Chuyển đổi nhiên liệu: Thử thách ngắn hạn với PLX

“Tấm đệm” tài chính trong biến động

Theo phân tích của CTCK MBS, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (HoSE: PLX) bước vào giai đoạn 2025-2027 với những biến động đáng chú ý, một mặt duy trì vai trò doanh nghiệp đầu mối chi phối thị trường xăng dầu nội địa, mặt khác chịu tác động trực tiếp từ cơ chế điều hành giá và lộ trình chuyển đổi nhiên liệu sinh học. Diễn biến lợi nhuận giai đoạn này vì vậy phản ánh rõ tính chất “chu kỳ chính sách” hơn là câu chuyện tăng trưởng sản lượng.

Năm 2025, PLX ghi nhận sự phân kỳ giữa quy mô doanh thu và lợi nhuận ròng, trong đó, doanh thu thuần đạt 309.924 tỷ đồng, tăng 9,1% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận ròng đạt 2.696 tỷ đồng, giảm 6,7%.

Điểm tích cực đến từ quý IV/2025, khi doanh thu tăng 15% so với cùng kỳ nhờ yếu tố mùa vụ và nhu cầu đi lại cao điểm, giúp sản lượng tiêu thụ ước tăng khoảng 10%. Tuy nhiên, giá bán lẻ bình quân các sản phẩm xăng dầu trong năm giảm 5-6% so với cùng kỳ đã tạo áp lực trực tiếp lên biên lợi nhuận gộp, khiến hiệu ứng tăng sản lượng không chuyển hóa tương xứng sang tăng trưởng lợi nhuận.

Biên lợi nhuận gộp năm 2025 đạt 5,9%, thấp hơn mức 6,1% của năm 2024. Điều này cho thấy mô hình kinh doanh của PLX vẫn chịu rủi ro đáng kể từ biến động giá hàng hóa toàn cầu, trong bối cảnh cơ chế điều hành hiện hành còn tồn tại “độ trễ” giữa chi phí đầu vào và điều chỉnh giá bán.

Tuy nhiên, cấu trúc tài chính là điểm tựa đáng chú ý của PLX. Trong quý IV/2025, doanh thu tài chính tăng 42% so với cùng kỳ nhờ quản trị hiệu quả tiền gửi và cho vay, góp phần bù đắp phần nào áp lực suy giảm biên lợi nhuận gộp.

Ông Mai Duy Anh, Chuyên gia phân tích tại MBS đánh giá xét trên khía cạnh quản trị, doanh nghiệp vẫn hoàn thành 113% kế hoạch doanh thu và 105% kế hoạch lợi nhuận so với dự báo nội bộ. Đây là yếu tố phản ánh năng lực vận hành và kiểm soát chi phí tương đối ổn định trong điều kiện thị trường kém thuận lợi.

Điều này cho thấy PLX vẫn duy trì được vị thế doanh nghiệp đầu ngành với nền tảng tài chính tương đối vững, đủ khả năng hấp thụ các cú sốc ngắn hạn từ biến động chính sách và thị trường hàng hóa.

Tiềm ẩn nhiều lực cản

Dù vậy, năm 2026 được đánh giá là giai đoạn bản lề nhưng tiềm ẩn nhiều lực cản đối với tăng trưởng ngắn hạn. Hai yếu tố chính tạo áp lực gồm tiến độ ban hành Luật Kinh doanh Xăng dầu mới và lộ trình dừng kinh doanh xăng khoáng để chuyển sang E5/E10 từ tháng 6/2026.

Trong đó, việc cung ứng xăng E10 trên toàn quốc từ tháng 6 cũng tiềm ẩn rủi ro cho doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu. Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam bày tỏ các doanh nghiệp trong ngành hiện đang rất lo ngại về vấn đề quy chuẩn kỹ thuật đối với xăng sinh học, đặc biệt là quy định liên quan đến tỷ lệ ethanol trong sản phẩm E5, E10. Loại xăng này dễ bốc hơi, thành xăng E7, E8 với tỷ lệ ethanol thấp hơn. Do vậy, khi đối chiếu theo quy chuẩn, tiêu chuẩn, các loại xăng bị bay hơi này sẽ là "hàng giả".

Do đó, ông Bảo kiến nghị Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan chức năng cần nghiên cứu, xây dựng hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật một cách đồng bộ, có tính đến đặc thù của xăng sinh học, đồng thời xác định biên độ sai số hợp lý và phương pháp kiểm định phù hợp để vừa bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, vừa đảm bảo môi trường kinh doanh công bằng, ổn định cho doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học.

Từ vấn đề trên, việc khung pháp lý mới có khả năng ban hành chậm hơn kỳ vọng khiến các cơ chế tối ưu hóa chi phí định mức chưa thể phản ánh ngay vào kết quả kinh doanh. Ông Mai Duy Anh chia sẻ dự phóng lợi nhuận ròng năm 2026 của PLX được điều chỉnh giảm mạnh 37,8% so với ước tính trước đây; biên lợi nhuận gộp mục tiêu cũng hạ 0,2 điểm phần trăm.

Lợi nhuận ròng năm 2026 dự kiến đạt khoảng 2.770 tỷ đồng, tăng nhẹ 2,8% so với năm 2025. Mức tăng trưởng khiêm tốn này xuất phát từ ba yếu tố: Thứ nhất, chi phí vận hành tăng trong giai đoạn đầu chuyển đổi toàn diện sang xăng sinh học, bao gồm điều chỉnh hạ tầng lưu trữ, logistics và truyền thông thị trường.

Thứ hai, cơ chế giá mới chưa được áp dụng đầy đủ để bù đắp chi phí phát sinh, làm gia tăng rủi ro độ trễ điều tiết.

Thứ ba, cạnh tranh thị phần trong bối cảnh người tiêu dùng cần thời gian thích nghi với cơ cấu sản phẩm mới.

Dù doanh thu năm 2026 dự kiến duy trì quanh 310.090 tỷ đồng, biên EBITDA chỉ đạt khoảng 1,8%, cho thấy hiệu quả sinh lời chưa cải thiện rõ rệt trong năm chuyển tiếp này.

“Phải từ năm 2027, triển vọng của PLX mới được đánh giá tích cực hơn nhờ sự cộng hưởng của ba yếu tố gồm: khung pháp lý mới đi vào thực thi, cơ cấu sản phẩm ổn định và nhu cầu năng lượng phục hồi theo đà tăng trưởng kinh tế.

Đặc biệt, Luật Kinh doanh Xăng dầu mới, nếu được áp dụng đúng tiến độ, sẽ giúp minh bạch hóa các khoản chi phí định mức và tạo điều kiện cho doanh nghiệp chuyển tải biến động chi phí vào giá bán hiệu quả hơn. Khi đó, rủi ro độ trễ điều tiết giảm bớt, biên lợi nhuận đơn vị trên mỗi lít xăng dầu có cơ hội ổn định hơn so với giai đoạn trước”, Chuyên gia tại MBS dự báo.

Như vậy, nhà đầu tư cần theo dõi sát tiến độ thực thi Luật Kinh doanh Xăng dầu mới và diễn biến biên lợi nhuận gộp sau khi cơ chế điều hành được điều chỉnh. Những nhịp điều chỉnh giá cổ phiếu hoặc tín hiệu pháp lý rõ ràng hơn trên thị trường có thể là thời điểm phù hợp để gia tăng tỷ trọng đối với cổ phiếu này.