DIỄN ĐÀN TÀI CHÍNH 2026: Huy động 40 triệu tỷ đồng vốn đầu tư cho tăng trưởng hai con số

Nhằm làm rõ các khó khăn hiện hữu, đề xuất giải pháp giúp doanh nghiệp nhận diện các cơ hội và tiếp đa dạng dòng vốn, kết nối các nguồn lực hiệu quả hơn, đồng thời tạo sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp, góp phần kiến tạo động lực cho doanh nghiệp tăng tốc mở rộng đầu tư kinh doanh, đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới, dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức “Diễn đàn tài chính 2026: Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh”.

Kinh tế tư nhân gánh vác trọng trách

Phát biểu tại Diễn đàn, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn - Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright - Đại học Fulbrigh cho biết, nền kinh tế Việt Nam kết thúc năm 2025 với mức tăng trưởng 8,02%, dựa trên quy mô vốn đầu tư xã hội chiếm 32,3% GDP. Mục tiêu tăng trưởng cho 5 năm tới đã được đẩy lên mức 10%. Ông lưu ý đây là con số tăng trưởng theo giá cố định. Nếu tính cả yếu tố lạm phát dự kiến 4,5% mỗi năm, mức tăng trưởng theo giá hiện hành phải đạt 14,95%.

TS Đỗ Thiên Anh Tuấn cho biết, 4 tháng đầu năm 2026, lạm phát đã chạm mức 5,46% so với cùng kỳ. Áp lực lạm phát hiện hữu từ cả hai phía: tổng cầu tăng cao do mục tiêu tăng trưởng và chi phí đẩy từ giá năng lượng cùng căng thẳng địa chính trị. Do đó, ông tính toán nền kinh tế cần tới 40 triệu tỷ đồng vốn đầu tư nếu giả định lạm phát ở mức 4,5%.

Tuy nhiên, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn chỉ ra là năng suất biên của vốn đang có xu hướng giảm dần. Điều này đồng nghĩa với việc để tạo ra thêm một đồng tăng trưởng, nền kinh tế phải đổ vào nhiều vốn hơn so với giai đoạn trước. Hiện tại, hệ số hiệu quả sử dụng vốn (ICOR) của Việt Nam đang nằm trong khoảng 5 đến 6, mức được đánh giá là kém hiệu quả.

Chính phủ đang nỗ lực đưa hệ số ICOR về mức 4,5 đến 4,8 trong giai đoạn tới theo Nghị quyết 25/2026/QH16 của Quốc hội. Thậm chí, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn nhắc lại yêu cầu của Tổng Bí thư về việc phải đưa chỉ số này về mức 4. Ông cũng đánh giá việc kéo giảm ICOR từ mức 6 về 4 là một thách thức.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng 10%, ông khuyến nghị Việt Nam đang thực hiện đồng thời hai giải pháp: vừa nâng tỷ trọng vốn đầu tư xã hội từ 32,3% lên tối thiểu 40% GDP, vừa nỗ lực cải thiện hiệu quả sử dụng số vốn đó.

Theo ông, trong tổng số 40 triệu tỷ đồng vốn cần huy động, cơ cấu nguồn vốn sẽ phải thay đổi mạnh mẽ theo định hướng giảm dần sự hiện diện của đầu tư công. Hiện tại, khu vực kinh tế nhà nước đang chiếm 26-27% tổng vốn đầu tư xã hội. Mục tiêu trong 5 năm tới là kéo tỷ lệ này xuống còn 20-22%. Khoảng trống 5-6% này buộc phải được lấp đầy bởi khu vực FDI hoặc kinh tế tư nhân.

Tuy nhiên, kênh FDI đang gặp khó khăn do sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia trong khu vực như Singapore và Indonesia trong làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng. TS Đỗ Thiên Anh Tuấn lưu ý rằng tỷ trọng vốn FDI chỉ duy trì ở mức bình quân 16,3% trong 5 năm qua và rất khó để nâng cao hơn nữa. Năm 2025, dù vốn đăng ký đạt 38 tỷ USD nhưng giải ngân thực tế chỉ khoảng 21 tỷ USD.

"Kinh tế tư nhân phải trở thành động lực quan trọng nhất. Mục tiêu đặt ra là khu vực này phải đóng góp 60% tổng vốn đầu tư xã hội, tương xứng với tỷ trọng 60% trong cơ cấu GDP mà Nghị quyết Trung ương đã đề ra", TS Đỗ Thiên Anh Tuấn khẳng định.

Giải pháp từ Trung tâm Tài chính (IFC)

Kênh tín dụng ngân hàng vẫn là nguồn tài trợ chính cho đầu tư tư nhân, nhưng sự phụ thuộc này đã chạm tới ngưỡng rủi ro. TS Đỗ Thiên Anh Tuấn cung cấp dữ liệu: quy mô tín dụng hiện đạt 145% GDP, tương đương khoảng 19,4 triệu tỷ đồng tính đến tháng 4. Đây là một sức ép khổng lồ lên hệ thống ngân hàng.

Ông cho biết, năm 2025, tăng trưởng tín dụng đạt 19,07%, bơm ra nền kinh tế khoảng 3 triệu tỷ đồng. Trong số vốn này, khoảng 20% được dùng cho tiêu dùng, phần còn lại phân bổ vào sản xuất và phi sản xuất. Ông ủng hộ định hướng của Ngân hàng Nhà nước trong việc duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng khoảng 15% cho những năm tới.

Để đạt được mục tiêu 40 triệu tỷ đồng để tăng trưởng kinh tế ổn định, bền vững, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn đề xuất một lộ trình đa dạng hóa:

Thứ nhất, phát huy vai trò của các định chế tài chính nhà nước như Ngân hàng Phát triển (VDB) và Ngân hàng Chính sách xã hội thông qua việc phát hành trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, thay vì chỉ dựa vào ngân sách.

Thứ hai, khuyến khích tinh thần khởi nghiệp để nâng tỷ lệ vốn tự có của khu vực tư nhân từ 4,8% lên 6%.

Thứ ba, đẩy mạnh thị trường vốn để nâng quy mô phát hành cổ phần lên 2-3% GDP.

Cuối cùng, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn đặt kỳ vọng vào mô hình Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) và các công cụ tài chính mới nổi. Đây được coi là lời giải cho việc huy động nguồn lực quốc tế và giảm tải cho hệ thống tín dụng nội địa.

"Việc theo đuổi mục tiêu tăng trưởng hai con số trong tình hình hiện nay không hề dễ dàng và đầy rẫy thách thức, đòi hỏi một sự thay đổi quyết liệt trong cách thức điều tiết dòng vốn", TS Đỗ Thiên Anh Tuấn kết luận.