Khi kết hợp đồng bộ giữa hạ tầng, công nghệ và chính sách, kinh tế không gian tầm thấp sẽ góp phần tạo động lực tăng trưởng cho Đà Nẵng.
Đà Nẵng đang có nhiều lợi thế để nghiên cứu, triển khai kinh tế không gian tầm thấp với cấu trúc địa hình đa dạng, từ đô thị, ven biển, biển đảo đến khu công nghệ cao, cảng biển, sân bay, trung tâm logistics và Khu thương mại tự do. Song song với đó, thành phố cũng đang tập trung phát triển khoa học và công nghệ, nhất là vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và các mô hình thử nghiệm có kiểm soát.
Với các lợi thế về địa hình lẫn công nghệ, đây được xem như nền tảng để thành phố nghiên cứu khai thác không gian tầm thấp, tạo thêm dư địa cho các hoạt động kinh tế - xã hội mới. Đặc biệt, mới đây UBND TP Đà Nẵng đã ban hành quyết định thiết lập 4 khu vực vùng trời được xác định theo tọa độ hệ WGS-84, phục vụ hoạt động của các tổ chức, hội, câu lạc bộ sử dụng phương tiện bay, trong đó có tàu bay không người lái. Đây được xem như một bước cụ thể hóa quá trình xây dựng Đề án “Thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đến năm 2030”.
Phát biểu tại Hội thảo khoa học xây dựng Đề án “Thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đến năm 2030”, ông Hồ Quang Bửu - Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng cho rằng không gian tầm thấp cần được nhìn nhận như một không gian phát triển kinh tế - xã hội mới. Trong đó, kinh tế không gian tầm thấp sẽ được kết hợp đồng bộ giữa hạ tầng, công nghệ và chính sách, qua đó góp phần tạo động lực tăng trưởng cho địa phương.
Theo ông Hồ Quang Bửu, trong bối cảnh hiện nay phải hình thành một hệ sinh thái có sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các chủ thể công nghệ chứ không không chỉ là đưa UAV vào khai thác trong một số lĩnh vực riêng lẻ. Vì vậy, Đà Nẵng đang lưu ý những vấn đề về kỹ thuật, phân vai giữa Nhà nước và thị trường, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) nhưng phải bảo đảm an ninh, quốc phòng, chủ quyền vùng trời và an toàn dữ liệu ở mức cao nhất.
Được biết, giai đoạn thí điểm Đề án dự kiến kéo dài 18 tháng, từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2028. Tại Đề án này, Đà Nẵng đặt mục tiêu triển khai ít nhất 3 dịch vụ bay tầm thấp, thu hút 5 doanh nghiệp tham gia bay và 10 doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị. Các lĩnh vực ưu tiên sẽ bao gồm logistics; du lịch; y tế, cứu nạn, cứu hộ; nông nghiệp, lâm nghiệp; quản lý đô thị và môi trường.
Theo các chuyên gia, không gian tầm thấp dưới 1.000 m được xác định là nguồn tài nguyên mới cần được tổ chức khai thác phù hợp. Vì vậy, thành phố cách tiếp cận cần được xây dựng theo chuỗi giá trị từ trung nguồn đến hạ nguồn, phát triển các dịch vụ và mô hình kinh doanh mới dựa trên UAV, dữ liệu và nền tảng công nghệ.
TS. Trịnh Công Duy - Chủ tịch HĐQT DTGROUP, Thành viên sáng lập IOTLINK MAP4D việc phát triển kinh tế tầm thấp sẽ tạo động lực lớn cho quản lý công. Cụ thể, hiện nay đã có chính sách mở đường từ Nghị định 288/2025/NĐ-CP quản lý tàu bay không người lái (UAV, flycam) và phương tiện bay khác; Công nghệ chín muồi khi đã có Trạm sạc tự động (drone in-a-box), AI thị giác, RTK/LiDAR, truyền hình ảnh thời gian thực và nhu cầu quản lý công lớn khi đô thị mở rộng.
Đề xuất mô hình tổng thể, TS. Duy cho rằng Đà Nẵng cần phát triển mạng UAV tầm thấp tự động, vòng lặp khép kín. Trong đó cần có trạm sạc và UAV tự cất/hạ cánh, tự sạc, bay theo lịch. Tiếp đến là thu thập dữ liệu bằng ảnh quang / nhiệt / LiDAR, livestream.
Về công nghệ, TS Trịnh Công Duy đề xuất phát triển trên nền tảng AI on-premise, từ đây sẽ phân tích nhanh và phát hiện bất thường sớm. Song song là phối hợp trên không với mặt đất, tận dụng camera AI cố định phát hiện sự vụ để tự gửi tọa độ (webhook) đến UAV gần nhất cất cánh xác minh trong vài phút; vận hành qua giao diện điều hành, không cần phi công tại chỗ.
“Yêu cầu then chốt là phải làm chủ quyền dữ liệu, tự chủ vận hành và tính tuân thủ. Hơn nữa, cần tự động hóa hoàn toàn trạm sạc, bay theo lịch, bay đột xuất – không cần phi công từng chuyến”, TS. Duy khuyến nghị.
Để Đà Nẵng dẫn đầu kinh tế tầm thấp, TS. Trịnh Công Duy cho rằng hành lang pháp lý và quy trình cấp phép bay cần được tạo thuận lợi, an toàn. Đồng thời, hạ tầng và dữ liệu dùng chung cần phải chuẩn, nền tảng mở, tránh đầu tư trùng lặp giữa các sở.
Đối với chủ quyền và an toàn dữ liệu, nên ưu tiên giải pháp on-premise, tuân thủ bảo mật cấp độ phù hợp. Hơn hết là cần sự hợp tác giữa các viện – trường – doanh nghiệp, trong đó, các trường và doanh nghiệp công nghệ trong nước sẽ làm chủ giải pháp.
“Cuối cùng là cần đào tạo nhân lực và ươm tạo doanh nghiệp kinh tế tầm thấp tại địa phương”, TS. Duy đề xuất thêm.
Các chuyên gia đánh giá, kinh tế không gian tầm thấp không đơn thuần là câu chuyện về thiết bị bay không người lái hay một lĩnh vực công nghệ mới, mà là một không gian phát triển mới, gắn kết giữa không gian bay, hạ tầng kỹ thuật, nền tảng số, dữ liệu, doanh nghiệp, viện, trường và cơ chế chính sách. Nếu làm chủ được công nghệ, phát triển hạ tầng, tạo thị trường và quản lý linh hoạt, an toàn Đà Nẵng sẽ có “chìa khóa” để mở ra không gian tăng trưởng mới trong nền kinh tế số.
