Việc xếp hạng 84 toàn cầu thúc đẩy Việt Nam xây dựng hệ sinh thái tài chính hiện đại, tìm ra các ngách tăng trưởng trong thị trường tài chính toàn cầu.
Trình bày tham luận tại “Diễn đàn tài chính 2026: Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh”, PGS TS Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP HCM, khẳng định mục tiêu duy trì mức tăng trưởng hai con số từ nay đến năm 2045 là một thách thức rất lớn đối với Việt Nam. Để hiện thực hóa con số này, nhu cầu nguồn vốn trong giai đoạn 20 năm tới sẽ rất cao. Hiện tại, hệ thống ngân hàng nội địa đang gánh vác phần lớn nhu cầu vốn của nền kinh tế, dẫn đến tỷ lệ tín dụng trên GDP ở mức đáng báo động. Ông dẫn chứng cảnh báo của Ngân hàng Thế giới (World Bank) về những rủi ro tiềm ẩn khi nền kinh tế quá phụ thuộc vào kênh tín dụng ngân hàng.
Trong thực trạng đó, việc đa dạng hóa các kênh dẫn vốn trở thành yêu cầu cấp thiết. PGS TS Nguyễn Hữu Huân xác định hai trụ cột chính để giảm tải cho hệ thống ngân hàng là thị trường vốn và Trung tâm Tài chính quốc tế (VIFC). VIFC được kỳ vọng sẽ trở thành cửa ngõ thu hút dòng vốn quốc tế, tạo ra một hệ sinh thái tài chính đa tầng thay vì chỉ dựa vào các công cụ truyền thống.
Sự lạc quan về dự án này được củng cố bởi thứ hạng trên bảng xếp hạng các trung tâm tài chính quốc tế toàn cầu (GFCI). PGS TS Nguyễn Hữu Huân cho biết, trong năm nay, TPHCM đã tăng 11 bậc, đạt vị trí thứ 84 trong tổng số 121 trung tâm được xếp hạng. Tại khu vực Đông Nam Á, TP HCM đã vượt qua Bangkok và Jakarta để trở thành trung tâm tài chính xếp thứ ba, hiện chỉ đứng sau Kuala Lumpur và Singapore. Đây là kết quả khích lệ cho việc định vị vai trò của trung tâm trong việc huy động vốn dài hạn.
Về cấu trúc tổ chức, VIFC vận hành theo mô hình “một trung tâm, hai điểm đến” tại TP HCM và Đà Nẵng, dưới sự điều hành của Hội đồng do Phó Thủ tướng đứng đầu. Tại TP HCM, trung tâm có diện tích 898 ha, bao gồm một phần phường Đa Kao, phường Bến Thành và toàn bộ khu đô thị mới Thủ Thiêm.
Ông Nguyễn Hữu Huân tiết lộ kế hoạch xây dựng tòa tháp biểu tượng IFC Tower cao 99 tầng. Dự án này đã thu hút sự quan tâm của hai đối tác đầu tư và dự kiến sẽ khởi công ngay trong năm nay để trở thành tòa nhà cao nhất khu vực tại thời điểm hoàn thành. Bên cạnh đó là các khu phức hợp văn phòng, khách sạn sáu sao và tổ hợp bến du thuyền, trung tâm triển lãm quốc tế nhằm phục vụ các tập đoàn tài chính đa quốc gia.
Tuy nhiên, PGS TS Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh rằng hạ tầng công nghệ mới là yếu tố tạo nên sự khác biệt. VIFC đang xây dựng hệ thống công nghệ thông tin hiện đại theo định hướng “đi tắt đón đầu”. Ông phân tích rằng các trung tâm tài chính truyền thống đang bị mắc kẹt với hệ thống công nghệ cũ, tốn nhiều chi phí để thay đổi. Ngược lại, Việt Nam có lợi thế của người đi sau khi xây dựng mới hoàn toàn trên nền tảng Blockchain và Trí tuệ nhân tạo (AI).
Hệ thống này cho phép vận hành các giao dịch theo thời gian thực và ứng dụng công nghệ giám sát tài chính (SupTech), công nghệ quản lý pháp lý (RegTech) để theo dõi mọi giao dịch một cách minh bạch. Đây là nền tảng để các doanh nghiệp Fintech và các sàn giao dịch quốc tế có thể liên thông, tận dụng hạ tầng của trung tâm.
Một trong bốn trụ cột chính của VIFC là Trung tâm tài chính hàng hải quốc tế. PGS TS Nguyễn Hữu Huân cung cấp một con số đáng chú ý: 80% đến 90% giao dịch tài chính của các cụm cảng lớn tại Việt Nam hiện đang thực hiện tại Singapore và Hồng Kông. Tổng lượng giao dịch này ước tính lên đến hơn 1.000 tỷ USD mỗi năm.
Việc dòng vốn khổng lồ này chảy ra nước ngoài xuất phát từ hai rào cản chính là kiểm soát ngoại hối và hệ thống pháp lý xử lý tranh chấp. Để giải quyết nút thắt này, ông Nguyễn Hữu Huân cho biết VIFC sẽ áp dụng một khung pháp lý riêng biệt. Trung tâm sẽ có tòa án quốc tế và trung tâm trọng tài riêng, ưu tiên sử dụng Thông luật (Common Law) của Anh để xử lý tranh chấp theo chuẩn mực toàn cầu. Đồng thời, dòng vốn trong phạm vi VIFC sẽ được luân chuyển tự do hơn so với phần còn lại của lãnh thổ.
Mục tiêu của chiến lược này là thu hút khoảng 30% lượng giao dịch tài chính hàng hải hiện tại về Việt Nam, tương đương 300 tỷ USD mỗi năm. Các dịch vụ như cho thuê tài chính, bảo hiểm hàng hải, tái bảo hiểm và thanh toán xuyên biên giới sẽ được tập trung phát triển để gia tăng giá trị cho chuỗi cung ứng. Ông Huân thông tin thêm rằng hệ sinh thái tài chính hàng hải đã thu hút được 6,1 tỷ USD vốn cam kết từ đợt xúc tiến tại Singapore vào tháng 2 vừa qua.
Đối với thị trường vốn, VIFC đóng vai trò là kênh dẫn vốn cho cả doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). PGS TS Nguyễn Hữu Huân cho biết đang phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để xây dựng sàn giao dịch chứng khoán quốc tế ngay tại trung tâm. Việc ký kết biên bản ghi nhớ (MOU) với các sàn chứng khoán hàng đầu thế giới như Nasdaq và London Stock Exchange (LSE) là bước đệm để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam niêm yết trực tiếp trên các sàn này.
Riêng với hạ tầng đô thị, ông đề xuất kênh phát hành trái phiếu chính quyền đô thị quốc tế tại TP HCM. Ví dụ, dự án đường sắt đô thị (Metro) cần khoảng 30 tỷ USD trong 10 năm tới, một con số mà ngân sách khó lòng đáp ứng nếu không thông qua các kênh huy động vốn quốc tế chuyên biệt.
Đối với các doanh nghiệp nhỏ và startups, VIFC cung cấp sàn giao dịch cộng đồng (Crowdfunding). Theo quy định tại Nghị định số 324/2025/NĐ-CP, mỗi doanh nghiệp có thể huy động tối đa 700.000 USD mỗi năm qua kênh này. PGS TS Nguyễn Hữu Huân nhận định đây là giải pháp quan trọng vì hơn 90% doanh nghiệp Việt Nam có quy mô vừa và nhỏ, vốn gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận vốn ngân hàng.
Trước câu hỏi về khả năng cạnh tranh với những “gã khổng lồ” như Singapore, PGS TS Nguyễn Hữu Huân khẳng định VIFC không chọn cách đối đầu trực tiếp trên mọi mặt trận. Thay vào đó, trung tâm tập trung vào các thị trường ngách như tài chính hàng hải, tài chính hàng không và Fintech Hub.
Lợi thế cạnh tranh cốt lõi của TP HCM nằm ở chi phí vận hành. Ông phân tích rằng chi phí thuê mặt bằng và nhân sự tại đây rẻ hơn rất nhiều so với Singapore hay Hồng Kông. Trong khi đó, chất lượng nhân lực Việt Nam không hề thua kém, đặc biệt là khả năng ngoại ngữ đa dạng (Anh, Hoa, Nhật, Hàn) và trình độ công nghệ thông tin. Minh chứng cho điều này là việc Ngân hàng Quốc gia Úc (NAB) đã đặt trung tâm đổi mới sáng tạo tại VIFC và tuyển dụng 3.000 kỹ sư IT người Việt để phục vụ cho hệ thống của họ trên 54 quốc gia.
"Vai trò của VIFC trong giai đoạn tới là rất lớn. Tuy nhiên, với các chiến lược về công nghệ, pháp lý đặc thù và việc tận dụng tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng đầu thế giới của Việt Nam, VIFC kỳ vọng sẽ mang lại tỷ suất lợi nhuận (ROI) cao cho các nhà đầu tư toàn cầu. Nút thắt cuối cùng vẫn nằm ở việc chờ đợi các quy chế chính thức được thông qua để dòng vốn cam kết hàng tỷ đô la có thể thực sự chảy vào nền kinh tế", PGS TS Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh.
Diễn đàn “Khơi thông nguồn vốn, kết nối đa kênh” có sự tham dự của ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch VCCI; Ông Nguyễn Phi Lân - Vụ trưởng Vụ Dự báo Thống kê, Ổn định Tiền tệ Tài chính - Ngân hàng Nhà nước; Ông Trịnh Sơn Hồng - Quyền Chủ tịch Sở Giao dịch Chứng khoán TP HCM; PGS. TS Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP HCM; Bà Nguyễn Thị Minh Vân- Phó Giám đốc Sở Tài chính TP HCM; Ông Trần Ngọc Liêm - Giám đốc VCCI chi nhánh Khu vực TP HCM; Bà Nguyễn Thị Toại - Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Tài chính; Bà Trần Thị Hải Yến - Giám đốc Trung tâm xúc tiến, thông tin và hỗ trợ đầu tư phía Nam, Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính); Bà Huỳnh Thị Hồng Nhung- Giám đốc sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tây Ninh; TS Đỗ Thiên Anh Tuấn - Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright - ĐH Fulbrigh; Ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM…
Về phía ban tổ chức có sự tham dự của Nhà báo Phạm Hùng – Phó Tổng biên tập, Trưởng VP Đại diện Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tại TP HCM; Nhà báo Nguyễn Tiến Dũng - Phó Tổng Biên tập. Cùng sự tham dự của đại diện các sở, ngành của các địa phương trong vùng, các Hiệp hội, các doanh nghiệp, các chủ đầu tư, tổ chức và định chế tài chính, quỹ đầu tư, nhà đầu tư trên địa bàn TP HCM và khu vực phía Nam.
