Doanh nghiệp đang rất cần một “cú hích” đủ mạnh về các chính sách khơi thông, tạo điều kiện tiếp cận nguồn lực để tự tin chuyển hóa từ trạng thái “duy trì” sang “mở rộng”.
Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp trước thềm Hội nghị Doanh nghiệp khu vực Miền Trung - Tây Nguyên 2026, ông Nguyễn Tiến Quang - Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chi nhánh Miền Trung - Tây Nguyên cho hay tình hành sản xuất kinh doanh đang tích cực trở lại.
- Thưa ông, qua ghi nhận của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chi nhánh Miền Trung - Tây Nguyên (VCCI Miền Trung - Tây Nguyên), ông nhận thấy hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp đang có tín hiệu nào khởi sắc?
Có thể nói, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, cộng đồng doanh nghiệp Miền Trung - Tây Nguyên vẫn đang cho thấy sức chống chịu và khả năng thích ứng rất đáng ghi nhận. Một điểm rất đáng mừng là doanh nghiệp hiện nay không chỉ quan tâm “làm sao tồn tại”, mà đã bắt đầu chú trọng nhiều hơn đến chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, quản trị rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.
Đặc biệt, tinh thần doanh nhân vẫn rất mạnh mẽ. Dù còn nhiều áp lực, cộng đồng doanh nghiệp vẫn giữ được khát vọng đầu tư, khát vọng phát triển và niềm tin vào triển vọng dài hạn của đất nước. Đó là nền tảng rất quan trọng để phục hồi tăng trưởng trong thời gian tới.
Kết quả khảo sát từ các hội viên VCCI cho thấy bức tranh tổng thể về tình hình hoạt động của các doanh nghiệp hội viên trong khu vực trong 5 tháng đầu năm 2026 được ghi nhận là “phục hồi nhưng chưa bứt phá”.
Về doanh thu, có 62,4% các doanh nghiệp hội viên ghi nhận doanh thu ở mức “tăng nhẹ” hoặc “giữ nguyên”. Về tác động gia tăng chi phí đầu vào của doanh nghiệp, ghi nhận những áp lực lớn, tác động trực tiếp đến sức khỏe tài chính của doanh nghiệp, có tới 67,8% doanh nghiệp khẳng định chịu ảnh hưởng tiêu cực từ biến động giá yếu tố đầu vào, bao gồm nguyên vật liệu, logistics và chi phí tài chính... Đáng chú ý, 39,3% doanh nghiệp cho biết đang phải đối mặt với sự gia tăng chi phí nhân công do khó khăn trong tuyển dụng và giữ chân lao động.
Về lợi nhuận, khảo sát nhận diện một thực tế lợi nhuận đang có xu hướng xói mòn bởi tốc độ tăng của chi phí nhanh hơn tốc độ hồi phục của doanh thu, 56% doanh nghiệp chỉ duy trì ở mức “Bình thường” hoặc “Giảm nhẹ”. Trong 5 tháng đầu năm 2026, các doanh nghiệp hội viên thể hiện sự kiên cường trong duy trì sản xuất, nhưng đang phải gồng mình chống chọi với áp lực chi phí và các yếu tố khác, dẫn đến kết quả lợi nhuận chưa thực sự khả quan như kỳ vọng.
Về triển vọng kinh doanh ở các tháng cuối năm 2026, theo dữ liệu khảo sát cho thấy, có tới 71,7% doanh nghiệp dự báo doanh thu sẽ tăng trưởng (bao gồm tăng nhẹ và tăng mạnh). Con số này phản ánh niềm tin mạnh mẽ của các doanh nghiệp vào sức cầu thị trường đang ấm dần lên và khả năng thích ứng của mô hình kinh doanh hiện tại.
Đi kèm với doanh thu, kỳ vọng về lợi nhuận cũng ghi nhận xu hướng tích cực tương đương. Sự đồng thuận cao về triển vọng doanh thu, lợi nhuận của doanh nghiệp là bằng chứng cho thấy niềm tin vào sự phục hồi kinh tế vĩ mô đã thực sự thẩm thấu vào kế hoạch kinh doanh của từng doanh nghiệp.
Tuy nhiên, một nghịch lý mang tính thực tế cao đã xuất hiện khi phân tích xu hướng quy mô sản xuất kinh doanh. Trái ngược với dự báo kỳ vọng doanh thu tăng, có đến 62,8% doanh nghiệp lựa chọn phương án “Giữ nguyên quy mô”’ hoạt động trong thời gian tới - họ nhìn thấy cơ hội tăng trưởng doanh thu nhưng chưa sẵn sàng mở rộng quy mô. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ những biến động khó lường, áp lực về chi phí đầu vào và còn khó khăn trong tiếp cận nguồn lực. Nhiều doanh nghiệp cho biết, đang ở ngưỡng cửa của sự bứt phá nhưng khơi thông nguồn lực cho bứt phá còn khó khăn .
Việc 71,7% doanh nghiệp tin vào tăng trưởng doanh thu nhưng lại có 62,8% không mở rộng quy mô phản ánh một sự lãng phí về “chi phí cơ hội” trong phát triển kinh tế địa phương. Nếu các rào cản trên thực tế không được giải quyết, những kỳ vọng lạc quan này có nguy cơ bị triệt tiêu bởi áp lực chi phí, khó khăn trong tiếp cận nguồn lực.
Doanh nghiệp đang rất cần một “cú hích” đủ mạnh về các chính sách khơi thông, tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong tiếp cận nguồn lực để tự tin chuyển hóa từ trạng thái “duy trì” sang “mở rộng” thực chất.
- Với các bất ổn chính trị thế giới và những khó khăn của doanh nghiệp trong thời gian qua, cộng đồng doanh nghiệp đã “gửi gắm” VCCI những kiến nghị gì đến cấp thẩm quyền, thưa ông?
Trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao, thị trường xuất khẩu khó khăn, xung đột địa chính trị kéo dài và sức mua trong nước phục hồi chậm, cộng đồng doanh nghiệp hiện nay có rất nhiều trăn trở. Điều doanh nghiệp mong muốn lớn nhất là một môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch và có tính dự báo cao. Qua các cuộc đối thoại, doanh nghiệp kiến nghị tập trung vào một số nhóm vấn đề lớn.
Thứ nhất là tiếp tục cải cách thủ tục hành chính mạnh mẽ hơn nữa. Nhiều doanh nghiệp phản ánh hiện nay vẫn còn tình trạng thủ tục kéo dài, chồng chéo giữa các ngành, các cấp; đặc biệt trong lĩnh vực đất đai, đầu tư, xây dựng, phòng cháy chữa cháy, môi trường, hoàn thuế… Doanh nghiệp rất cần một bộ máy hành chính “giải quyết công việc” thay vì “quản lý hồ sơ”.
Thứ hai là hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn. Hiện nay nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đang gặp khó khăn về dòng tiền, đơn hàng giảm nhưng vẫn phải gánh chi phí tài chính lớn. Doanh nghiệp mong muốn tiếp tục có chính sách giãn – hoãn thuế, giảm lãi suất, mở rộng quỹ bảo lãnh tín dụng và các gói hỗ trợ phục hồi.
Thứ ba là hỗ trợ mở rộng thị trường. Doanh nghiệp rất cần được hỗ trợ xúc tiến thương mại, tận dụng các FTA, kết nối chuỗi cung ứng quốc tế, cập nhật các tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn carbon để tránh bị tụt lại trong thương mại toàn cầu.
Ngoài ra, doanh nghiệp cũng rất quan tâm đến việc bảo đảm tính ổn định của chính sách, nâng cao chất lượng thực thi công vụ và xử lý dứt điểm tâm lý né tránh, sợ trách nhiệm trong một bộ phận cán bộ thực thi. Doanh nghiệp không chỉ cần ưu đãi. Điều họ cần hơn là sự đồng hành, sự minh bạch và niềm tin vào môi trường đầu tư kinh doanh.
Theo ông cộng đồng doanh nghiệp cần làm gì để đứng vững và tiếp tục phát triển trong bối cảnh hiện tại?
Theo tôi, bối cảnh hiện nay đang đặt ra yêu cầu rất lớn về năng lực thích ứng của doanh nghiệp.
Khó khăn chắc chắn còn kéo dài. Nhưng đây cũng là giai đoạn sàng lọc để hình thành một thế hệ doanh nghiệp bản lĩnh hơn, chuyên nghiệp hơn và có sức cạnh tranh cao hơn.
Điều đầu tiên doanh nghiệp phải làm là nâng cao năng lực quản trị. Trong giai đoạn biến động, doanh nghiệp nào quản trị tốt dòng tiền, quản trị rủi ro, quản trị nhân sự và pháp lý tốt thì doanh nghiệp đó sẽ đứng vững.
Thứ hai là phải đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ. Chuyển đổi số hiện nay không còn là câu chuyện xu hướng, mà là điều kiện sống còn để giảm chi phí, nâng năng suất và tiếp cận thị trường mới.
Thứ ba là chuyển đổi xanh. Thị trường quốc tế đang thay đổi rất nhanh. Nếu doanh nghiệp không đáp ứng tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn phát thải, ESG… thì sẽ rất khó tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu trong thời gian tới.
Thứ tư là tăng cường liên kết. Một hạn chế lớn của doanh nghiệp Việt Nam là còn hoạt động rời rạc, thiếu liên kết. Muốn đi xa thì doanh nghiệp phải liên kết để hình thành chuỗi giá trị, chia sẻ thị trường, công nghệ và nâng sức cạnh tranh. Và cuối cùng, doanh nghiệp cần giữ tinh thần đổi mới sáng tạo và khát vọng vươn lên.
Trong khó khăn luôn có cơ hội. Nhưng cơ hội sẽ thuộc về những doanh nghiệp dám thay đổi, dám đầu tư cho tương lai và biết thích ứng nhanh hơn thị trường.
Đối với địa phương, ông có những kiến nghị gì để “tiếp sức” thêm cho cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân?
Theo tôi, điều quan trọng nhất hiện nay là các địa phương phải thực sự xem doanh nghiệp là động lực của tăng trưởng và là đối tượng cần được đồng hành, hỗ trợ.
Muốn doanh nghiệp phát triển thì trước hết phải cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh. Các địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính theo hướng thực chất hơn, giảm thời gian xử lý thủ tục, tăng tính minh bạch và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu.
Đặc biệt, cần xử lý dứt điểm tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm khiến nhiều hồ sơ của doanh nghiệp bị kéo dài. Bên cạnh đó, địa phương cần tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn lớn về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng, hạ tầng logistics, năng lượng và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Một vấn đề rất quan trọng nữa là tăng cường đối thoại với doanh nghiệp. Doanh nghiệp hiện nay không chỉ cần chính sách đúng, mà còn cần chính quyền lắng nghe nhanh, xử lý nhanh và đồng hành thực chất. Khi niềm tin của doanh nghiệp được củng cố, dòng vốn đầu tư sẽ được khơi thông, khu vực kinh tế tư nhân sẽ có thêm động lực để phát triển mạnh mẽ hơn.
Trân trọng cảm ơn ông!
