Cửa ngõ biên cương Móng Cái và khát vọng cực tăng trưởng thông minh

Không chỉ là đô thị biên cương, Móng Cái đang vươn mình trở thành cực thương mại biên giới, trung tâm kinh tế cửa khẩu và hội nhập quốc tế, đóng vai trò “cầu nối” chiến lược giữa ASEAN và Đông Bắc Á.

Sức bật từ những nhịp cầu kết nối

Những con số bứt phá về kim ngạch và số lượng doanh nghiệp trong năm 2025 là minh chứng rõ nét cho sức sống của một 'trục xoay' kinh tế mới. Kết quả này không chỉ đến từ vị thế địa chính trị sẵn có, mà còn là trái ngọt của chiến lược hiện đại hóa hạ tầng đa phương thức. Cụ thể, đã có hơn 2.000 doanh nghiệp thực hiện thủ tục XNK qua địa bàn, trong đó gần 1.250 doanh nghiệp phát sinh mới.

Đằng sau những chỉ số tăng trưởng ấn tượng ấy là cả một tầm nhìn chiến lược về không gian phát triển. Sự bứt phá này không tự nhiên mà có, nó bắt nguồn từ nền tảng địa chính trị vững chắc kết hợp cùng 'cuộc cách mạng' về hạ tầng giao thông đang diễn ra mạnh mẽ. Nằm trong vành đai kinh tế Vịnh Bắc Bộ và là điểm kết nối quan trọng trong hợp tác “Hai hành lang, một vành đai” Việt - Trung, Móng Cái sở hữu vị trí địa chính trị chiến lược hiếm có. Tuy nhiên, yếu tố thực sự tạo nên bước chuyển mình lịch sử của khu vực này chính là sự hội tụ đồng bộ của hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức: Đường bộ, đường biển và đường sắt.

Việc hoàn thiện tuyến cao tốc xuyên tỉnh từ Hải Phòng – Hạ Long – Vân Đồn đến thẳng cửa ngõ Móng Cái đã rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển hàng hóa từ các trung tâm kinh tế nội địa ra biên giới. Chưa dừng lại ở đó, dự án đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái đang được ưu tiên triển khai sớm các đoạn trọng điểm. Khi hoàn thiện, tuyến này sẽ liên thông với đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh, kết nối trực tiếp các cảng biển lớn như Cái Lân, cụm Con Ong - Hòn Nét với cửa khẩu quốc tế, hình thành trục vận tải liên hoàn hiếm có trên thế giới.

Ở phía biển, dự án cảng nước sâu Vạn Ninh đang được đẩy nhanh tiến độ, hứa hẹn trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics khu vực. Sự kết hợp giữa cảng nước sâu, đường cao tốc và cửa khẩu quốc tế đã tạo nên một hệ sinh thái vận tải hoàn chỉnh. Ông Phạm Văn Thể - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh nhận định: Dưới góc độ cộng đồng doanh nghiệp, chúng tôi đánh giá việc hội tụ đầy đủ cả ba loại hình giao thông trọng yếu là đường bộ cao tốc, đường biển nước sâu và đường sắt liên vận chính là 'lợi thế kim cương' hiếm có của Móng Cái. Đây không chỉ là những nhịp cầu kết nối vật lý, mà là nền tảng vững chắc để Móng Cái chuyển mình từ một điểm thông quan biên giới thuần túy trở thành một trung tâm logistics tầm cỡ quốc tế.

Sự đồng bộ về hạ tầng này giúp tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giảm thiểu chi phí và thời gian cho doanh nghiệp, từ đó tạo ra sức cạnh tranh vượt trội cho hàng hóa Việt Nam khi tiến ra thị trường Đông Bắc Á. Chúng tôi tin rằng, với nội lực mạnh mẽ này, Móng Cái đã sẵn sàng tâm thế để đón đầu những chu kỳ tăng trưởng đột phá, đóng vai trò là động lực then chốt thúc đẩy kinh tế toàn vùng bứt phá trong kỷ nguyên mới

Bên cạnh hạ tầng cứng, hạ tầng mềm cũng đang được định hình rõ nét với khu logistics quy mô 1.300ha và Khu hợp tác kinh tế qua biên giới Móng Cái - Đông Hưng. Đây chính là nền tảng để hình thành các chuỗi giá trị sản xuất - dịch vụ xuyên biên giới, biến Móng Cái không chỉ là điểm thông quan mà còn là trung tâm trung chuyển hàng hóa khổng lồ.

Dưới góc nhìn của một đơn vị trực tiếp tham gia đầu tư và phát triển hạ tầng, bà Nguyễn Lan Phương – Phó Giám đốc Công ty CP Đầu tư BT Quảng Ninh đã có những chia sẻ tâm huyết về tiềm năng của khu vực này: Sự chuyển mình của Móng Cái không còn là tầm nhìn trên giấy mà đã hiện hữu qua mạng lưới giao thông liên hoàn 'không dấu chân'. Việc kết nối trục cao tốc dài nhất Việt Nam tới tận cửa ngõ biên giới đã phá vỡ rào cản về khoảng cách, nhưng 'chìa khóa' thực sự nằm ở hệ sinh thái đa phương thức.

Theo bà Phương, sự cộng hưởng giữa cảng nước sâu Vạn Ninh, hệ thống đường sắt kết nối liên vận quốc tế và các khu logistics tập trung sẽ tạo ra một 'phễu' thu hút hàng hóa khổng lồ. Móng Cái hiện không chỉ là điểm dừng chân thông quan đơn thuần, mà đã trở thành mắt xích trung chuyển chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Với hạ tầng đồng bộ và các mô hình hợp tác kinh tế qua biên giới đang dần hình thành, chúng tôi tin rằng đây chính là thời điểm vàng để các nhà đầu tư khai thác dư địa kinh tế số và dịch vụ logistics hiện đại tại cực tăng trưởng năng động nhất phía Bắc này

Khai mở dư địa kinh tế số và mục tiêu cửa khẩu thông minh kiểu mẫu

Song hành với hạ tầng, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tối ưu hóa lợi thế cửa khẩu. Trọng tâm là đẩy mạnh chuyển đổi số, thực hiện cơ chế một cửa liên thông và phối hợp chặt chẽ với phía Trung Quốc để nâng cao hiệu quả thông quan, giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Những nỗ lực này đã mang lại con số ấn tượng trong năm 2025. Kim ngạch xuất nhập khẩu (XNK) qua Móng Cái đạt khoảng 6,1 tỷ USD, tăng 27% so với năm 2024. Đặc biệt, từ đầu năm 2026, việc thí điểm thông quan hàng hóa vào các ngày cuối tuần tại cầu Bắc Luân II đã tạo nên sức hút lớn. Chỉ sau 5 tuần triển khai, đã có hơn 1.830 phương tiện thông quan với giá trị hàng hóa gần 186 triệu USD. Lưu lượng người xuất nhập cảnh cũng tăng đột biến, khẳng định nhu cầu giao lưu, hợp tác và du lịch đang trên đà tăng trưởng mãnh liệt.

Ông Vũ Văn Khánh - Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Thương mại XNK Hải Ninh, chia sẻ rằng: Quyết định chuyển hướng toàn bộ lộ trình nhập khẩu hàng hóa về cửa khẩu quốc tế Móng Cái từ cuối năm 2024 là một bước đi chiến lược và đúng đắn của Hải Ninh. Điểm khác biệt lớn nhất mà chúng tôi cảm nhận được chính là 'tốc độ'. Nhờ sự hỗ trợ quyết liệt, chuyên nghiệp của lực lượng Hải quan cùng việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, thời gian thông quan trung bình hiện nay chỉ còn vỏn vẹn khoảng 2 giờ. Đây là con số ấn tượng nếu so với cảnh phải lưu xe chờ đợi tới 2 ngày tại các cửa khẩu khác trong thời điểm cao điểm.

Bên cạnh đó, hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, đặc biệt là tuyến cao tốc liên thông, đã giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí logistics và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho chất lượng hàng hóa. Chính sự minh bạch trong quy trình và tính ổn định của hạ tầng đã tạo ra niềm tin sắt đá cho cộng đồng doanh nghiệp. Dựa trên những nền tảng thuận lợi này, trong năm 2026, Hải Ninh dự kiến sẽ tăng gấp đôi sản lượng nhập khẩu, nâng quy mô lên khoảng 20 xe mỗi tháng với kim ngạch bình quân 2 triệu USD/xe. Móng Cái hiện nay không chỉ là cửa ngõ, mà thực sự là một 'đường cao tốc' cho sự phát triển của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Được biết, hiện nay Quảng Ninh đang dồn lực triển khai Đề án cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu Móng Cái - Đông Hưng. Mục tiêu không chỉ là rút ngắn thời gian thông quan mà còn hướng tới xây dựng một cửa khẩu kiểu mẫu, hiện đại, đủ sức cạnh tranh sòng phẳng với các trung tâm logistics lớn trong khu vực. Việc phát huy lợi thế cửa ngõ đa chiều giữa Việt Nam - Trung Quốc - ASEAN sẽ đưa Quảng Ninh trở thành điểm trung chuyển chiến lược, kết nối thị trường tiêu dùng 700 triệu dân của ASEAN với sức tiêu thụ khổng lồ từ 1,4 tỷ dân của Trung Quốc.

Với nền tảng hạ tầng ngày càng hoàn thiện và quyết tâm cải cách mạnh mẽ, Móng Cái đang đứng trước cơ hội bứt phá chưa từng có. Vai trò của vùng đất này không còn dừng lại ở một cửa ngõ giao thương thông thường, mà chính thức trở thành cực tăng trưởng mới có sức lan tỏa rộng khắp, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương và là động lực phát triển năng động nhất của khu vực phía Bắc.