Chuẩn an toàn thực phẩm để giữ uy tín và thương hiệu doanh nghiệp

Trước yêu cầu ngày càng khắt khe về vệ sinh an toàn thực phẩm (ATTP) cùng áp lực biến động chi phí sản xuất, phóng viên Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp đã có cuộc trao đổi với bà Lý Kim Chi – Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP HCM (FFA), Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP HCM (HUBA) về trách nhiệm kiểm soát toàn chuỗi và giải pháp tiếp sức cho doanh nghiệp chế biến.

- Thưa bà, bà đánh giá thế nào về việc tuân thủ các quy chuẩn ATTP của doanh nghiệp hội viên hiện nay? Từ thực tiễn sản xuất, những khâu nào trong chuỗi giá trị cần được tập trung kiểm soát chặt chẽ nhất?

Hầu hết doanh nghiệp hội viên FFA đều tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về chất lượng và ATTP. Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt hiện nay, doanh nghiệp ý thức rất rõ rằng muốn giữ chân khách hàng, bảo vệ thương hiệu và phát triển bền vững thì điều kiện tiên quyết là sản phẩm phải tuyệt đối an toàn. Những vụ việc vi phạm chất lượng bị cơ quan chức năng công bố thời gian qua, và qua nắm bắt đều không thuộc các đơn vị hội viên của Hiệp hội. Dù vậy, chúng tôi luôn nhắc nhở doanh nghiệp không bao giờ được phép chủ quan.

Trong toàn bộ chuỗi từ thu mua nguyên liệu, sơ chế, chế biến đến phân phối, các đơn vị phải kiểm soát chặt chẽ nguồn vào, tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật và duy trì nhiệt độ bảo quản chuẩn trong suốt quá trình lưu thông. Đặc biệt, tại các điểm giao nhận giữa nhà cung cấp, nhà máy, đơn vị vận chuyển và hệ thống bán lẻ, thông tin lô hàng và trách nhiệm của từng bên phải rõ ràng, minh bạch. Chỉ cần một khâu lơ là sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cả chuỗi. Quan điểm nhất quán của tôi: Sản phẩm mang thương hiệu của doanh nghiệp thì doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm đến cùng. Uy tín được gây dựng nhiều năm phải được bảo chứng bằng chất lượng từng ngày.

- TP HCM tiêu thụ lượng rất lớn nông sản thực phẩm tươi sống từ các tỉnh lân cận. Khó khăn lớn nhất trong việc kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc nguyên liệu liên tỉnh hiện nay là gì? Phải chăng hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi là “chốt chặn” an toàn nhất ở đầu ra?

Thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở chuỗi cung ứng kéo dài qua nhiều tầng nấc trung gian: từ thương lái, cơ sở thu gom đến đơn vị vận chuyển. Khi nguyên liệu qua quá nhiều lần giao nhận, câu hỏi đặt ra là doanh nghiệp có còn nắm chắc hàng đến từ đâu và được bảo quản như thế nào hay không? Biết tên người bán là chưa đủ; khi phát sinh vấn đề, phải truy vết ngược dòng về tận vùng trồng, trại nuôi và lô hàng gốc. Muốn vậy, thông tin phải được ghi nhận chuẩn xác ngay từ nơi sản xuất và số hóa liên tục qua từng lần giao nhận.

Về vai trò của kênh bán lẻ hiện đại, tôi hoàn toàn ủng hộ việc phát huy vai trò của các hệ thống siêu thị và cửa hàng tiện lợi. Những tiêu chí kiểm định khắt khe cùng hợp đồng tiêu thụ ổn định từ kênh này tạo động lực rất lớn giúp nhà cung cấp yên tâm đầu tư chuẩn mực. Song, không thể thụ động chờ thực phẩm lên quầy kệ mới tiến hành kiểm soát. An toàn thực phẩm phải được bảo đảm ngay từ nguồn, qua chế biến, vận tải đến bảo quản.

Đồng thời, chúng ta phải dành sự quan tâm đặc biệt cho hệ thống chợ đầu mối và chợ truyền thống – nơi phục vụ phần lớn bữa ăn hàng ngày của người dân. Người tiêu dùng mua sắm ở bất kỳ đâu cũng phải được bảo vệ quyền lợi an toàn sức khỏe như nhau. Muốn làm được điều đó, từng mắt xích phải giữ trọn bổn phận của mình và các bên phải có cơ chế phản ứng nhanh để xử lý dứt điểm khi có cảnh báo rủi ro.

- Trước áp lực biến động giá nguyên liệu và chi phí logistics tăng cao, các doanh nghiệp chế biến nhỏ và vừa gặp thách thức gì trong việc duy trì các hệ thống chuẩn quốc tế (HACCP, ISO 22000, FSSC 22000)? FFA có giải pháp gì để ngăn ngừa nguy cơ cắt giảm quy trình kỹ thuật?

Thực tế với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, đạt được chứng chỉ đã khó, duy trì vận hành hệ thống một cách bài bản lại càng gian nan bởi tiềm lực tài chính hạn chế và thiếu hụt nhân sự chuyên môn. Có chứng nhận rồi, doanh nghiệp vẫn phải thường xuyên tái đào tạo, kiểm soát thông số, bảo trì thiết bị và kiểm nghiệm mẫu. Trong cơn bão giá nguyên liệu và cước vận tải, việc vừa phải giữ chuẩn an toàn khắt khe, vừa duy trì mức giá bán người tiêu dùng chấp nhận được là bài toán cân não.

Tuy nhiên, áp lực chi phí là có thật nhưng không nên mặc nhiên cho rằng khó khăn sẽ khiến doanh nghiệp cắt giảm quy trình. Cộng đồng doanh nghiệp thực phẩm chân chính đều chung nhận thức: giảm chi phí phải đến từ quản trị tinh gọn, giảm tỷ lệ hao hụt, tiết kiệm năng lượng và tối ưu hóa vận hành, tuyệt đối không được đánh đổi các quy chuẩn bảo đảm ATTP.

Để đồng hành cùng doanh nghiệp, FFA liên tục cập nhật quy định mới, kết nối chuyên gia tư vấn kỹ thuật và tổ chức các diễn đàn kết nối giao thương. Đồng thời, tổng hợp vướng mắc thực tế để kiến nghị Chính phủ tháo gỡ. Tôi tha thiết mong các chương trình hỗ trợ đi sát nhu cầu của từng doanh nghiệp: cần chuyên môn thì có tư vấn sâu, thiếu nhân lực thì được đào tạo nghề, cần đổi mới công nghệ thì được hỗ trợ tiếp cận vốn ưu đãi. Giúp doanh nghiệp vận hành chuẩn xác hệ thống mỗi ngày mới là giải pháp căn cơ, tạo ra hiệu quả lâu dài cho nền thực phẩm nước nhà.

- Trân trọng cảm ơn bà!