Đà Nẵng định hình khu công nghiệp sinh thái

Theo số liệu, TP Đà Nẵng có 36 khu công nghiệp, 126 cụm công nghiệp, trong đó có 55 cụm công nghiệp đã đi vào hoạt động. Sau sắp xếp hành chính, chỉ tiêu đất công nghiệp tại tỉnh Quảng Nam (cũ) lên đến 11.000 ha, hiện mới sử dụng gần 3.000 ha.

Vì vậy, việc chú trọng định hình khu công nghiệp theo hướng sử dụng năng lượng sạch và mô hình sinh thái sẽ nâng cao hiệu quả thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao để lấp đầy diện tích trống. Đặc biệt, với bối cảnh áp lực chuyển dịch năng lượng và tiêu chuẩn xanh ngày càng gia tăng, Đà Nẵng đang đẩy nhanh tái cấu trúc, định hình lại khu công nghiệp theo hướng sử dụng năng lượng sạch và mô hình sinh thái. Theo đó, Đà Nẵng xác định sẽ giảm phát thải nhằm tạo dư địa nâng cao hiệu quả sản xuất, thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao và củng cố lợi thế cạnh tranh của thành phố trong dài hạn.

Bà Đoàn Thị Ngọc Thủy - Phó Trưởng phòng Xây dựng và Môi trường (Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các Khu công nghiệp Đà Nẵng) cho hay Đà Năng có ưu thế khi là địa phương duy nhất ở miền Trung và một trong ba địa phương đầu tiên của cả nước tham gia thí điểm khu công nghiệp sinh thái tại Khu công nghiệp Hòa Khánh giai đoạn 2016–2021. Thông tin từ bà Thủy, sau triển khai đơn vị nhận thấy dư địa cải thiện hiệu quả sản xuất và tiết kiệm chi phí là rất lớn.

“Dự án đã hỗ trợ đánh giá hiệu quả sử dụng tài nguyên và sản xuất sạch hơn (RECP) cho 29 doanh nghiệp, đề xuất 334 giải pháp cải tiến. Theo đó, có 228 giải pháp đã được doanh nghiệp chủ động triển khai. Các giải pháp này giúp giảm tiêu hao năng lượng, nguyên liệu và chi phí vận hành, qua đó cải thiện đáng kể hiệu quả tài chính của doanh nghiệp”, bà Thủy cho biết.

Cũng theo ghi nhận, một số mô hình cộng sinh công nghiệp cũng bắt đầu hình thành, tiêu biểu là liên kết giữa doanh nghiệp sản xuất đồ uống, doanh nghiệp năng lượng và doanh nghiệp vật liệu, góp phần tận dụng phụ phẩm và tối ưu dòng năng lượng trong khu công nghiệp. Tuy nhiên, trong đó vẫn còn một số vấn đề cần được tháo gỡ.

Vì vậy, Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các Khu công nghiệp Đà Nẵng đã đưa ra lộ trình chuyển đổi theo ba giai đoạn, với trọng tâm là nâng cấp hạ tầng dùng chung, phát triển năng lượng sạch và tăng cường quản trị dựa trên dữ liệu. Trong đó, giai đoạn từ năm 2025 đã thành lập Ban Chỉ đạo cấp thành phố, ban hành Kế hoạch hành động chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái đến năm 2035, giảm tâm lý e ngại thay đổi trong cộng đồng doanh nghiệp.

Tiếp đến, vào giai đoạn 2026–2027 sẽ hướng tới dữ liệu hóa và mở rộng thí điểm với mục tiêu bao phủ khoảng 50% doanh nghiệp tại khu công nghiệp Hòa Khánh. Theo bà Thủy, việc quản lý dựa trên dữ liệu thời gian thực được kỳ vọng giúp nâng cao tính minh bạch, giảm rủi ro môi trường và chi phí tuân thủ. Còn lại vào giai đoạn 2028–2035 sẽ tập trung đầu tư hạ tầng cứng và nền tảng số, như mạng lưới hơi nước tập trung, hệ thống tái chế nước tuần hoàn, trung tâm logistics phụ phẩm; đồng thời thúc đẩy lắp đặt điện mặt trời áp mái và tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo quy mô khu công nghiệp,...

“Thành phố sớm hoàn thiện khung đầu tư và cơ chế tài chính, trong đó nghiên cứu thành lập Quỹ Chuyển đổi Xanh theo mô hình đối tác công – tư, áp dụng các công cụ như vốn mồi, bảo lãnh tín dụng và hỗ trợ dựa trên kết quả tiết kiệm năng lượng. Đồng thời, triển khai các chính sách ưu đãi đặc thù và phân định rõ vai trò quản trị giữa các sở, ngành nhằm giảm chi phí giao dịch và rủi ro cho nhà đầu tư”, phía Ban quản lý kiến nghị.

Theo các doanh nghiệp, với lộ trình rõ ràng và sự đồng hành của địa phương, mục tiêu chuyển đổi xanh tại các khu công nghiệp Đà Nẵng có thể hoàn thành trong tương lai sớm. Các đơn vị cũng kỳ vọng chiến lược phát triển năng lượng sạch gắn với khu công nghiệp sinh thái sẽ trở thành một trụ cột mới, góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng, cải thiện sức hấp dẫn đầu tư và củng cố vị thế kinh tế của Đà Nẵng trong tương lai.

Đại diện doanh nghiệp đang vận hành Nhà máy Giấy và Bao bì Tân Long tại khu công nghiệp Hòa Khánh, bà Lê Thị Hoàng – Công ty TNHH Kiến trúc & Thương mại Á Châu cho rằng trong bối cảnh biến đổi khí hậu, cam kết Net Zero 2050 và áp lực từ chuỗi cung ứng toàn cầu, công nghiệp xanh và năng lượng sạch không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện bắt buộc đối với doanh nghiệp. Thông tin từ bà Hoàng, phía doanh nghiệp đã chủ động áp dụng các hệ thống quản lý quốc tế như ISO 9001, ISO 14001, ISO 50001, triển khai các giải pháp sử dụng tài nguyên hiệu quả và sản xuất sạch hơn (RECP), tối ưu hóa hệ thống hơi, khí nén, xử lý nước thải và từng bước đầu tư hạ tầng năng lượng sạch.

“Từ đó, nhà máy không chỉ giảm tiêu hao năng lượng, tiết giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao khả năng tuân thủ tiêu chuẩn môi trường, mở rộng cơ hội tiếp cận các đối tác và thị trường có yêu cầu cao về phát triển bền vững”, bà Hoàng nói.

Theo bà Hoàng, phía doanh nghiệp có những thuận lợi khi nhận được sự hỗ trợ chân thành từ cơ quan ban ngành địa phương và bản thân doanh nghiệp nhận thức được lợi ích khi thực hiện công nghiệp xanh và phát triển năng lượng sạch. Tuy nhiên, cũng còn một số khó khăn như chi phí đầu tư ban đầu và duy trì thực hiện cao; Khung pháp lý và chính sách chưa ổn định; Năng lực nội bộ doanh nghiệp còn hạn chế.

Theo ông Nguyễn Thái Sơn – Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA), địa phương cần ban hành mẫu hợp đồng PPA nội bộ và hướng dẫn pháp lý cho việc chia sẻ điện giữa các doanh nghiệp trong cùng khu công nghiệp. Đồng thời, khuyến khích “khu công nghiệp năng lượng xanh” với các chính sách ưu đãi thuế, thu hút đầu tư và truy xuất nguồn gốc bền vững.

“Song song với đó là nâng cấp hạ tầng đo đếm hai chiều, hệ thống SCADA/EMS cấp khu công nghiệp và nền tảng dữ liệu để hỗ trợ quản lý nguồn phân tán. Đặc biệt là ứng dụng hợp đồng thông minh, AI, IoT, VPP để giám sát sản lượng, tối ưu hiệu suất”, ông Sơn nói.