diễn biến phức tạp.

Đáng chú ý, hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên một số lĩnh vực có chiều hướng gia tăng.

Các đơn vị, địa phương đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 123.513 vụ việc vi phạm, giảm 10 % so với năm 2024, trong đó có 9.404 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu (giảm 15,67%); 109.180 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế (giảm 9,30%); 4.929 vụ hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ (giảm 13,78%). Tổng số thu nộp ngân sách Nhà nước đạt 15.394.667 triệu đồng, tăng 4,44%. Các lực lượng chức năng đã khởi tố hình sự 3.178 vụ, tăng 2,75%, với 5.477 đối tượng, tăng 17,58%.

Trước thực tế đã nêu, để giải quyết bài toán hàng lậu, hàng giả, tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả năm 2025, phương hướng, nhiệm vụ năm 2026, không ít ý kiến cho rằng, trong thời gian tới cần tập trung nâng cao năng lực dự báo, phòng ngừa, xây dựng lực lượng tác chiến số phục vụ phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương và giữa các lực lượng chức năng tại từng địa phương.

Đặc biệt, cần tập trung rà soát, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện hàng lang pháp lý cho công tác này.

Thứ trưởng Bộ Công Thương - Nguyễn Sinh Nhật Tân kiến nghị, tiếp tục tập trung vào hoàn thiện thể chế, ứng dụng công nghệ cao, chủ động bám sát thị trường nhận diện thủ đoạn mới, tổ chức các đợt cao điểm kiểm tra (đặc biệt dịp Tết). Đồng thời, đẩy mạnh truyền thông để người dân nắm được phương thức phân biệt hàng thật - hàng giả.

Về phía địa phương, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội - Nguyễn Mạnh Quyền cũng nêu rõ, Ban Chỉ đạo 389 TP Hà Nội đề xuất Ban Chỉ đạo 389 quốc gia kiến nghị Quốc hội, Chính phủ sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật theo hướng tăng nặng chế tài xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và các vi phạm trên không gian mạng. Đồng thời, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia có chỉ đạo chung cho toàn quốc về xây dựng, nâng cấp các trung tâm kiểm nghiệm hàng hóa đa ngành, tập trung.

Đồng quan điểm, nhiều địa phương cũng kiến nghị, Chính phủ cần có chế tài mạnh hơn để xử phạt hành vi sản xuất, vận chuyển, tiêu thụ hàng giả tương đương với mức xử phạt hành vi vi phạm giao thông, bởi đây là hành vi cố ý; hoàn thiện cơ sở dữ liệu dùng chung trong việc xử lý vi phạm;...

Liên quan đến công tác này, Phó Thủ tướng Chính phủ - Bùi Thanh Sơn yêu cầu, các bộ, ngành thực hiện đồng bộ, quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp đề ra. Đồng thời, tiếp tục tổ chức các đợt cao điểm đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, sữa giả, thuốc giả, thực phẩm chức năng giả, thực phẩm không bảo đảm chất lượng…

Kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm; xử lý nghiêm các cán bộ, công chức, sĩ quan có biểu hiện suy thoái đạo đức, tham nhũng, tiêu cực, bảo kê, tiếp tay cho các đối tượng vi phạm pháp luật với phương châm “xử lý một vụ, cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực”, “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị, các bộ, ngành, địa phương, cơ quan liên quan tập trung rà soát, khẩn trương hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật còn bất cập, vướng mắc, sơ hở, nhất là Luật An toàn thực phẩm, Luật Quảng cáo, Luật Dược, Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa, Luật Thương mại, Luật Thương mại điện tử... trong 6 tháng đầu năm 2026.

“Bí thư tỉnh ủy, thành ủy các tỉnh, thành phố trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo sát sao các cấp ủy đảng, chính quyền tại địa phương chủ động, tích cực đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Đẩy mạnh tuyên truyền, vận động cộng đồng doanh nghiệp, nhân dân hưởng ứng, tham gia tích cực, có trách nhiệm trong đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, để phát hiện sớm, đấu tranh, ngăn chặn ngay từ cơ sở, từ nơi xuất phát…”, Phó Thủ tướng chỉ đạo.

Việc tiếp tục tập trung vào hoàn thiện thể chế, nâng cao công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, không chỉ góp phần quan trọng vào việc thúc đẩy sản xuất kinh doanh lành mạnh, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hoá, tăng thu ngân sách, mà còn bảo vệ các doanh nghiệp làm ăn chân chính, bảo vệ sức khoẻ và quyền lợi của người tiêu dùng.