Nông nghiệp Việt Nam sẽ được kiến tạo như một ngành kinh tế hiện đại, có khả năng cạnh tranh, vươn tới những cột mốc tăng trưởng mới, đóng góp cao hơn vào tăng trưởng toàn ngành kinh tế.
Đó là nhận định của ông Trần Ngọc Liêm - Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Giám đốc VCCI-HCM tại Diễn đàn Nông nghiệp 2026: “Kiến tạo không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới cho nông nghiệp Việt Nam" diễn ra chiều nay (16/7). Diễn đàn do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức, dưới sự chỉ đạo của VCCI. Diễn đàn có sự tham gia của các chuyên gia, nhà quản lý trong lĩnh vực nông nghiệp, cùng các hiệp hội ngành nghề, hiệp hội doanh nghiệp quốc tế, hiệp hội doanh nghiệp địa phương, lãnh đạo các trường, viện, doanh nghiệp, doanh nhân, nhà đầu tư…
Phát biểu tại Diễn đàn, ông Trần Ngọc Liêm – Phó Tổng Thư ký VCCI, Giám đốc VCCI-HCM cho biết, cả nước đang bước vào những ngày đầu của quý II với mục tiêu đạt được tăng trưởng hai con số trong năm 2026. Ông cho rằng, muốn tạo bước tăng trưởng 2 con số bền vững, nền kinh tế cần được mở rộng theo cả chiều rộng và chiều sâu, bằng việc phát triển các không gian tăng trưởng mới: kinh tế số, kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế sáng tạo và các dịch vụ giá trị gia tăng cao. Đây là hướng đi quan trọng để kiến tạo thêm dư địa cho mô hình tăng trưởng mới.
Riêng đối với ngành nông nghiệp, việc kiến tạo không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới đòi hỏi chuyển đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp đa giá trị. Trọng tâm là tích hợp công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh và liên kết vùng để gia tăng giá trị trên mỗi đơn vị diện tích. Trong bối cảnh đó, tìm ra động lực mới để đột phá tăng trưởng là yêu cầu cấp thiết.
Theo ông Trần Ngọc Liêm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng GDP toàn ngành năm 2026 đạt 3,7%, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 73-74 tỷ USD, hướng tới chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, hiện đại và bền vững và quan trọng hơn cần nâng cao giá trị cho nông sản Việt Nam.
Ông Liêm đánh giá, ngành nông nghiệp ghi nhận mức tăng trưởng GDP đạt 3,57%. Kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy hải sản 6 tháng đầu năm 2026 đạt 35,88 tỷ USD, tăng trưởng 6%. Con số này được nhận định là thấp hơn nhiều so với mức 21% tăng xuất khẩu chung trong 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy áp lực cần phải bứt phá mạnh mẽ hơn để bắt kịp nhịp độ chung của nền kinh tế.
Tuy nhiên, ông cho rằng mặc dù tốc độ tăng trưởng chưa đạt kỳ vọng tuyệt đối, ngành nông nghiệp vẫn đóng góp cực kỳ quan trọng vào sự ổn định của kinh tế vĩ mô. Điểm sáng lớn nhất là vai trò trong cán cân xuất nhập khẩu. Việc ngành xuất siêu hơn 12,5 tỷ USD trong khi cả nước nhập siêu hơn 16,6 tỷ USD là một minh chứng.
“Để nâng cao giá trị nông sản, cần đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ, đặc biệt là công nghệ chế biến sâu và tiêu chuẩn sản xuất xanh. Đây là điều kiện tiên quyết để nông sản Việt Nam thâm nhập sâu vào các thị trường quốc tế. Ngoài ra, cần có chính sách cụ thể để hỗ trợ nông nghiệp, từ tín dụng ưu đãi đến phát triển hệ thống nghiên cứu khoa học và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao”, ông Trần Ngọc Liêm nhấn mạnh.
Ông Trần Ngọc Liêm cho biết, tại Diễn đàn nông nghiệp 2025, cũng diễn ra tại TP HCM, các chuyên gia, doanh nghiệp cũng đã khẳng định, để phát triển bền vững, nông nghiệp cần có sự liên kết chặt chẽ giữa "4 nhà": Nhà nước, Nhà khoa học, Doanh nghiệp và Nông dân. Trong đó, doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm trong chuỗi giá trị.
Kết luận 219-Kl/TW năm 2025 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết 19/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã nêu nhiệm vụ đến năm 2030, Việt Nam có một số doanh nghiệp nông nghiệp mạnh dẫn đầu khu vực và thế giới, dẫn dắt tham gia sâu chuỗi giá trị toàn cầu.
Tuy nhiên, ông cho rằng, thực tế hiện nay doanh nghiệp đầu tư vào ngành nông nghiệp chưa tương xứng với tiềm năng. Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện cả nước có trên 50.000 doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp trong tổng số gần 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Đây là con số khiêm tốn dù nông nghiệp luôn là ngành kinh tế có vai trò “trụ đỡ”.
Hơn nữa hiện chỉ khoảng 1-2% doanh nghiệp Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp và trong số đó chỉ khoảng dưới 50 doanh nghiệp được công nhận là “doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao”, khoảng dưới 300 doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (chưa tới 3% tổng số doanh nghiệp nông nghiệp).
“Bởi nhiều doanh nghiệp đang gặp những “điểm nghẽn” như: Hạn chế về cơ chế thí điểm cho mô hình mới, trong đó có tín dụng xanh, thương mại các-bon trong nông nghiệp, mô hình chia sẻ giá trị giữa các chủ thể trong chuỗi; hay rào cản từ việc khó tiếp cận các nguồn lực đầu tư dài hạn trong khi các mô hình nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp thông minh cần thời gian để tích lũy dữ liệu, kiểm chứng hiệu quả và đạt quy mô lớn”, ông Trần Ngọc Liêm cho biết.
Ông cũng cho rằng, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn đang định hình lại nền nông nghiệp toàn cầu, đổi mới sáng tạo không chỉ là lựa chọn mà đã trở thành động lực sống còn để nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản Việt Nam. Tuy nhiên, đổi mới sáng tạo không chỉ đến từ công nghệ hay những ý tưởng mới, mà cần một môi trường để những ý tưởng đó gặp đúng đối tác, đúng nguồn lực và được thử nghiệm trong thực tiễn.
Trong bối cảnh toàn cầu hướng tới phát triển bền vững và trung hòa carbon, phát triển nông nghiệp bền vững gắn với bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu là xu thế tất yếu của Việt Nam. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nền tảng lâu dài để nâng cao năng lực cạnh tranh, bảo đảm an ninh lương thực, ổn định xã hội và hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
Để doanh nghiệp đồng hành với nông dân, dẫn dắt và thúc đẩy hoạt động kinh tế nông nghiệp, ông Liêm cho rằng, các địa phương cần có chính sách nhất quán, hài hòa, đồng bộ về quy hoạch nông nghiệp, định hướng phát triển bền vững; cần tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi và ổn định cho doanh nghiệp đầu tư vào phát triển nông nghiệp.
Bên cạnh đó, Chính phủ cần tiếp tục duy trì và mở rộng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước; nhất là các giải pháp bảo vệ các ngành hàng trước áp lực từ hàng hóa không chính ngạch, nhập lậu, không rõ nguồn gốc. Cần có thêm các chương trình hỗ trợ nghiên cứu và phát triển công nghệ trong nông nghiệp, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.
Điều quan trọng nhất được ông Liêm nhấn mạnh vẫn là về nguồn vốn. Theo ông, dù có tiềm năng lớn, nhưng đầu tư vào nông nghiệp hiện mới chỉ chiếm khoảng 11% tổng dư nợ tín dụng, thấp hơn nhiều so với lĩnh vực bất động sản. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu tài sản đảm bảo và các rào cản trong tiếp cận vốn. Vì vậy cần tăng cường các gói tín dụng ưu đãi, giúp người nông nghiệp có nguồn vốn đầu tư vào vùng nguyên liệu. Đặc biệt, khuyến khích mô hình hợp tác công tư (PPP), đây sẽ là nền tảng quan trọng để tăng cường liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nông dân.
“Nhiều năm nay, nông nghiệp Việt Nam luôn đóng vai trò trụ đỡ nền kinh tế, nhất là trong những thời điểm khó khăn của kinh tế toàn cầu. Đến thời điểm này, với những động lực mới từ khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, nhất là một hệ thống chính sách thật sự đồng hành, nông nghiệp Việt Nam sẽ được kiến tạo như một ngành kinh tế hiện đại, có khả năng cạnh tranh, vươn tới những cột mốc tăng trưởng mới, đóng góp cao hơn vào tăng trưởng toàn ngành kinh tế”, ông Trần Ngọc Liêm nhấn mạnh.
Đồng thời, ông cũng đánh giá cao sáng kiến của Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp với chuỗi Diễn đàn Nông nghiệp mở ra hàng năm. VCCI mong muốn nhận được nhiều ý kiến góp ý của quý vị tại Diễn đàn "Kiến tạo không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới cho nông nghiệp Việt Nam" để từ đó sẽ tìm ra nhiều ý kiến, gợi ý, đóng góp để VCCI đưa vào báo cáo gửi tới Chính phủ, các cơ quan chức năng trong thời gian tới.
