Tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng đang trở thành điểm nghẽn đối với nhiều công trình trọng điểm tại Đà Nẵng khiến tiến độ bị ảnh hưởng, doanh nghiệp đau đầu tìm nguồn cung.
Doanh nghiệp càng làm càng lỗ
Theo ghi nhận, tình hình khan hiếm vật liệu xây dựng trên địa bàn TP Đà Nẵng đã kéo dài trong thời gian qua. Việc này đã tạo nên áp lực lớn khi thành phố muốn đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công còn các dự án lại phải thi công trong cảnh cầm chừng.
Nhiều doanh nghiệp cho biết, tình trạng thiếu nguồn cung đã đẩy giá vật liệu xây dựng tại Đà Nẵng tăng cao suốt một thời gian dài. Trong đó, giá cát, đất, đá… đã tăng gấp khoảng 3 lần so với những năm về trước (cát xây dựng 700.000 đồng/m3 – PV). Việc này đã khiến nhiều doanh nghiệp lâm cảnh càng làm càng lỗ khi giá mua thực tế chênh lệch quá cao so với giá dự toán đưa ra hoặc có tiền cũng không thể mua được vật liệu.
Bên cạnh đó, giá nhân công và các loại nhiên liệu, cước vận chuyển... cũng đã tăng cao, ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của doanh nghiệp. Trước những áp lực này, nhiều doanh nghiệp đã phải tạm dừng thi công khiến hàng loạt dự án trên địa bàn Đà Nẵng lâm cảnh chậm tiến độ, ảnh hưởng đến đời sống nhân dân và các hoạt động kinh tế - xã hội của địa phương, đặc biệt là tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.
Theo tìm hiểu của phóng viên, tình trạng khan hiếm vật liệu xuất phát từ nguyên nhân là nhiều mỏ đất, đá, cát tại Đà Nẵng đã hết thời hạn khai thác nhưng chưa được gia hạn hoặc chưa hoàn tất các thủ tục cấp phép trở lại. Trong khi đó, các mỏ đang được khai thác lại có công suất không đáp ứng đủ cho các dự án trên địa bàn. Đồng thời, nguồn vật liệu từ các địa phương lân cận cũng đang hạn chế khiến việc huy động gặp nhiều khó khăn.
Trao đổi với phóng viên Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Trần Quốc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP Đà Nẵng cho biết đã có nhiều doanh nghiệp Hội viên thông báo về tình trạng thiếu vật liệu xây dựng kéo dài trong thời gian vừa qua. Theo ông Bảo, đây không phải là vấn đề mới mà doanh nghiệp đã kiến nghị từ lâu và thành phố đang tìm phương án để đảm bảo nguồn cung.
“Nhiều dự án đã bị đội vốn vì giá vật liệu xây dựng tăng cao, đây là vướng mắc lớn nhất của các doanh nghiệp trong lĩnh vực xây dựng. Hiệp hội cũng đã nhiều lần tổng hợp kiến nghị và đề xuất UBND TP Đà Nẵng sớm có phương án giải quyết vấn đề này”, ông Bảo cho biết.
Không chỉ doanh nghiệp gặp khó, báo cáo tháng 9 của Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng cũng cho thấy giá vật liệu xây dựng, nhân công, nhiên liệu biến động lớn, nhiều hợp đồng theo đơn giá cố định gặp khó khăn trong tổ chức thực hiện nhưng chưa có cơ sở pháp lý phù hợp để xử lý. Mặc dù Trung ương và địa phương đã có nhiều văn bản chỉ đạo, việc áp dụng trên thực tế vẫn còn lúng túng, chủ yếu yêu cầu thực hiện theo quy định hiện hành nên chưa tháo gỡ được khó khăn của các dự án. Các khó khăn, vướng mắc nêu cũng đã ảnh hưởng đến tiến độ triển khai và giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công của Ban.
Báo cáo thể hiện rõ, nhu cầu vật liệu năm 2026 rất lớn, trong khi khả năng cung ứng còn hạn chế, đặc biệt là nguồn cát và đất san lấp. Để chủ động nguồn vật liệu phục vụ các dự án, Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng đề nghị UBND thành phố quan tâm chỉ đạo các sở, ngành hỗ trợ, hướng dẫn và đẩy nhanh các thủ tục có liên quan đối với các mỏ vật liệu mà Ban này đang quản lý.
Được biết, tổng kế hoạch vốn năm 2026 thành phố giao Ban quản lý dự án Đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng là 5.172,93 tỷ đồng, đã giải ngân 3.722,28 tỷ đồng, đạt tỷ lệ 71,96%. Bên cạnh đó, năm 2026 Ban được giao nhiệm vụ quản lý vốn đầu tư công của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng, với số vốn là 852,82 tỷ đồng.
Trước vấn đề này, thành phố Đà Nẵng đã lên kế hoạch quy hoạch, công bố 40 mỏ không đấu giá quyền khai thác và giao trực tiếp cho các ban quản lý dự án triển khai, phục vụ các công trình đầu tư công. Cùng với việc bổ sung nguồn cung, Đà Nẵng yêu cầu rút ngắn tối đa thời gian hoàn tất thủ tục, sớm đưa các mỏ vào hoạt động. Bên cạnh đó, thành phố cũng triển khai nâng công suất các mỏ đang hoạt động.
Mới đây, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng đã ký công văn yêu cầu rà soát, xử lý dứt điểm tình trạng chậm, muộn hồ sơ trong lĩnh vực khoáng sản. Trong đó, Chủ tịch Đà Nẵng yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường nghiêm túc rà soát, kiểm điểm, rút kinh nghiệm đối với các trường hợp hồ sơ chậm, muộn.
Ngoài ra, Sở Công Thương vừa tiếp nhận nhiệm vụ quản lý nhà nước về khoáng sản cũng phải khẩn trương xử lý 48 hồ sơ tồn đọng. Song song là tổ chức, hướng dẫn doanh nghiệp sớm đưa vào hoạt động đối với 43 dự án đấu giá mỏ chưa hoàn thành cấp phép.
Đặc biệt, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng cũng đã yêu cầu xây dựng hệ thống theo dõi, giám sát gắn với cơ sở dữ liệu khoáng sản, tự động cảnh báo hồ sơ sắp đến hạn, quá hạn. Việc này nhằm công khai, minh bạch, có khả năng truy vết trách nhiệm từng cơ quan, cá nhân, chấm dứt tình trạng hồ sơ chậm nhưng không xác định được nguyên nhân.
