Phải coi thúc đẩy chuyển đổi sang xe máy điện không chỉ là câu chuyện về môi trường mà còn là cơ hội phát triển một ngành công nghiệp.
Do chỉ sử dụng công nghệ trung bình, nên xe máy xăng luôn có lượng phát thải khí độc hại cao. Càng sử dụng nhiều thì ô nhiễm môi trường ngày càng nặng nề, nhất là tại các đô thị lớn. Vì vậy, cần thúc đẩy chuyển đổi sang giao thông xanh.
Chính phủ Indonesia đặt mục tiêu chuyển đổi khoảng 120 triệu xe máy xăng trên toàn quốc sang xe điện, nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Chương trình chuyển đổi sang xe máy điện đã được thực hiện tại Indonesia trong vài năm qua. Để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân chuyển đổi sang xe máy điện, Chính phủ Indonesia đã xây dựng nhiều chương trình hỗ trợ như trợ cấp khoảng 5 triệu rupiah cho mỗi xe máy điện và ưu đãi thuế đối với các dòng xe điện đáp ứng yêu cầu về sản xuất trong nước. Cùng với đó là thúc đẩy các chương trình hoán cải xe máy xăng sang điện, nhằm tận dụng các phương tiện đang lưu hành, giảm chi phí cho người sử dụng, tạo thêm cơ hội cho các doanh nghiệp kỹ thuật và dịch vụ trong nước tham gia vào chuỗi giá trị mới.
Kết quả là mỗi năm có khoảng 200.000 xe máy xăng được chuyển đổi thành xe máy điện. Con số này chưa phải là đột phá lớn và thực tế còn nhiều thách thức nhưng Chính phủ Indonesia đang tiếp tục xây dựng nhiều chương trình hỗ trợ, để thúc đẩy chuyển đổi nhanh sang xe máy điện.
Indonesia cũng đang hoạch định lại ngành công nghiệp xe máy bằng cách thúc đẩy sản xuất và bán xe máy điện trong nước. Bộ Công nghiệp Indonesia đã yêu cầu các nhà sản xuất phải đảm bảo sản lượng xe máy điện đủ cho thị trường nội địa, hướng tới tất cả xe máy bán trong nước đều là xe điện.
Indonesia là quốc gia có thị trường xe máy lớn hàng đầu thế giới, với quy mô hơn 4 triệu xe tiêu thụ mỗi năm, trong đó chủ yếu là xe máy xăng. Sử dụng nhiều xe máy xăng nên môi trường ô nhiễm nặng nề. Chính vì vậy, Chính phủ Indonesia quyết tâm đẩy mạnh quá trình chuyển đổi sang xe máy điện. Thúc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi này, sẽ đem lại những lợi ích to lớn. Đó là tạo ra hệ thống giao thông xanh và kéo theo sự phát triển của ngành xe máy điện nội địa.
Giống như Indonesia, Việt Nam cũng là quốc gia có số lượng xe máy lưu hành lớn. Theo số liệu từ Bộ Xây dựng, tính đến cuối năm 2025 cả nước có khoảng 77 triệu xe máy đăng ký lưu hành, trong đó xe máy xăng chiếm hơn 70 triệu chiếc.
Việt Nam cũng là thị trường xe máy lớn hàng đầu thế giới, với quy mô hơn 3 triệu xe tiêu thụ mỗi năm, trong đó xe máy xăng chiếm tỷ lệ áp đảo với gần 3 triệu xe. Số liệu của Ngân hàng Thế giới cho thấy, tại Việt Nam xe máy đóng góp khoảng 28% tổng lượng phát thải khí nhà kính, của các phương tiện giao thông đường bộ, xếp thứ 2 sau ô tô tải.
Ngân hàng thế giới dự báo, từ nay đến năm 2035, xe máy vẫn là phương tiện giao thông chính tại Việt Nam. Ước tính có tổng cộng khoảng 32 triệu xe máy các loại sẽ được bán ra tại Việt Nam giai đoạn 2024-2035. Đến năm 2040, tổng lượng xe máy đăng ký cả nước sẽ vào khoảng 110 triệu chiếc trên tổng số 128 triệu dân.
Việt Nam đang đứng trước cơ hội chuyển đổi sang xe máy điện trên quy mô lớn. Qua đó tạo dựng hệ thống giao thông xanh, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và mở ra sự phát triển cho ngành sản xuất xe máy điện nội địa.
Tuy nhiên, Việt Nam hiện chưa có chính sách hỗ trợ phát triển xe máy điện. Các doanh nghiệp sản xuất lắp ráp xe máy điện không nhận được ưu đãi cần thiết. Xe máy điện vẫn chịu lệ phí trước bạ và phí cấp biển số như xe máy xăng. Người dân mua xe máy điện chưa được trợ cấp…
Cùng với đó là hệ sinh thái và cơ sở hạ tầng hiện tại chưa sẵn sàng để hỗ trợ việc điện khí hóa xe máy quy mô lớn. Sở thích của người tiêu dùng vẫn chuộng xe máy chạy xăng.
Việt Nam đã cam kết đưa phát thải ròng phát thải ròng khí nhà kính về “0” vào năm 2050. Với xe máy, cần xây dựng lộ trình và các chính sách thúc đẩy chuyển đổi sang điện. Quá trình điện hóa phụ thuộc vào nhiều yếu tố như năng lực công nghiệp, hạ tầng, nhu cầu thị trường và hành vi tiêu dùng. Vì vậy, cần một lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế, cùng với thúc đẩy phát triển hạ tầng và xác định các nhóm khách hàng để khuyến khích chuyển đổi theo từng giai đoạn. Cùng với đó, phải coi thúc đẩy chuyển đổi sang xe máy điện không chỉ là câu chuyện về môi trường mà còn là cơ hội phát triển một ngành công nghiệp.
