Bộ Xây dựng sẽ triển khai 9 nhóm giải pháp thúc đẩy nhà ở xã hội, tháo gỡ vướng mắc dự án, yêu cầu địa phương bố trí quỹ đất và áp dụng “luồng xanh” thủ tục để rút ngắn thời gian triển khai.
Chia sẻ mới đây tại Hội thảo “Nhà ở xã hội: Bứt tốc nguồn cung, đảm bảo công bằng thụ hưởng”, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết trong quá trình triển khai chương trình phát triển nhà ở xã hội, Chính phủ và các bộ, ngành phải thường xuyên rà soát, điều chỉnh chính sách để kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh từ thực tiễn.
Báo cáo của Bộ Xây dựng cho thấy chương trình phát triển nhà ở xã hội đang có những bước tiến đáng kể. Đến nay, cả nước đã triển khai 737 dự án nhà ở xã hội với quy mô khoảng 701.247 căn hộ. Trong số này, 196 dự án đã hoàn thành, 222 dự án đang được khởi công xây dựng và 321 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư. So với mục tiêu của Đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội, số lượng dự án đã triển khai hiện đạt khoảng 70% kế hoạch.
Bước sang năm 2026, Chính phủ đặt mục tiêu phát triển 158.700 căn nhà ở xã hội, tăng khoảng 1,5 lần so với năm 2025. Ngay từ đầu năm, nhiều dự án đã được khởi động. Hiện cả nước đang triển khai 220 dự án với quy mô khoảng 214.948 căn hộ, con số này đã vượt chỉ tiêu kế hoạch của cả năm.
Chỉ riêng tháng 2/2026, các địa phương đã khởi công thêm 28 dự án với quy mô khoảng 20.000 căn hộ. Với tiến độ này, Chính phủ kỳ vọng chương trình 1 triệu căn nhà ở xã hội có thể hoàn thành vào năm 2028, sớm hơn khoảng hai năm so với kế hoạch ban đầu.
Đánh giá thêm về tiến độ triển khai đề án, ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho rằng kết quả đạt được thời gian qua là rất đáng ghi nhận và đang cải thiện rõ rệt qua từng năm. Các kết quả trên cao hơn nhiều so với giai đoạn 2023 – 2024 khi mỗi năm chỉ đạt khoảng 40.000 – 50.000 căn.
Tuy nhiên, lãnh đạo Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản cũng thừa nhận rằng tại nhiều đô thị lớn, nguồn cung nhà ở xã hội vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu rất lớn của người dân, dẫn đến việc tiếp cận cơ hội mua nhà còn khó khăn.
Theo ông Hưng, tình trạng lệch pha cung – cầu xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, nguồn cung trên thị trường bất động sản thời gian qua chủ yếu tập trung vào phân khúc cao cấp, trong khi thiếu các sản phẩm nhà ở có mức giá phù hợp. Giá nhà ở thương mại tăng cao cũng khiến áp lực lên nhu cầu nhà ở xã hội ngày càng lớn.
Thứ hai, quỹ đất dành cho phát triển nhà ở xã hội còn hạn chế hoặc chưa đáp ứng yêu cầu về chất lượng. Nhiều khu đất nằm xa trung tâm, hạ tầng chưa đồng bộ nên chưa thu hút được nhà đầu tư tham gia phát triển dự án.
Ngoài ra, thủ tục lựa chọn chủ đầu tư và triển khai dự án vẫn còn phức tạp và kéo dài, dù thời gian qua nhiều vướng mắc đã được tháo gỡ thông qua các chính sách mới, đặc biệt là Nghị quyết 201 của Quốc hội.
Ở góc độ địa phương, ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, nhiều địa phương đang thực hiện điều chỉnh quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội, quy hoạch tỉnh cũng như quy hoạch đô thị. Việc điều chỉnh các quy hoạch này dẫn đến một số dự án nhà ở xã hội phải điều chỉnh theo, kéo dài thời gian chuẩn bị và triển khai.
Do đó, cần nghiên cứu cơ chế linh hoạt hơn đối với việc điều chỉnh quy hoạch. Trong trường hợp khu đất xây dựng dự án phù hợp với định hướng phát triển chung của địa phương thì có thể xem xét cho phép triển khai sớm, thay vì phải chờ hoàn tất toàn bộ quy trình điều chỉnh quy hoạch như hiện nay.
Một khó khăn khác liên quan đến công tác đất đai và giải phóng mặt bằng. Nhiều dự án nhà ở xã hội phải thực hiện thủ tục giao đất, xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai, giải phóng mặt bằng trong khi quy trình vẫn còn khá phức tạp và mất nhiều thời gian. Vì vậy cần nghiên cứu đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian thực hiện, đồng thời tăng cường phân cấp cho địa phương để đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án.
Bên cạnh đó, chi phí xây dựng nhà ở xã hội hiện đang chịu áp lực tăng do giá nhiều loại nguyên vật liệu xây dựng biến động mạnh, khiến tổng chi phí đầu tư dự án tăng lên và ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp.
Theo ông Thành, khi xây dựng chính sách phát triển nhà ở xã hội cần xem xét đến chi phí đầu vào của doanh nghiệp, bảo đảm mức lợi nhuận hợp lý để khuyến khích nhà đầu tư tham gia phát triển loại hình nhà ở này. Nếu không có cơ chế phù hợp thì sẽ rất khó thu hút doanh nghiệp tham gia.
Một vấn đề quan trọng khác là nguồn vốn tín dụng cho phát triển nhà ở xã hội. Dù Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã triển khai một số chương trình tín dụng hỗ trợ cho cả chủ đầu tư và người mua nhà, nhưng quy mô nguồn vốn vẫn còn hạn chế so với nhu cầu thị trường.
Ngoài ra, lãi suất cho vay đối với nhà ở xã hội dù đã được ưu đãi nhưng vẫn chịu tác động từ mặt bằng lãi suất thị trường. Khi lãi suất tăng, chi phí vay vốn của chủ đầu tư và người mua nhà cũng tăng theo, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở của người thu nhập thấp.
Để đẩy nhanh tiến độ và hướng tới mục tiêu hoàn thành 1 triệu căn nhà ở xã hội vào năm 2028, sớm hơn 2 năm so với kế hoạch ban đầu, Bộ Xây dựng sẽ triển khai 9 nhóm giải pháp trọng tâm: Tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án; phối hợp với các bộ, ngành và địa phương theo sát tiến độ từng công trình; đồng thời yêu cầu các địa phương đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm.
Bộ Xây dựng cũng yêu cầu các chủ đầu tư tập trung nguồn lực để hoàn thành các dự án đang khởi công ngay trong năm nay, đồng thời chuẩn bị quỹ đất sạch có vị trí thuận lợi, hạ tầng đồng bộ để phát triển thêm dự án mới. Các cơ chế đặc thù sẽ được áp dụng nhằm thu hút nhà đầu tư có năng lực tài chính, sẵn quỹ đất tham gia phát triển nhà ở xã hội.
Đặc biệt, các dự án nhà ở xã hội sẽ được đưa vào nhóm “luồng xanh” về thủ tục hành chính, cho phép thực hiện song song nhiều quy trình nhằm cắt giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết thủ tục và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Tiến độ triển khai chương trình sẽ được tổng hợp, báo cáo Thủ tướng định kỳ hằng tháng và hằng quý để kịp thời có giải pháp chỉ đạo, điều hành.
