Chứng khoán chuyển tiếp đến nâng hạng: Cần một tầm nhìn chu kỳ

Cột mốc nâng hạng tháng 9/2026 đang mở ra những cơ hội mang tính bước ngoặt đối với thị trường vốn Việt Nam. Đối với nhà đầu tư, cần bóc tách các lớp lang của dữ liệu vĩ mô và nắm bắt "nhịp đập" dòng tiền ngoại. Bởi đây là chìa khóa định vị chiến lược tài chính trong giai đoạn cuối năm. Khối Nghiên cứu MBS nhận định trong báo cáo Danh mục Alpha tháng 9/2026, bức tranh đầu tư đang bộc lộ những mảng sáng tối đan xen, đòi hỏi một tư duy quản trị rủi ro linh hoạt.

Dự báo vĩ mô và hiệu ứng nâng hạng

Trên bình diện quốc tế, áp lực thắt chặt tiền tệ đang có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo dữ liệu từ công cụ FedWatch Tool của sàn giao dịch CME, các nhà giao dịch hiện chỉ đặt cược khả năng 38% Fed sẽ tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9. Phản ứng trước kỳ vọng này, trong một tháng qua, USD Dollar Index đã sụt giảm gần 2% và giá dầu cũng ghi nhận mức giảm 3,4%, theo MBS.

Tuy nhiên cập nhật mới nhất là khả năng Fed tăng lãi suất đã tăng lên rất mạnh và đây vẫn chỉ báo đầu vào quan trọng nhất mà giới đầu tư toàn cầu đang xem xét, bên cạnh chỉ số USD cùng biến động giá dầu theo "nút thắt" của đường chuyển dầu tại Hormuz.

Ở trong nước, MBS cho rằng những tín hiệu và kết quả tích cực của vĩ mô tháng 7, tháng 8 đang khiến các tổ chức mở rộng lăng kính đánh giá triển vọng của kinh tế Việt Nam cho cả năm 2026.

Trong bối cảnh như vậy, trên thị trường chứng khoán, "quả ngọt" lớn nhất cho những nỗ lực cải cách thể chế của Việt Nam chính là việc FTSE Russell công bố 27 cổ phiếu Việt Nam chính thức lọt vào danh mục FTSE All-Cap trong kỳ rà soát ngày 21/08/2026. Đây là bước đệm lịch sử, dọn đường cho việc Việt Nam chính thức chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp vào ngày 21/09/2026. Sự kiện nâng hạng này góp phần định vị lại vị thế của Việt Nam, mở rộng đại diện thị trường toàn cầu trong rổ FTSE All-World từ 48 lên 49 quốc gia.

Đánh giá dòng vốn ngoại, báo cáo MBS chỉ ra rằng áp lực bán ròng đã dịu đi đáng kể trong tháng 8, chỉ còn khoảng 2.000 tỷ đồng (tính đến ngày 25/8), giảm sâu so với mức trung bình 13.600 tỷ đồng của tháng 6 và tháng 7. Điều này tạo nền tảng vững chắc để kỳ vọng dòng tiền ngoại sẽ quay trở lại mạnh mẽ khi các quỹ thụ động và chủ động bắt tay vào tái cơ cấu danh mục.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn phản biện từ số liệu, cần đặc biệt lưu ý đến tính chu kỳ của thị trường trong tháng 9. Khối Nghiên cứu MBS phân tích rõ sự phân hóa theo từng giai đoạn.

Nửa đầu tháng 9 (đến khoảng 15-18/9): Thị trường hưởng lợi từ tâm lý kỳ vọng nâng hạng, thanh khoản có khả năng cải thiện mạnh, dòng tiền sẽ "ngắm" tới 27 mã vừa lọt rổ FTSE All-Cap và các cổ phiếu có trọng số cao.

Nửa sau tháng 9 (sau ngày 21/09): Áp lực điều chỉnh trên thị trường sẽ gia tăng. Điều này hàm ý rằng "tin ra là bán" vẫn có thể là một rủi ro hiện hữu. Các doanh nghiệp đang có ý định huy động vốn hay quản trị danh mục đầu tư cần tránh tâm lý hưng phấn (fomo) trong giai đoạn nửa cuối tháng.

Danh mục đầu tư hiệu suất vượt trội (Alpha) có gì?

Danh mục cổ phiếu tiêu biểu tháng 9 của MBS (gồm VHM, VCB, TCB, STB, FPT, GMD, PVD, VRE, VSC, VGI) phản ánh rõ nét chiến lược lựa chọn các doanh nghiệp có bộ đệm tài chính dày dặn.

Đối với nhóm ngân hàng, chất lượng tài sản là điểm tựa lớn nhất. Lợi nhuận trước thuế quý 2 của VCB đạt 17.420 tỷ đồng, tăng 57,9% so với cùng kỳ, đi kèm với tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát chặt chẽ ở mức 0,60% và tỷ lệ bao phủ nợ xấu lên tới 279%. TCB dù chịu áp lực từ việc kiểm soát tín dụng bất động sản và phải dịch chuyển cho vay sang xây dựng hạ tầng, vẫn duy trì lợi nhuận trước thuế quý 2 ở mức 9.670 tỷ đồng, tăng 22,4% so với cùng kỳ. Với STB, câu chuyện tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ từ sau 2027 được kỳ vọng sẽ đến từ việc xử lý khoản nợ xấu tồn đọng liên quan đến 32,5% cổ phần của ông Trầm Bê trong năm 2026.

Nhóm doanh nghiệp công nghệ và bất động sản cũng mang đến nhiều điểm sáng. FPT duy trì mức định giá hấp dẫn với P/E 2026-2027 khoảng 10,1 lần, cùng backlog hợp đồng tăng trưởng bền vững ở mức 32% so với cùng kỳ. VHM hưởng lợi từ rổ FTSE Global All-Cap và dự phóng doanh số bán hàng năm 2026 tăng trưởng 47% nhờ mở bán hàng loạt đại dự án như Green Paradise, Global Gate Hạ Long.

GMD ghi nhận lợi nhuận ròng tăng trưởng bứt phá trong quý 2/2026 và các động lực ở quý này sẽ tiếp tục tạo ra bước ngoặt về quy mô khai thác, tạo tiền đề cho GMD hấp thụ nhu cầu vận tải đang tăng cao. Biên lợi nhuận gộp của GMD được kỳ vọng sẽ nới rộng nhờ việc tăng giá dịch vụ mới tại các cảng nước sâu và khả năng ấn định giá tại khu vực phía Bắc nhờ vị thế cửa sông; đồng thời kế hoạch thoái vốn tại Gemalink sẽ không chỉ mang lại dòng tiền đột biến mà còn đảm bảo nguồn hàng ổn định cho các giai đoạn mở rộng trong tương lai.

VSC là mã cổ phiếu có dư địa tăng giá lớn nhất trong danh mục, phản ánh cơ hội "bắt đáy" sau khi nhịp điều chỉnh hơn 50% từ vùng đỉnh đã phản ánh hết những khó khăn về áp lực chi phí tài chính và chi phí bán hàng, quản lý doanh nghiệp (SG&A). MBS dự phóng lợi nhuận ròng năm 2026-2027 của VSC sẽ tăng trưởng lần lượt 8,5% và 26,2%, được thúc đẩy bởi xu hướng "Trung Quốc +1" và doanh thu vận tải tăng trưởng mạnh mẽ khi HaiAn Green Shipping Line gia tăng quy mô đội tàu.

Nếu như ngành cảng biển mang tính chu kỳ cao, thì VRE (Vincom Retail) và VGI (Viettel Global) lại đại diện cho nhóm doanh nghiệp đang bước vào chu kỳ thu hoạch dòng tiền mạnh mẽ.

Trong đó, lợi nhuận sau thuế quý 2/2026 của VRE đạt 1.608,5 tỷ đồng, tăng 30,4% so với cùng kỳ, đưa lũy kế 6 tháng lên mức 3.214,8 tỷ đồng, tăng 33,4% so với cùng kỳ. Với mức P/E hiện tại là 7,9 lần, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 3 năm (khoảng 14 lần), kết hợp cùng động lực từ việc lọt vào rổ chỉ số FTSE, VRE đang ở vùng giá chiết khấu rất hấp dẫn.

VGI chuyển sang giai đoạn thu dòng tiền và mở rộng, với hoạt động kinh doanh thuần cải thiện đáng kể. Đặc biệt, trong bối cảnh giới đầu tư đang dành sự quan tâm sâu sắc đến chủ điểm thoái vốn của các doanh nghiệp Nhà nước, VGI trở thành tâm điểm nhờ sở hữu tài sản chất lượng, sức khỏe tài chính vững mạnh và câu chuyện tăng trưởng lợi nhuận rõ ràng.

Đáng chú ý, PVD được lưu ý ở góc nhìn quản trị. Mặc dù doanh thu thuần 6 tháng của PVD tăng vọt 62,9% so với cùng kỳ lên 6.437 tỷ đồng, lợi nhuận ròng quý 2 lại sụt giảm đáng kể 32,1% về mức 163 tỷ đồng. MBS chỉ rõ nguyên nhân trực tiếp đến từ áp lực chi phí lãi vay tăng gấp 2,4 lần và việc phát sinh lỗ tỷ giá. Điều này minh chứng rằng, trong quá trình doanh nghiệp mở rộng quy mô tài sản một cách mạnh mẽ, việc chấp nhận đánh đổi biên lợi nhuận ngắn hạn có thể xảy ra. Đây có lẽ cũng là góc nhìn/ trường hợp mà các CFO doanh nghiệp đặc biệt cần lưu ý về tầm quan trọng của việc sử dụng công cụ phòng vệ tỷ giá và kiểm soát đòn bẩy nợ vay trong môi trường vĩ mô còn nhiều biến động.

Tháng 9/2026 không chỉ đánh dấu một nấc thang mới về vị thế quốc tế của thị trường vốn Việt Nam mà còn là "phép thử" về bản lĩnh đầu tư và năng lực phân bổ tài sản. Các chuyên gia nhìn nhận cơ hội đang hiển hiện ở những nhóm ngành dẫn dắt, song biên độ an toàn và thời điểm ra quyết định sẽ là yếu tố phân định hiệu quả dòng vốn của các doanh nghiệp và nhà đầu tư trong chặng đua cuối năm.