"Sóng" chào bán cổ phần ra công chúng (IPO) của nhiều doanh nghiệp bắt đầu dâng trở lại từ quý II/2026, với sự xuất hiện của DMX, LPS, DVV, AMY... và tới đây sẽ còn hàng loạt doanh nghiệp khác.
Các doanh nghiệp đã IPO nửa cuối năm trước đến những tháng đầu năm nay như TCX, VPX, HPA, GEL... cùng với DMX, LPS, DVV, AMY... và các đơn vị thuộc nhóm chuyển sàn niêm yết như MCH..., liệu có đủ tiêu chí thời gian để hưởng lợi dòng vốn mới từ việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng?
Theo phân tích của Chứng khoán Vietcap (HOSE: VCI), các cổ phiếu IPO mới sẽ được thêm vào bộ chỉ số FTSE GEIS, theo cùng tỷ lệ phân bổ theo giai đoạn, nhưng vẫn phải vượt qua các tiêu chí sàng lọc tiêu chuẩn (chủ yếu là vốn hóa khả dụng cho đầu tư với mức lớn hơn hoặc từ khoảng 483 triệu USD, cùng với thanh khoản, tỷ lệ tự do chuyển nhượng (free float) và room nước ngoài).
"Trong số các thương vụ IPO gần đây, TCX, VCK và MCH đáp ứng tiêu chí và được đưa vào rổ. Trong khi đó, VPX, GEL và HPA chưa đạt yêu cầu, với vốn hóa khả dụng cho đầu tư lần lượt chỉ khoảng 404 triệu USD, 304 triệu USD và 54 triệu USD - thấp hơn ngưỡng yêu cầu dù thanh khoản vẫn đủ điều kiện", Vietcap cho biết.
FTSE Russell sẽ nâng hạng Việt Nam từ Thị trường Cận biên (Frontier Market) lên Thị trường Mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) trong bộ chỉ số FTSE Global Equity Index Series (GEIS) và các chỉ số liên quan, có hiệu lực từ thời điểm mở cửa phiên giao dịch thứ Hai, ngày 21/9/2026. Quyết định này được xác nhận tại kỳ đánh giá giữa kỳ tháng 3/2026 và được công bố vào ngày 7/4/2026, kết thúc giai đoạn theo dõi bắt đầu từ năm 2018.
Vietcap cập nhật thông tin cho biết, tại kỳ đánh giá giữa kỳ tháng 3/2026 xác nhận Việt Nam đã có đủ tiến triển để được nâng hạng, dựa trên những cải thiện trong mô hình tiếp cận Nhà Môi giới Toàn cầu (Global Broker) - cho phép nhà đầu tư tổ chức nước ngoài giao dịch với các công ty chứng khoán toàn cầu với vai trò đối tác.
Tiến triển này được hỗ trợ bởi Thông tư 08/2026/TT-BTC và các cải tiến đối với cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (Non-Pre-Funding - NPF).
Theo Vietcap, Việt Nam sẽ bị loại khỏi bộ chỉ số FTSE Frontier Index Series trong một lần duy nhất tại kỳ đánh giá thường niên tháng 9/2026, trong khi việc được thêm vào FTSE GEIS sẽ được thực hiện theo nhiều giai đoạn.
Việc thêm Việt Nam vào FTSE Global Equity Index Series (GEIS) được thực hiện qua 4 giai đoạn từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027, nhằm giúp quá trình chuyển đổi diễn ra có trật tự và tạo thời gian để thị trường hấp thụ dòng vốn dự kiến, đồng thời thanh khoản và cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (NPF) tiếp tục được hoàn thiện.
Sau mỗi giai đoạn, FTSE Russell sẽ đánh giá khả năng mô phỏng chỉ số của các quỹ trước khi tiếp tục triển khai giai đoạn kế tiếp.
Ước tính dòng vốn, xây dựng trên giả định tổng dòng vốn thụ động vào thị trường Việt Nam, theo Vietcap sẽ đạt khoảng 1,5 tỷ USD khi tỷ lệ thêm vào chỉ số đạt 100%.
Ví dụ ở cấp độ cổ phiếu: Một cổ phiếu có free float 49% sẽ được thêm vào chỉ số với tỷ trọng 4,9% ở giai đoạn 1, 14,7% ở giai đoạn 2, 31,85% ở giai đoạn 3 và đạt toàn bộ 49% ở giai đoạn 4, các nhà phân tích Chứng khoán Vietcap lý giải.
Chi tiết thêm về ETF và dòng vốn thụ động, Vietcap ước tính có khoảng 1,4 nghìn tỷ USD tài sản quản lý (AUM) của các quỹ thụ động đang mô phỏng các chỉ số FTSE liên quan.
Khi tỷ lệ thêm vào đạt 100%, dòng vốn thụ động vào cổ phiếu Việt Nam ước đạt khoảng 1,5 tỷ USD, tương ứng với tỷ trọng dự phóng của Việt Nam trong từng chỉ số.
Theo Vietcap dự báo, sẽ có 29 cổ phiếu Việt Nam đủ điều kiện được đưa vào chỉ số, bao gồm 4 cổ phiếu Large Cap, 5 cổ phiếu Mid Cap và 20 cổ phiếu Small Cap.
Trước đó, danh mục dự kiến chính thức của FTSE (FAQ), được xây dựng dựa trên dữ liệu tại 31/12/2025 (rổ Indicative List) gồm có 23 cổ phiếu. Vietcap cho biết dự báo 29 cổ phiếu của Vietcap là sử dụng dữ liệu cập nhật đến 30/6/2026.
Khoảng cách nhiều tháng về giá cổ phiếu, free float, thanh khoản và room nước ngoài đã làm thay đổi danh sách các cổ phiếu đủ điều kiện.
Cụ thể, có trong danh mục FTSE nhưng không có trong dự báo của Vietcap (4 cổ phiếu): BSR, DGC, GEE và KDH. Ví dụ, KDH và BSR không còn đáp ứng ngưỡng vốn hóa khả dụng cho đầu tư tối thiểu theo dữ liệu hiện tại.
Có trong dự báo của Vietcap nhưng chưa có trong danh mục FTSE (10 cổ phiếu): VPB, MCH, VPL, HDB, TCX, VCK, SSB, MSB, TPB và HCM, do đã đáp ứng các tiêu chí theo dữ liệu cập nhật hơn. Và dễ nhận thấy trong nhóm này xuất hiện những cổ phiếu đã IPO giai đoạn gần đây.
Lưu ý danh mục chính thức cuối cùng sẽ được FTSE Russell công bố vào 21/8/2026, dựa trên dữ liệu chốt tại 30/6/2026.
"Vietcap sàng lọc dữ liệu thị trường đến ngày 30/6/2026 theo các ngưỡng khu vực và tỷ trọng chỉ số của FTSE tại 31/3/2026. Vì vậy, dự báo có thể chênh lệch nhẹ so với cơ sở dữ liệu chính thức của FTSE, nhưng đây là ước tính sát nhất cho đến khi có công bố cuối cùng", các nhà phân tích thông tin thêm.
Đối với câu hỏi của các nhà đầu tư về việc các quỹ ETF hiện hữu có buộc phải thanh lý danh mục để chuyển sang chỉ số mới?, công ty chứng khoán lý giải: Các quỹ ETF đang đầu tư vào Việt Nam chủ yếu mô phỏng các chỉ số riêng của Việt Nam (như FTSE Vietnam Index và VN30) thay vì các chỉ số khu vực hoặc toàn cầu.
Do việc Việt Nam được thêm vào FTSE GEIS không làm thay đổi các chỉ số độc lập này, các quỹ ETF hiện hữu không bị buộc phải thanh lý danh mục.
Trong khi đó, nhu cầu đầu tư thụ động mới sẽ đến từ các quỹ thị trường mới nổi và quỹ toàn cầu (ví dụ Vanguard FTSE Emerging Markets), khi các quỹ này bắt đầu bổ sung cổ phiếu Việt Nam vào danh mục.
"Nhìn chung, tác động ròng từ các quỹ ETF thụ động sẽ là lực mua ròng bổ sung, thay vì sự dịch chuyển danh mục mang tính bắt buộc.
Bên cạnh khoảng 1,5 tỷ USD dòng vốn thụ động dự kiến từ các quỹ mô phỏng chỉ số, các quỹ chủ động cũng có thể giải ngân sớm vào các cổ phiếu vốn hóa lớn nhằm chuẩn bị cho việc tham chiếu chỉ số sau khi Việt Nam được nâng hạng.
Một số ước tính độc lập cho rằng tổng dòng vốn (thụ động + chủ động) có thể đạt khoảng 3- 6 tỷ USD trong 12-18 tháng sau khi nâng hạng.
Trong đó, HSBC ước tính tổng dòng vốn vào Việt Nam khoảng 3,4 tỷ USD, bao gồm khoảng 1,5 tỷ USD là dòng vốn thụ động.
Dòng vốn chủ động đi trước, kết hợp với hiệu ứng tái định giá của thị trường, có thể góp phần đảo chiều xu hướng bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài trong những năm gần đây. Tuy nhiên, quy mô và thời điểm giải ngân vẫn sẽ phụ thuộc vào mặt bằng định giá, diễn biến tỷ giá và mức độ chấp nhận rủi ro đối với các thị trường mới nổi", Vietcap đánh giá.
Ngoài ra, như nhận định của nhiều định chế, tổ chức quốc tế, "tham vọng" của Việt Nam không dừng lại ở nâng hạng theo chuẩn FTSE Russell. Việc giữ thứ hạng sau kỳ có hiệu lực đồng nghĩa không ngừng hoàn thiện, nâng cao chất lượng thị trường, và cũng là là những bước tiến trong nỗ lực tiếp tục chuẩn bị cho việc nâng hạng theo MSCI.
"Việc được nâng hạng theo FTSE Russell được xem là bước đầu tiên, trong khi mục tiêu tiếp theo là MSCI – hệ thống chỉ số được tham chiếu bởi lượng tài sản quản lý lớn hơn đáng kể. Tại kỳ đánh giá tháng 6/2026, MSCI vẫn chưa đưa Việt Nam vào danh sách theo dõi nâng hạng", nhóm phân tích Vietcap thông tin.
Hiện Việt Nam mới đáp ứng khoảng 10/18 tiêu chí về khả năng tiếp cận thị trường theo đánh giá của MSCI.
Các điểm nghẽn còn lại bao gồm: Giới hạn sở hữu nước ngoài (Foreign Ownership Limit - FOL); Cơ chế ký quỹ trước giao dịch và thanh toán bù trừ; Thị trường ngoại hối, khi Việt Nam chưa có thị trường tiền tệ ở nước ngoài và các giao dịch trong nước vẫn gắn với giao dịch chứng khoán cơ sở.
"Việc tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc này sẽ quyết định lộ trình nâng hạng theo MSCI, đồng thời tạo nền tảng cho dòng vốn quốc tế dài hạn tiếp tục gia tăng trong tương lai", theo Chứng khoán Vietcap.
.jpg "IPO quỹ thị trường tiền tệ tiên phong tại Việt Nam")
