Các chuyên gia cho rằng chính sách thuế chỉ phát huy hiệu quả khi vừa linh hoạt, vừa đủ ổn định để hộ kinh doanh chủ động thích ứng và xây dựng kế hoạch dài hạn.
Trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh cải cách chính sách thuế nhằm thích ứng với biến động kinh tế và hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân, đề xuất sửa đổi một số luật thuế quan trọng tiếp tục thu hút sự quan tâm của dư luận, đặc biệt là cộng đồng hộ kinh doanh, khu vực này được xem là “xương sống” của nền kinh tế phi chính thức.
Bộ Tài chính vừa gửi Bộ Tư pháp thẩm định Hồ sơ Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế, bao gồm thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp. Một trong những điểm đáng chú ý là đề xuất không quy định cứng mức doanh thu miễn thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh ngay trong luật, mà giao Chính phủ chủ động quy định.
Theo tờ trình, ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và không thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng sẽ không còn được “đóng khung” bằng một con số cụ thể như hiện hành. Thay vào đó, Chính phủ sẽ căn cứ tình hình kinh tế - xã hội từng thời kỳ để điều chỉnh cho phù hợp.
Lý giải đề xuất này, Bộ Tài chính cho rằng, dù ngưỡng doanh thu miễn thuế đã được điều chỉnh tăng từ đầu năm 2026, song bối cảnh kinh tế vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định. Chi phí đầu vào gia tăng, sức mua suy giảm đang ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của hộ và cá nhân kinh doanh. Trong bối cảnh đó, một cơ chế linh hoạt sẽ giúp chính sách thuế phản ứng nhanh hơn, hỗ trợ đúng và trúng đối tượng cần thiết.
Đồng thời, việc điều chỉnh linh hoạt cũng được kỳ vọng tạo động lực thúc đẩy khu vực hộ kinh doanh phát triển, từng bước chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp, qua đó mở rộng cơ sở thuế và nâng cao tính minh bạch của nền kinh tế.
Bình luận về đề xuất này, bà Lê Yến, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TNHH Tư vấn thuế Hà Nội (HanoiTax) cho rằng việc trao quyền chủ động cho Chính phủ là hướng đi hợp lý, giúp tăng tính linh hoạt trong điều hành chính sách tài khóa, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế biến động nhanh.
“Nhà nước cần có dư địa để phản ứng chính sách kịp thời thay vì bị ràng buộc bởi các quy định cứng trong luật”, bà Yến nhận định.
Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng lưu ý rằng chưa nên đặt vấn đề điều chỉnh ngay ngưỡng doanh thu miễn thuế hiện hành (500 triệu đồng/năm), bởi chính sách này mới chính thức áp dụng từ ngày 1/1/2026.
“Khi một chính sách mới vừa có hiệu lực, điều quan trọng nhất là cần có thời gian đủ dài để đánh giá tác động thực tế. Việc điều chỉnh quá sớm có thể làm giảm tính ổn định của chính sách, khiến hộ kinh doanh khó xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh, trong khi cơ quan quản lý cũng khó có cơ sở đánh giá hiệu quả thực sự”, bà Yến nhấn mạnh.
Theo bà, yếu tố ổn định và khả năng dự báo của chính sách thuế là rất quan trọng, đặc biệt với khu vực hộ kinh doanh vốn có quy mô nhỏ, năng lực quản trị hạn chế và dễ bị tổn thương trước biến động thị trường.
Từ góc độ chính sách dài hạn, Chủ tịch HanoiTax đề xuất ngưỡng miễn thuế nên được giữ ổn định trong một khoảng thời gian tối thiểu, chẳng hạn 2 năm, để đảm bảo tính nhất quán. Luật có thể thiết kế theo hướng cho phép Chính phủ định kỳ xem xét, điều chỉnh trong chu kỳ từ 2–5 năm, dựa trên các chỉ số kinh tế vĩ mô như tăng trưởng, lạm phát hay chỉ số giá tiêu dùng (CPI).
“Cách tiếp cận theo chu kỳ sẽ hợp lý hơn so với việc điều chỉnh theo phản ứng ngắn hạn, tránh gây xáo trộn không cần thiết cho người nộp thuế”, bà Yến phân tích.
Đáng chú ý, bà cũng cho rằng về lâu dài cần nghiên cứu thiết kế ngưỡng miễn thuế theo từng nhóm ngành nghề, thay vì áp dụng một mức chung cho tất cả các hộ kinh doanh như hiện nay.
Cũng cho rằng đảm bảo một chính sách thuế ổn định, TS Nguyễn Hồng Trang, Giám đốc Đại lý thuế Linh Phong nhận định, việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu hay cơ chế quản lý là cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, nếu chính sách liên tục thay đổi theo hướng “xoay trục” sẽ khiến hộ kinh doanh gặp khó trong việc thích ứng và xây dựng kế hoạch dài hạn.
“Điều khu vực này cần không phải là những thay đổi mang tính lật lại toàn bộ chính sách, mà là một khuôn khổ ổn định, đồng thời có cơ chế xử lý linh hoạt đối với những vướng mắc cụ thể phát sinh trong thực tiễn”, bà Trang nhấn mạnh.
Theo bà, ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng/năm vẫn nên được duy trì như một tiêu chí phân loại quản lý. Tuy nhiên, chính sách cần có “điểm mở” rõ ràng hơn, cho phép các hộ kinh doanh dưới ngưỡng này vẫn được xuất hóa đơn khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu về hồ sơ, chứng từ kế toán hợp lệ.
“Đây không chỉ là quyền chính đáng của người kinh doanh, mà còn góp phần thúc đẩy tính minh bạch, thay vì vô tình tạo thêm rào cản”, đại diện này chia sẻ.
Từ góc độ quản lý, Giám đốc Đại lý thuế Linh Phong cho rằng hướng đi phù hợp không nằm ở việc thay đổi toàn diện các quy định hiện hành, mà là duy trì khung chính sách ổn định, đồng thời điều chỉnh các ngưỡng và điều kiện theo hướng linh hoạt, sát với thực tế.
“Nếu làm được điều này, chúng ta vừa đảm bảo mục tiêu quản lý thuế, vừa giảm áp lực cho hộ kinh doanh, và quan trọng hơn là tạo dựng niềm tin để họ chủ động chuyển đổi sang mô hình hoạt động minh bạch, bền vững hơn”, bà Trang nhận định.
