Quy trình xét duyệt hồ sơ mua nhà ở xã hội được doanh nghiệp phản ánh còn phức tạp, kéo dài. Nhiều ý kiến đề xuất cơ quan quản lý chủ trì thẩm định ngay từ đầu để giảm rủi ro và tăng minh bạch.
Trong quá trình triển khai các dự án nhà ở xã hội, nhiều doanh nghiệp cho biết khâu tiếp nhận và xét duyệt hồ sơ của người mua vẫn đang phát sinh không ít vướng mắc. Thực tế này vừa làm tăng khối lượng công việc cho chủ đầu tư, vừa kéo dài quá trình tiếp cận nhà ở của người dân có nhu cầu.
Ông Nguyễn Thành Trung, Giám đốc Ban Quản lý dự án Kim Chung, Đông Anh cho biết nhu cầu mua nhà ở xã hội tại nhiều dự án hiện nay tăng rất mạnh, lượng người dân đăng ký nộp hồ sơ luôn ở mức lớn so với nguồn cung căn hộ. Trong bối cảnh đó, chủ đầu tư vừa phải tiếp nhận hồ sơ, tổ chức bốc thăm lựa chọn khách hàng, vừa làm việc với các đoàn thanh tra, kiểm tra trong quá trình xét duyệt. Khối lượng công việc lớn cùng nhiều khâu thủ tục đang tạo ra áp lực đáng kể và có thể làm chậm tiến độ triển khai dự án.
Cùng phản ánh khó khăn trong quá trình xét duyệt hồ sơ, Đại tá Nguyễn Tiến Nam, Giám đốc Ban Quản lý dự án 1, Tổng Công ty 319 cho rằng tại nhiều nơi, quy trình tiếp nhận và thẩm định hồ sơ vẫn kéo dài. Điều này không chỉ làm giảm cơ hội tiếp cận nhà ở của những người có nhu cầu thực sự mà còn có thể tạo ra kẽ hở để xuất hiện tình trạng môi giới, trung gian trục lợi, làm méo mó chính sách nhà ở xã hội.
Theo ông Nam, một khó khăn khác là dữ liệu về các dự án nhà ở xã hội hiện vẫn chưa được công khai và kết nối đồng bộ. Người dân gặp khó khăn khi tìm kiếm thông tin về dự án, chủ đầu tư hay điều kiện mua nhà, trong khi cơ quan tiếp nhận hồ sơ cũng gặp trở ngại trong việc kiểm tra, đối chiếu thông tin.
Từ thực tế triển khai, nhiều doanh nghiệp cho rằng cần điều chỉnh lại cách thức xét duyệt hồ sơ để giảm rủi ro và bảo đảm tính minh bạch của chính sách. Ông Lê Quang Huy, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần BIC Việt Nam cho biết quy trình xét duyệt hồ sơ đối tượng mua, thuê mua nhà ở xã hội hiện nay còn khá phức tạp, trong khi lượng hồ sơ nộp vào thường gấp nhiều lần nguồn cung căn hộ.
Theo ông Huy, hiện doanh nghiệp là đơn vị trực tiếp tiếp nhận hồ sơ, ký hợp đồng, thu tiền và bàn giao nhà cho người dân, sau đó cơ quan quản lý nhà nước mới tiến hành hậu kiểm. Trường hợp phát hiện người mua không đạt điều kiện sau quá trình hậu kiểm, việc xử lý sẽ trở nên rất phức tạp. Khi đó, doanh nghiệp phải chấm dứt hợp đồng, thu hồi căn hộ, xử lý các vấn đề tài chính và thực hiện lại toàn bộ quy trình bán hàng. Điều này tạo ra rủi ro lớn đối với doanh nghiệp trong khi sai sót có thể không xuất phát từ phía chủ đầu tư.
Từ thực tế này, đại diện doanh nghiệp đề xuất cơ quan quản lý nhà nước nên thực hiện việc xét duyệt đối tượng ngay từ đầu để bảo đảm minh bạch. Các cơ quan chức năng sẽ chịu trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra, chấm điểm và xác nhận những trường hợp đủ điều kiện theo quy định, còn doanh nghiệp chỉ thực hiện bước cuối cùng là ký hợp đồng với các khách hàng đã được phê duyệt.
Về lâu dài, các doanh nghiệp cũng kiến nghị xây dựng một cơ sở dữ liệu chung về đối tượng đủ điều kiện mua nhà ở xã hội và tích hợp trên nền tảng VNeID. Khi người dân đăng ký mua nhà, doanh nghiệp chỉ cần tra cứu danh sách đã được xác nhận và tiến hành ký hợp đồng.
Theo các chủ đầu tư, cùng với việc hoàn thiện cơ chế xét duyệt, cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, cắt giảm các khâu xác nhận không cần thiết và đẩy mạnh số hóa dữ liệu. Đồng thời, tăng cường công khai thông tin về dự án, chủ đầu tư và điều kiện mua nhà để người dân dễ dàng tiếp cận và hạn chế tình trạng trục lợi chính sách.
