Điện Biên: "Cú hích" GRDP và khát vọng cực tăng trưởng Tây Bắc

Theo các chuyên gia kinh tế, đây không chỉ là con số định lượng đơn thuần mà còn là sự minh chứng khẳng định Điện Biên đang trở thành một "điểm sáng" về sự chuyển mình mạnh mẽ của tỉnh miền núi biên giới thông qua chiến lược: Du lịch di sản, năng lượng tái tạo và đột phá hạ tầng...

Vượt kịch bản trong "cơn gió ngược"

Nhìn vào bức tranh kinh tế quý I/2026 của tỉnh Điện Biên, có thể thấy một sự tương phản đầy thú vị giữa bối cảnh chung còn nhiều thách thức và sự bứt phá nội tại. Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) theo giá so sánh năm 2010 ước đạt 3.920,98 tỷ đồng, tăng 11,78% so với cùng kỳ năm 2025. Để thấy rõ sức nặng của con số này, hãy nhìn vào kịch bản tăng trưởng ban đầu đề ra cho quý I là 11,02%. Việc vượt mục tiêu ngay trong giai đoạn đầu năm cho thấy sự chủ động và linh hoạt cực lớn trong công tác điều hành của chính quyền địa phương.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, sự bứt phá này mang đậm dấu ấn của khu vực dịch vụ với mức tăng trưởng 13,13%. Điện Biên không còn chỉ là điểm đến lịch sử đơn thuần mà đang dần khẳng định vị thế một trung tâm du lịch vùng. Lễ hội Hoa Ban năm 2026 đã được nâng tầm thành một “vũ hội kinh tế”, thu hút 550.000 lượt khách chỉ trong ba tháng, đạt 34,4% kế hoạch năm. Hệ quả kéo theo là tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng đạt 8.623,38 tỷ đồng, tăng tới 21,67% so với cùng kỳ. Đây là bằng chứng rõ nhất cho thấy sức cầu nội địa đang được kích hoạt rất tốt từ các chuỗi sự kiện văn hóa – chính trị.

Không chỉ có dịch vụ, khu vực công nghiệp và xây dựng cũng đóng góp “lực đẩy” quan trọng với mức tăng 12,97%. Điểm sáng nằm ở ngành sản xuất và phân phối điện khi sản lượng tăng 15,61%. Các nhà máy thủy điện đã tận dụng tối đa lưu lượng nước để phát điện, trong khi các dự án năng lượng tái tạo bắt đầu hòa lưới, tạo ra dòng tiền bền vững cho ngân sách. Đặc biệt, công nghiệp chế biến nông sản đã có bước tiến mới với việc đưa nhà máy chế biến mủ cao su vào vận hành ổn định, sản lượng quý I đạt 500 tấn, giúp gia tăng giá trị cho cây cao su, một trong những cây trồng chủ lực của tỉnh.

Đánh giá về kết quả này, ông Lê Văn Lương, Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên, nhấn mạnh: “Chúng tôi xác định năm 2026 là năm bản lề để hiện thực hóa khát vọng đưa Điện Biên trở thành trung tâm phát triển của vùng Tây Bắc. Con số 11,78% không làm chúng tôi chủ quan, bởi tăng trưởng phải đi đôi với chất lượng và tính bền vững. Tỉnh đã và đang quyết liệt chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy kinh tế số, kinh tế xanh làm kim chỉ nam. Mỗi chỉ số tăng trưởng đều phải hướng tới việc cải thiện đời sống thực tế cho đồng bào các dân tộc, đặc biệt là giảm nghèo bền vững ở vùng biên giới”.

Tuy nhiên, giới phân tích kinh tế cũng lưu ý rằng, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn quý I đạt 391,48 tỷ đồng, mới hoàn thành 16,95% dự toán năm. Dù thu nội địa đạt 386,74 tỷ đồng, nhưng các khoản thu từ tiền sử dụng đất, vốn là nguồn lực quan trọng cho đầu tư phát triển, vẫn còn gặp khó khăn do sự trầm lắng của thị trường bất động sản địa phương. Đây chính là bài toán mà chính quyền tỉnh cần tập trung tháo gỡ trong quý II.

Khơi thông “điểm nghẽn” hạ tầng

Trong lý thuyết kinh tế, hạ tầng là “mạch máu”, và với một tỉnh miền núi biên giới như Điện Biên, mạch máu này từng bị nghẽn lại bởi địa hình chia cắt. Bước sang năm 2026, chiến lược đột phá hạ tầng đã được thực hiện với tinh thần “thần tốc”. Tổng vốn đầu tư phát triển trên địa bàn quý I ước đạt 3.474,03 tỷ đồng, tăng 5,53%. Điều đáng mừng là vốn ngoài nhà nước đạt tới 2.337,53 tỷ đồng (chiếm 67,2% tổng vốn), tăng 18,91% so với cùng kỳ. Điều này khẳng định môi trường đầu tư của Điện Biên đang ngày càng hấp dẫn các tập đoàn kinh tế lớn.

Dự án cao tốc Sơn La – Điện Biên – Cửa khẩu Tây Trang (giai đoạn 1) được phê duyệt chủ trương đầu tư chính là “phát súng” quyết định cho tầm nhìn dài hạn. Khi tuyến cao tốc này hình thành, thời gian di chuyển từ các trung tâm kinh tế miền xuôi đến Điện Biên sẽ được rút ngắn đáng kể, mở ra cơ hội giao thương khổng lồ với các nước láng giềng Lào và Thái Lan. Bên cạnh đó, các dự án nâng cấp đường quốc lộ 12 đi cửa khẩu A Pa Chải cũng đang được đẩy mạnh để khép kín mạng lưới giao thông đối ngoại.

Hạ tầng đô thị cũng ghi nhận những chuyển động tích cực. UBND tỉnh đã quyết liệt trong việc phê duyệt quy hoạch và thu hút đầu tư vào các dự án khu đô thị mới, tổ hợp du lịch nghỉ dưỡng cao cấp như sân golf hồ Huổi Phạ, Khu đô thị Bắc Hồng Cúm. Việc đa dạng hóa sản phẩm du lịch, từ tham quan di tích sang nghỉ dưỡng, thể thao cao cấp là bước đi chiến lược để kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách quốc tế.

“Điện Biên không thể phát triển nếu cứ đóng khung trong lợi thế sẵn có. Chúng ta phải mở toang cánh cửa giao thương thông qua hạ tầng đồng bộ. Tôi đã chỉ đạo các ngành phải bám sát hiện trường, tháo gỡ dứt điểm vướng mắc về giải phóng mặt bằng, không để tình trạng ‘vốn chờ dự án’ làm chậm nhịp tăng trưởng. Mục tiêu của tỉnh là biến các dự án hạ tầng thành những ‘cú hích’ lan tỏa cho các ngành dịch vụ, thương mại phát triển theo”, Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên, Lê Văn Lương khẳng định.

Hiện thực hoá mục tiêu quý II

Dựa trên đà tăng trưởng của quý I, UBND tỉnh Điện Biên đã xây dựng kịch bản cho quý II với những mục tiêu cụ thể. Trong đó, nông, lâm nghiệp và thủy sản tiếp tục được xác định là "bệ đỡ" cho nền kinh tế. Tỉnh tập trung chăm sóc hơn 10.000 ha lúa Đông Xuân, đồng thời đẩy mạnh đề án phát triển cây mắc ca và dược liệu dưới tán rừng. Đây là hướng đi không chỉ mang lại thu nhập cao cho người dân mà còn góp phần bảo vệ lá phổi xanh của vùng Tây Bắc.

Trong lĩnh vực thương mại quốc tế, kim ngạch xuất khẩu quý I đạt 13,85 triệu USD (tăng 51,9%) là một tín hiệu cực kỳ khả quan. Việc hoàn thiện thủ tục mở cửa khẩu song phương A Pa Chải – Long Phú và nâng cấp cửa khẩu Huổi Puốc lên cửa khẩu quốc tế được kỳ vọng sẽ tạo ra một luồng sinh khí mới cho kinh tế biên mậu. Điện Biên đang đứng trước cơ hội trở thành một "cảng cạn" quan trọng trên hành lang kinh tế kết nối khu vực phía Bắc Việt Nam với các tỉnh Bắc Lào.

Để hiện thực hóa những mục tiêu này, tỉnh xác định sẽ tiếp tục cải cách hành chính, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI). Việc chuyển đổi số trong quản lý đầu tư và dịch vụ công sẽ được đẩy mạnh để giảm bớt rào cản cho doanh nghiệp. Chủ tịch Lê Văn Lương yêu cầu các cấp chính quyền phải đồng hành thực sự cùng doanh nghiệp, thực hiện đúng tinh thần "chính quyền phục vụ", để Điện Biên thực sự là bến đỗ an toàn và lợi nhuận cho các nhà đầu tư.

Có thể thấy, bức tranh kinh tế quý I/2026 của Điện Biên là một tổ hợp của những gam màu sáng. Sự quyết liệt trong điều hành cùng nền tảng hạ tầng đang dần hoàn thiện đang tạo nên một "lực hướng tâm" mới cho kinh tế vùng cao. Dẫu phía trước vẫn còn những thách thức từ thiên tai, dịch bệnh và biến động thị trường, nhưng với những gì đã đạt được, Điện Biên đang tự tin tiến tới hoàn thành thắng lợi các chỉ tiêu kinh tế - xã hội của cả năm 2026, viết tiếp bản hùng ca mới trên mặt trận phát triển kinh tế.