Kỳ họp thứ Tư, HĐND tỉnh Điện Biên khóa XVI, nhiệm kỳ 2026 – 2031 diễn ra trong bối cảnh địa phương đang bước vào giai đoạn tăng tốc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.
Phiên chất vấn kỳ họp thứ tư, HĐND tỉnh Điện Biên khoá XVI, nhiệm kỳ 2026 – 2031 diễn ra ngày (16/7) mới đây đã đi thẳng vào các vấn đề “nóng” được cử tri quan tâm: từ tiến độ chương trình “Bừng sáng Điện Biên”, chuỗi liên kết Mắc ca - Cà phê, cho đến việc quyết liệt mổ xẻ trách nhiệm trong chậm trễ TTHC và nâng cao năng lực bộ máy chính quyền địa phương.
Sòng phẳng trách nhiệm và lời hứa trước cử tri
Một trong những nội dung nghị trường đặc biệt quan tâm là tiến độ triển khai dự án cấp điện nông thôn từ lưới điện quốc gia chương trình “Bừng sáng Điện Biên”. Trả lời chất vấn của đại biểu Giàng Trọng Bình, ông Vũ Hồng Sơn, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Điện Biên, đã báo cáo chi tiết về thực trạng, nguyên nhân và giải pháp khắc phục tình trạng chậm tiến độ cùng phát sinh nợ đọng khối lượng tại dự án này.
Chương trình “Bừng sáng Điện Biên” được HĐND tỉnh thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 183/NQ-HĐND ngày 18/6/2024 với tổng mức đầu tư 1.260 tỷ đồng, nhằm cấp điện cho 5.093 hộ dân tại 110 thôn, bản khó khăn. Tính đến giữa năm 2026, dự án đã hoàn thành cấp điện cho 38 thôn, bản với 1.750 hộ dân. Lũy kế giải ngân vốn đạt hơn 490,29 tỷ đồng trên tổng số hơn 632,75 tỷ đồng kế hoạch vốn đã giao (đạt tỷ lệ khoảng 75%). Tuy nhiên, hiện vẫn còn 72 thôn, bản với 3.061 hộ dân chưa được đóng điện.
Giải trình về nguyên nhân chậm tiến độ và việc bị thu hồi một phần nguồn vốn dự phòng ngân sách Trung ương năm 2024, người đứng đầu ngành Công Thương Điện Biên thẳng thắn chỉ ra các nút thắt khách quan. Đây là dự án nhóm B quy mô lớn trải dài trên địa bàn nhiều huyện, có trình tự thủ tục đầu tư công từ lập, thẩm định đến đấu thầu qua nhiều bước mất thời gian. Trong khi đó, niên độ giải ngân nguồn vốn dự phòng Trung ương năm 2024 quá ngắn (đến hết ngày 31/12/2024), khiến địa phương không kịp hấp thụ hết nguồn lực. Thêm vào đó, địa hình thi công vùng sâu, vùng xa chia cắt phức tạp, thời tiết bất lợi và công tác giải phóng mặt bằng, vận động hiến đất khó khăn đã làm chậm tiến độ cơ học của dự án.
Về vấn đề nợ đọng khối lượng thi công phát sinh trong năm 2025, ông Vũ Hồng Sơn lý giải: Xuất phát từ tính cấp bách của việc đưa dòng điện về với đồng bào nghèo, các chủ đầu tư đã đôn đốc nhà thầu tiếp tục thi công dù dự án chưa được bố trí tiếp nguồn vốn kịp thời. Đây là nỗ lực chính trị phục vụ nhân dân, hoàn toàn không có yếu tố tư lợi hay tiêu cực.
Để hoàn thành mục tiêu đóng điện cho 72 thôn, bản còn lại trước ngày 31/12/2026, Giám đốc Sở Công Thương đề xuất tỉnh tiếp tục huy động tối đa các nguồn lực, chỉ đạo các địa phương phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư (Ban Quản lý dự án các công trình Dân dụng và Công nghiệp tỉnh) trong công tác GPMB. Ngành Công Thương cam kết tập trung tối đa nguồn lực, rút ngắn tối thiểu thời gian thẩm định kỹ thuật xuống dưới mức trung bình 9,5 ngày/hồ sơ hiện nay để đồng hành cùng tiến độ dự án.
“Mũi tên” Mắc ca – Cà phê
Phiên chất vấn tiếp tục “nóng” lên với phần trả lời của ông Lê Xuân Cảnh, Giám đốc Sở NN& MT tỉnh Điện Biên, xoay quanh tiến độ thực hiện Nghị quyết 11 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về cơ cấu lại ngành nông nghiệp. Điện Biên đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành 70.000 ha vùng nguyên liệu tập trung, gồm 40.000 ha Mắc ca và 20.000 ha Cà phê Arabica, phấn đấu đưa tỉnh trở thành thủ phủ Mắc ca lớn nhất cả nước và đứng thứ hai về cà phê chè.
Báo cáo trước HĐND tỉnh, ông Lê Xuân Cảnh cho biết công tác triển khai năm 2026 đã được chủ động từ rất sớm. Ngay từ cuối năm 2025, Sở đã tham mưu tổ chức hội nghị toàn tỉnh để hướng dẫn các xã chuẩn bị quỹ đất, vận động người dân chuyển đổi từ đất trồng lúa nương, ngô, sắn hiệu quả thấp sang cây công nghiệp dài ngày.
Điểm sáng nổi bật của ngành nông nghiệp Điện Biên trong năm nay là việc chủ động nguồn giống chất lượng cao thông qua mô hình tự gieo ươm. Bằng cách sử dụng nguồn hạt giống từ các vườn cây đầu dòng đã được chứng nhận, người dân Điện Biên đã tự gieo ươm thành công 22,7 triệu cây giống cà phê. Giải pháp này không chỉ giúp cây giống thích nghi tốt với thổ nhưỡng địa phương mà còn giảm giá thành xuống mức 1.000 đồng/cây, tiết kiệm cho ngân sách nhà nước hơn 30 tỷ đồng so với việc mua thương mại.
Tính đến ngày 15/7/2026, toàn tỉnh đã hoàn thành trồng mới 6.904 ha Mắc ca và Cà phê, đạt 57,5% kế hoạch đề ra cho năm 2026. Ngành nông nghiệp đang dốc toàn lực hướng dẫn các địa phương đẩy nhanh tiến độ đào hố, xuống giống để hoàn thành 100% diện tích trồng mới trước ngày 31/8/2026.
Để giải quyết triệt để nỗi lo “được mùa mất giá” của người nông dân, ông Lê Xuân Cảnh khẳng định: Toàn bộ diện tích trồng mới đều nằm trong các dự án liên kết sản xuất có địa chỉ bao tiêu rõ ràng. Tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư năm 2026, UBND tỉnh đã ký kết các biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược với các đối tác lớn như Tập đoàn TH, Hiệp hội Mắc ca Việt Nam, Công ty CP Cà phê Detech, Công ty TNHH sản xuất và thương mại Cát Quế.
Hiện tại, nhà máy chế biến mắc ca của Tập đoàn TH đã hoàn thiện thủ tục đất đai, đang được thẩm định chủ trương đầu tư, phấn đấu tháng 12/2026 khởi công; Nhà máy chế biến cà phê Mường Ảng của công ty Detech Coffe: đã cơ bản xong thủ tục về đất đai, phấn đấu tháng 12/2026 khởi công; Nhà máy chế biến cà phê Tuần Giáo đang hoàn thiện thủ tục đấu giá đất, phấn đấu tháng 8/2026 khởi công.
Không chấp nhận việc "ngâm" hồ sơ của dân
Tại phiên chất vấn, vấn đề cải cách TTHC và tình trạng giải quyết hồ sơ trễ hạn cho người dân, doanh nghiệp đã được đưa ra nghị trường một cách trực diện. Trả lời chất vấn về nội dung này, ông Nguyễn Ngọc Thể, Chánh Văn phòng UBND tỉnh Điện Biên khẳng định, sau hơn 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp song song với hệ thống Trung tâm Phục vụ hành chính công, Điện Biên đã đạt được những bước chuyển dịch đột phá. Điển hình là việc cắt giảm quy trình thủ tục thuộc thẩm quyền Chủ tịch UBND tỉnh từ 34 ngày xuống tối đa không quá 06 ngày (giảm hơn 82%); thủ tục đất đai giảm mạnh từ 25 ngày xuống còn 10 ngày. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn tỉnh đạt 94,81%, vượt bình quân cả nước, và tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng, trước hạn đạt mức gần như tuyệt đối: 99,89%.
Tuy nhiên, CCHC không có điểm dừng. Để khơi thông dòng chảy thể chế, tạo bước chuyển mạnh mẽ hơn nữa, tỉnh Điện Biên quyết liệt thực hiện 5 giải pháp trọng tâm: Một là, "Ủy quyền triệt để - Ký duyệt tức thì": Đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền tối đa cho cấp cơ sở nhằm chấm dứt tình trạng hồ sơ chạy lòng vòng. Mô hình 45/45 cấp xã ủy quyền cho Giám đốc, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công trực tiếp ký trả kết quả một số nhiệm vụ chứng thực sẽ tiếp tục được rà soát, nhân rộng sang các lĩnh vực đủ điều kiện khác.
Hai là, vận hành hiệu quả cơ chế "Luồng xanh": Áp dụng quy trình "Luồng xanh" (theo Quyết định số 1405/QĐ-UBND ngày 01/7/2026) cho 26 thủ tục cấp tỉnh và thí điểm 04 thủ tục cấp xã nhằm tối giản quy trình, đưa các dịch vụ công thiết yếu về đích với tốc độ nhanh nhất.
Ba là, "Công nghệ đi đầu - Dữ liệu sẻ chia": Đẩy mạnh số hóa triệt để hồ sơ đầu vào và kết quả giải quyết thủ tục hành chính. Người dân và doanh nghiệp chỉ cần kê khai thông tin một lần, hệ thống tự động tái sử dụng dữ liệu, giảm thiểu tối đa gánh nặng giấy tờ và chi phí đi lại.
Bốn là, "Giám sát thời gian thực - Không vùng tối hành chính": Thành lập Tổ giám sát liên ngành (phối hợp chặt chẽ với Mặt trận Tổ quốc tỉnh) ứng dụng công nghệ để theo dõi sát tiến độ xử lý hồ sơ của từng cán bộ theo thời gian thực. Ở đâu xảy ra chậm trễ, thờ ơ, ở đó người đứng đầu phải chịu trách nhiệm.
Năm là, thay đổi toàn diện từ "Tư duy quản lý" sang "Tư duy phục vụ": Đây là khâu then chốt nhất. Đội ngũ cán bộ tại Trung tâm các cấp phải khắc ghi phương châm hành động:
"Giỏi chuyên môn để làm đúng - Thành thạo số để làm nhanh - Chủ động để không trễ hẹn - Liêm chính để dân tin - Tận tâm để dân hài lòng", Chánh Văn phòng UBND tỉnh Điện Biên, Nguyễn Ngọc Thể chia sẻ.
Giải trình toàn diện và nỗ lực nâng cao hiệu lực điều hành của chính quyền
Bà Lỳ Thị Phương Diện, Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh, đã trình bày báo cáo giải trình toàn diện đối với 80 ý kiến thẩm tra từ các Ban HĐND tỉnh và 37 ý kiến thảo luận tổ của đại biểu, thể hiện tinh thần quyết liệt của UBND tỉnh trước thực tế đời sống kinh tế - xã hội.
Về chính sách hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu, đại diện tỉnh thẳng thắn thừa nhận nguồn vốn sự nghiệp từ các chương trình mục tiêu quốc gia hiện mới chỉ đáp ứng khoảng 41% nhu cầu. Tỉnh đề xuất ưu tiên hỗ trợ 100% giống và phân bón cho cây Mắc ca; đối với cây Cà phê sẽ hỗ trợ 100% tiền giống và 50% tiền phân bón vô cơ, phần còn lại huy động nguồn lực đối ứng của nhân dân và doanh nghiệp.
Đối với nút thắt về vật liệu xây dựng (cát, đá, sỏi), UBND tỉnh chỉ đạo Sở Xây dựng theo dõi sát diễn biến thị trường, khắc phục triệt để tình trạng chênh lệch giá công bố và giá thực tế. Đồng thời, tỉnh sẽ đẩy nhanh tiến độ cấp phép, đấu giá mỏ mới và tận dụng nguồn đất, đá dư thừa từ các công trình đào đắp để làm vật liệu san lấp. Bên cạnh đó, tỉnh cũng phối hợp tổ chức tập huấn ứng dụng AI (như trợ lý ảo One AI) cho 100% cán bộ công chức cấp xã nhằm hiện đại hóa hành chính công, nâng cao tỷ lệ hài lòng của người dân.
Hành động quyết liệt vì mục tiêu tăng trưởng
Sau 1,5 ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc, dân chủ và trách nhiệm, phát biểu bế mạc, ông Lê Thành Đô - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Điện Biên nhấn mạnh, kỳ họp thứ Tư HĐND tỉnh Điện Biên khóa XVI, nhiệm kỳ 2026 – 2031 đã thành công tốt đẹp với sự thống nhất rất cao trong việc thông qua 20 nghị quyết quan trọng.
Bên cạnh việc ghi nhận những kết quả đạt được trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, HĐND tỉnh cũng thẳng thắn chỉ rõ những điểm nghẽn về tốc độ tăng trưởng, tiến độ GPMB và thu ngân sách. Để khơi thông nguồn lực trong 6 tháng cuối năm, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao tối đa trách nhiệm người đứng đầu theo phương châm “Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và rõ kết quả”.
Thành công của kỳ họp không chỉ dừng lại ở các con số nghị quyết được biểu quyết, mà thước đo thực chất nhất chính là năng lực tổ chức thực hiện, là việc chuyển hóa các cam kết chất vấn thành hành động cụ thể để đưa nghị quyết nhanh chóng đi vào cuộc sống, phục vụ nhân dân. Với quyết tâm chính trị cao nhất, toàn tỉnh tập trung đổi mới hành động, tăng cường kỷ cương, quyết tâm hoàn thành ở mức cao nhất các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2026.
