TS Trần Đình Lý đề xuất công thức “5 nhà + 1” trong đào tạo nguồn nhân lực cho ngành nông nghiệp, trong đó nhà thứ sáu chính là cơ quan truyền thông. Ông đánh giá vai trò của truyền thông là rất quan trọng trong việc định hướng dư luận.
Tại Diễn đàn Nông nghiệp 2026: “Kiến tạo không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới cho nông nghiệp Việt Nam", do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức ngày 16/7, TS Trần Đình Lý - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TP HCM, Phó Chủ tịch Hội Marketing Việt Nam đã nêu tình trạng khan hiếm nhân lực trình độ cao trong lĩnh vực nông nghiệp đang trở thành một rào cản thực tế đối với mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam.
TS Trần Đình Lý lưu ý Nhà nước cần có chính sách ưu tiên để thu hút các bạn trẻ yêu thích và đam mê nông nghiệp, truyền thông mạnh mẽ và tích cực để đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng đang rất lớn của Việt Nam. Theo ông, mục tiêu chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam đến năm 2030 là đạt 300 sinh viên trên một vạn dân. Tuy nhiên, thực tế thống kê vào cuối năm 2024 và đầu năm 2025 cho thấy con số này chỉ đạt 235 sinh viên. Hệ quả là ngành giáo dục buộc phải điều chỉnh chỉ tiêu xuống còn 260 sinh viên trên một vạn dân. Theo TS Trần Đình Lý, con số 300 vốn đã nằm ở nhóm thấp nhất trong khu vực, việc phải hạ mục tiêu cho thấy những khó khăn nội tại trong việc thu hút người học và đảm bảo nguồn cung nhân lực cho nền kinh tế.
"Đào tạo thực chất khác xa với những báo cáo trên giấy, khi mà chất lượng đầu vào của các ngành này thường bị xem nhẹ. Sự thiếu hụt nhân lực có trình độ kỹ thuật công nghệ, thiếu kỹ năng số và năng lực quản trị chuỗi giá trị đang tạo ra những hệ lụy trực tiếp đến an ninh lương thực quốc gia và chỉ số phát triển xuất khẩu", TS Trần Đình Lý nhấn mạnh.
Để kiến tạo động lực mới, TS Trần Đình Lý nhấn mạnh vào việc xóa bỏ tình trạng “vỏ kén” trong tư duy quản lý và đào tạo. Trong mô hình liên kết, TS Trần Đình Lý đề xuất công thức “5 nhà + 1”, trong đó nhà thứ sáu chính là cơ quan truyền thông. Ông đánh giá vai trò của truyền thông là rất quan trọng trong việc định hướng dư luận. Nếu báo chí chỉ tập trung vào những khía cạnh tiêu cực như làm nông nghiệp là “ê ẩm”, “vất vả”, “dầm mưa dãi nắng” thì sẽ không thể thu hút được giới trẻ dấn thân. Thay vào đó, cần truyền thông về những giá trị mới, sự hiện đại của công nghệ và cơ hội kinh doanh trong nông nghiệp.
Một điểm sáng mà TS Trần Đình Lý nêu ra là mô hình đào tạo theo địa chỉ và sự đồng hành của doanh nghiệp thông qua câu chuyện về doanh nghiệp Cỏ May với quỹ đầu tư lên tới 250 tỷ đồng. Đây là mô hình ký túc xá tiêu chuẩn bốn sao, hỗ trợ miễn phí toàn bộ chi phí học tập và ăn ở cho hơn 1.000 sinh viên từ 29 trường đại học trong suốt 10 năm qua.
TS Trần Đình Lý nhận định đây là hình mẫu tiêu biểu cho việc doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo nguồn nhân lực. Những khoản đầu tư lớn từ phía tư nhân cho thấy niềm tin vào tương lai của ngành nông nghiệp, đồng thời giải quyết bài toán kinh phí cho những sinh viên tài năng nhưng có hoàn cảnh khó khăn.
Kết thúc nội dung, TS Trần Đình Lý đưa ra ba từ khóa chiến lược cho tương lai: “Khởi động - Chuyển đổi - Tăng tốc” hướng tới tầm nhìn năm 2045. Ông khẳng định rằng đào tạo sẽ tạo ra tâm lực, liên kết hợp tác sẽ tạo ra hệ sinh thái, và chỉ có đổi mới sáng tạo mới tạo nên giá trị bền vững.
Việc xây dựng một nguồn nhân lực dựa trên nội dung cốt lõi, bao gồm quản trị dựa trên dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và Big Data, là yêu cầu bắt buộc để nông nghiệp Việt Nam hội nhập quốc tế. TS Trần Đình Lý cũng đặc biệt lưu ý đến nguyên tắc 80/20 trong đào tạo: dù kiến thức và kỹ năng có tốt đến đâu, nhưng nếu thiếu thái độ sống và đạo đức nghề nghiệp phù hợp, thì 80% nỗ lực còn lại cũng sẽ không mang lại giá trị. Đào tạo nông nghiệp hiện nay không chỉ là dạy cách trồng trọt hay chăn nuôi, mà là đào tạo những nhà quản trị có năng lực dẫn dắt chuỗi giá trị toàn cầu.
“Nếu chúng ta đào tạo, chúng ta sẽ tạo ra con người. Nếu mà liên kết hợp tác với nhau sẽ tạo ra một hệ sinh thái. Nhưng nếu chúng ta đổi mới sáng tạo thì chúng ta sẽ tạo nên giá trị vượt trội”, TS Trần Đình Lý chia sẻ.
