Đề xuất thêm trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử

Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Quản lý thuế 2025 về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất bổ sung 8 trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử.

Theo dự thảo, nhóm đầu tiên gồm hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bán hàng hóa, dịch vụ thuộc trường hợp lập bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp, trừ trường hợp đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử.

Nhóm thứ hai là hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thu nhập từ cho thuê bất động sản hoặc cung cấp sản phẩm, dịch vụ nội dung số cho tổ chức, cá nhân ở nước ngoài. Nhóm tiếp theo gồm các đại lý xổ số, đại lý bảo hiểm và đại lý bán hàng đa cấp đã được doanh nghiệp khấu trừ thuế theo quy định.

Dự thảo cũng đề xuất không áp dụng hóa đơn điện tử đối với một số khoản thu thuộc lĩnh vực tài chính, ngân hàng như tái bảo hiểm; nhận tiền gửi; phát hành chứng chỉ tiền gửi; phát hành chứng khoán sơ cấp; phát hành giấy tờ có giá; dịch vụ bán nợ; kinh doanh ngoại tệ; và các sản phẩm phái sinh theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, các trường hợp góp vốn bằng tài sản; điều chuyển tài sản nội bộ hoặc khi chia tách, hợp nhất, sáp nhập doanh nghiệp; xuất máy móc, thiết bị cho mượn không thu tiền cũng thuộc diện không phải sử dụng hóa đơn điện tử.

Dự thảo cũng kế thừa các quy định hiện hành tại Nghị định 181/2025/NĐ-CP liên quan đến xuất kho nội bộ, sử dụng hàng hóa phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc các khoản thu không liên quan trực tiếp đến bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ.

Bên cạnh việc đề xuất các trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử, dự thảo cũng quy định rõ hơn các đối tượng được cơ quan thuế cấp hóa đơn điện tử theo từng lần phát sinh. Theo đó, tổ chức không kinh doanh nhưng có phát sinh bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ; tổ chức kinh tế, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động nhưng phát sinh thanh lý tài sản; trường hợp tạm ngừng kinh doanh nhưng vẫn phải tiếp tục thực hiện hợp đồng đã ký; trường hợp đang bị cưỡng chế hóa đơn, đang thực hiện thủ tục phá sản nhưng vẫn phát sinh giao dịch; hoặc tổ chức kinh tế, tổ chức khác, hộ kinh doanh trong thời gian giải trình hoặc bổ sung tài liệu theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính… đều thuộc nhóm có thể được cấp hóa đơn điện tử theo từng lần phát sinh.

Trao đổi với phóng viên dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Nguyễn Thanh Phong - Trưởng chi nhánh Công ty Luật Sa Vĩ tại Hà Nội cho rằng việc xác định rõ các trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử là cần thiết nhằm bảo đảm phù hợp với bản chất của từng loại giao dịch.

Theo ông Phong, không phải mọi giao dịch phát sinh đều mang bản chất mua bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ theo cách thông thường. Vì vậy, nếu áp dụng hóa đơn điện tử một cách cứng nhắc có thể làm phát sinh thêm thủ tục và chi phí tuân thủ không cần thiết.

“Điều quan trọng là các trường hợp miễn áp dụng phải được quy định cụ thể, minh bạch để tránh cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện, đồng thời vẫn bảo đảm mục tiêu quản lý thuế và chống thất thu ngân sách”, Luật sư Nguyễn Thanh Phong nhận định.

Theo luật sư, cùng với việc mở rộng chuyển đổi số trong quản lý thuế, cơ quan quản lý cũng cần tính đến tính đặc thù của từng lĩnh vực, từng loại giao dịch để xây dựng cơ chế áp dụng phù hợp, khả thi và thuận lợi cho người nộp thuế.