Cảnh báo từ các “ông lớn” dầu khí cho thấy thế giới có thể đối mặt với một cú sốc năng lượng kéo dài.
Cuối tuần vừa qua, hàng loạt giám đốc điều hành các tập đoàn dầu khí hàng đầu thế giới đã tập trung tại Houston (Hoa Kỳ) trong khuôn khổ hội nghị thường niên CERAWeek do S&P Global tổ chức để đánh giá tác động từ chiến sự Trung Đông.
Điều đầu tiên mà các CEO hàng đầu trong ngành dầu mỏ toàn cầu cảnh báo là thị trường hiện vẫn chưa phản ánh đầy đủ mức độ gián đoạn đối với nguồn cung dầu khí, trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng.
Nếu xung đột kéo dài, châu Á và châu Âu có nguy cơ đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhiên liệu. Ngay cả khi chiến sự kết thúc, giá dầu nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức cao trong bối cảnh các quốc gia đồng loạt tăng cường tái tích trữ sau khi nguồn dự phòng suy giảm.
CEO của ConocoPhillips, Ryan Lance, đưa ra quan điểm: “Bạn không thể loại bỏ 8 đến 10 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 20% thị trường khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) khỏi thị trường thế giới mà không gây ra những hậu quả đáng kể”.
Đồng quan điểm, Giám đốc điều hàng hãng Shell, nói: “Tất cả sẽ phụ thuộc vào việc cuộc xung đột này kéo dài bao lâu. Tôi hy vọng nó sẽ không quá dài. Nếu không, chúng ta sẽ phải gánh chịu những hậu quả rất nghiêm trọng”.
Sheikh Nawaf Al-Sabah, Giám đốc điều hành Tập đoàn Dầu khí Kuwait Petroleum, nhận định đây không chỉ là một cuộc tấn công nhằm vào khu vực vùng Vịnh mà còn đang giữ nền kinh tế toàn cầu làm con tin. Chi phí của cuộc chiến này không chỉ giới hạn trong phạm vi địa lý của khu vực này, mà chúng lan rộng ra toàn bộ chuỗi cung ứng.
Các nhà đầu tư tiếp tục duy trì tâm lý thận trọng khi giá dầu chốt phiên cuối tuần trước mức cao nhất trong hơn ba năm. Kể từ sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran ngày 28/2, giá dầu thô Mỹ (WTI) đã tăng gần 49%, lên khoảng 100 USD/thùng, trong khi dầu Brent tăng hơn 55%, vượt 112 USD/thùng.
Làm rõ hiện tượng nghịch đảo trên thị trường năng lượng quốc tế, CEO Chevron Mike Wirth cho rằng nguồn cung dầu thực tế đang bị thắt chặt hơn đáng kể so với những gì được phản ánh trên thị trường kỳ hạn. Theo ông, diễn biến giá hiện nay chủ yếu dựa trên “thông tin hạn chế” và yếu tố “nhận thức” của thị trường, thay vì phản ánh đầy đủ tình trạng cung - cầu thực tế.
Ông Paul Sankey là một nhà phân tích năng lượng kỳ cựu đánh giá, cuộc chiến có thể phá vỡ mô hình kinh tế được phát triển bởi các quốc gia vùng Vịnh, bao gồm Iraq, Qatar, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và có thể cả Saudi Arabia có thể chứng kiến tăng trưởng GDP hàng năm giảm 30%.
Từ các cảnh báo của lãnh đạo những tập đoàn như Chevron, Shell, Total hay Kuwait Petroleum, thông điệp chính là rủi ro năng lượng đã mang tính cấu trúc, không còn là cú sốc ngắn hạn. Với các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu dầu mỏ, theo nhiều chuyên gia, một số định hướng chính sách cần được ưu tiên.
Thứ nhất, ưu tiên hàng đầu là xây dựng chiến lược an ninh năng lượng đa tầng: vừa đảm bảo nguồn cung ngắn hạn thông qua đa dạng hóa đối tác và tăng dự trữ, vừa giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong trung và dài hạn.
Thứ hai, cần đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo gắn với nâng cấp hạ tầng truyền tải và lưu trữ, nhằm giảm độ nhạy của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài.
Thứ ba, một yếu tố quan trọng khác là nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong sản xuất và tiêu dùng, qua đó giảm áp lực nhập khẩu. Nếu không có những điều chỉnh kịp thời, các cú sốc năng lượng sẽ nhanh chóng lan sang lạm phát, tỷ giá và tăng trưởng, làm suy yếu nền tảng ổn định vĩ mô.
