Sau nhiều tuần phớt lờ các tuyên bố gây sốc từ Tổng thống Donald Trump, thị trường Mỹ cuối cùng cũng phản ứng dữ dội khi tranh cãi quanh Greenland khơi lại nỗi lo dòng vốn rút khỏi tài sản Mỹ.
Tranh cãi quanh Greenland đã âm ỉ suốt nhiều tuần, nhưng Phố Wall vẫn giao dịch trong trạng thái lửng lơ, đặt cược rằng Tổng thống Donald Trump chỉ đang “dọa suông”.
Cổ phiếu Mỹ đã đi ngang trong biên độ hẹp, tương tự như lợi suất trái phiếu, phản ánh một thị trường quen với những cú sốc ngôn từ từ Tổng thống Mỹ.
Nhưng sự kiên nhẫn đã kết thúc vào ngày 20/1. Các chỉ số chứng khoán chủ chốt của Mỹ đồng loạt giảm hơn 2%, đồng USD mất giá so với hầu hết các đồng tiền lớn, trong khi lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 30 năm leo sát mốc 5%.
Làn sóng bán tháo lần này được kích hoạt bởi nỗ lực mới của ông Trump nhằm thúc đẩy ý tưởng kiểm soát Greenland, đi kèm với các đe dọa áp thuế mới lên các đồng minh châu Âu.
Cú sốc chính trị này diễn ra đúng lúc thị trường toàn cầu vốn đang nhạy cảm, khi trái phiếu Nhật Bản bất ngờ lao dốc, làm sống lại nỗi lo về sự dịch chuyển dòng vốn quốc tế.
Một lý do khiến biến động bị nén trong thời gian dài là việc giới đầu tư đã quen với các tuyên bố gây sốc từ ông Trump. Sau cú sập hồi tháng Tư buộc ông phải tạm hoãn thuế quan, một chiến lược phổ biến hình thành: coi mỗi đợt bán tháo là cơ hội mua vào. Cách tiếp cận này được gọi mỉa mai là “TACO trade”.
Tuy nhiên, niềm tin này đang bị thử thách. Ngay cả những nhà phân tích lạc quan nhất cũng thừa nhận quá trình giải quyết vấn đề Greenland có thể kéo dài nhiều tháng — đủ lâu để thị trường phải sống chung với mức biến động cao hơn.
Nỗi sợ cốt lõi vẫn là liệu các nhà đầu tư nước ngoài có bắt đầu rút khỏi tài sản Mỹ hay không. Đây chính là kịch bản từng khiến thị trường Mỹ chao đảo hồi tháng 4/2025, khi ông Trump công bố gói thuế quan diện rộng, kéo theo sự bùng nổ của biến động và làm lung lay niềm tin vào vai trò “nơi trú ẩn” của tài sản Mỹ.
“Điều này khiến các nhà đầu tư không còn muốn nắm giữ tài sản Mỹ. Khi rủi ro mang tính chính trị tăng lên, thị trường buộc phải yêu cầu một mức bù rủi ro cao hơn”, Shiyan Cao, nhà quản lý tại quỹ phòng hộ Winshore Capital, nhận định.
Sự thay đổi trong tâm lý thể hiện rõ qua các chỉ báo. Chỉ số VIX – thước đo mức độ biến động kỳ vọng của thị trường chứng khoán Mỹ – vọt lên mức cao nhất kể từ tháng 11/2025. Một chỉ số đo biến động tiền tệ của JPMorgan cũng tăng mạnh. Vàng, tài sản trú ẩn truyền thống, lập đỉnh lịch sử mới.
Điều đáng chú ý là nhiều nhà đầu tư cho rằng biến động hiện tại vẫn chưa phản ánh đầy đủ các rủi ro vĩ mô. Với lãi suất chính sách còn cao, tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại và lạm phát chưa hoàn toàn được kiểm soát, mặt bằng biến động “thấp bất thường” của những tháng gần đây được xem là khó bền vững.
Một tâm điểm mới đang được theo dõi sát là Tòa án Tối cao Mỹ, nơi dự kiến sẽ xem xét lập luận liên quan đến nỗ lực của ông Trump nhằm sa thải một Thống đốc FED. Một phán quyết cho phép động thái này có thể bị coi là đòn giáng trực diện vào tính độc lập của Fed — điều mà nhiều ngân hàng cảnh báo sẽ gây tổn thất đáng kể cho thị trường trái phiếu.
Dữ liệu giao dịch cho thấy giới đầu tư đang bắt đầu dựng hàng rào phòng vệ. Trên thị trường trái phiếu, các hợp đồng quyền chọn tập trung vào kịch bản lợi suất trái phiếu 10 năm tăng vọt lên khoảng 4,35% — mức từng xuất hiện hồi tháng 8/2025.
Việc cổ phiếu và trái phiếu cùng bị bán tháo là tín hiệu đặc biệt đáng lo. Theo một số nhà quản lý danh mục, đây không còn là biến động mang tính cục bộ, mà có dấu hiệu của một cú sốc mang tính hệ thống. Trong bối cảnh đó, việc tích lũy các vị thế phòng hộ được xem là cần thiết.
Lịch sử gần đây cho thấy những giai đoạn yên ả thường kết thúc bằng các cú bứt phá đau đớn. Tháng 4/2025 là một ví dụ, khi thị trường rung lắc dữ dội sau thông báo thuế quan của ông Trump. Năm 2024 cũng chứng kiến một cú đảo chiều bất ngờ của đồng yen, thổi bay một chiến lược giao dịch phổ biến của các quỹ phòng hộ sau thời gian dài tưởng như “an toàn”.
Tuy vậy, không phải ai cũng tin rằng nhà đầu tư có thể dễ dàng quay lưng với tài sản Mỹ. Một quỹ hưu trí tại châu Âu tuyên bố sẽ thoái toàn bộ trái phiếu kho bạc Mỹ do lo ngại rủi ro tín nhiệm gắn với các chính sách của chính quyền Trump, nhưng quy mô khoản nắm giữ này vẫn còn rất nhỏ.
Nhiều nhà tài chính cho rằng việc “đa dạng hóa vốn đầu tư khỏi Mỹ” trên diện rộng là điều gần như bất khả thi, bởi Mỹ vẫn là nền kinh tế lớn và sâu nhất thế giới, với thị trường tài chính có tính thanh khoản vượt trội.
Trong kịch bản này, các tài sản hưởng lợi từ bất ổn như vàng, cổ phiếu quốc phòng và một số cổ phiếu tài chính đang được ưu tiên. Còn với Phố Wall, trạng thái “ngủ yên” đã chính thức kết thúc.
