Trong chuỗi cung ứng từ nguyên liệu đến bếp ăn và mỗi suất ăn, vai trò của doanh nghiệp sản xuất và nhà bán lẻ cung ứng phân phối được ví là những "mắt xích" then chốt để đảm bảo kiểm soát an toàn thực phẩm.
Thời gian qua, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm đã được các bộ, ngành và địa phương quan tâm triển khai, qua đó đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, nguy cơ mất an toàn vẫn hiện hữu, đặc biệt tại các bếp ăn tập thể.
Phía sau mỗi suất ăn là một hành trình qua nhiều công đoạn. Rủi ro có thể phát sinh tại bất kỳ khâu nào, từ chất lượng nguyên liệu, điều kiện bảo quản đến khả năng truy xuất nguồn gốc và quy trình chế biến.
Ngày 14/8/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 33/CT-TTg về tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục. Thủ tướng yêu cầu kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc thực phẩm, công khai thông tin về bữa ăn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị cũng cần được xác định rõ để hạn chế tình trạng chồng chéo hoặc đùn đẩy khi xảy ra sự cố.
Việc nhận diện rủi ro và đề ra các giải pháp cụ thể tại ba "mắt xích" chính: cung ứng nguyên liệu, phân phối và bếp ăn, đồng thời làm rõ mối liên hệ giữa các khâu trong kiểm soát chất lượng, chia sẻ thông tin và xử lý sự cố... có ý nghĩa quan trọng để kiểm soát "từ gốc" chất lượng cho mỗi suất ăn, mỗi bữa ăn tập thể, không chỉ ở các cơ sở giáo dục mà còn mở rộng tại bếp ăn công nghiệp, nhà hàng, khách sạn...
Theo ông Nguyễn Nguyên Phương - Phó Giám đốc Sở Công Thương TP HCM, TP HCM hiện có số lượng cơ sở dịch vụ ăn uống và bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học rất lớn với khoảng 405 chợ, 2.525 bếp ăn trường học, 752 bếp ăn tập thể… nên việc kiểm tra, kiểm soát gặp khó khăn. Điều này đặt ra yêu cầu phải sớm có giải pháp giúp hỗ trợ việc kiểm soát chất lượng thực phẩm, tăng minh bạch nguồn gốc. Trước đó, từ năm 2024, Sở Công thương đã khởi động Chương trình Kiểm soát chất lượng hàng hóa trên địa bàn TP HCM (gọi tắt Tick xanh trách nhiệm) và tính đến 23/8, chương trình có sự tham gia của 12 hệ thống phân phối, 9.153 sản phẩm đăng ký tham gia (5.703 sản phẩm được duyệt), 956 nhà cung cấp đến từ 25 tỉnh thành đăng ký tham gia (456 nhà cung cấp được duyệt).
Với Bếp ăn minh bạch, quy trình tiếp nhận và chế biến được công khai và minh bạch, quản lý truy xuất bằng công nghệ, nguyên vật liệu đưa vào bếp ăn phải được lấy từ sản phẩm đạt chứng nhận Tick xanh trách nhiệm, ông Phương cho biết.
Tại hội thảo “Một suất ăn an toàn bắt đầu từ đâu?” do Báo Điện tử Tuổi Trẻ, Sở Công thương TP HCM phối hợp Hiệp hội Ẩm thực TPHCM và Hội Công nghệ cao TP HCM tổ chức ngày 25/8 tại TP HCM, bà Nguyễn Thị Thanh Tuyền - Giám đốc Quản lý chất lượng Công ty Vissan chia sẻ về Xây dựng mô hình “Bếp ăn Trách nhiệm” từ hệ sinh thái nguồn nguyên liệu chuẩn.
Theo bà Tuyền, bếp ăn chỉ là một mắt xích, nguồn nguyên liệu là điểm khởi đầu của chuỗi an toàn. Để thực hiện vai trò của nhà cung cấp nguồn nguyên liệu an toàn, Vissan tham gia mô hình "Tick xanh trách nhiệm", phát huy mô hình chuỗi khép kín Feed - Farm - Food (Từ trang trại đến bàn ăn). Chuỗi được kiểm soát xuyên suốt từ nguồn nguyên liệu, kiểm dịch, sản xuất, bảo quản đến phân phối, hướng đến nguồn thực phẩm an toàn, ổn định và truy xuất được nguồn gốc.
Ông Nguyễn Ngọc Thắng - Phó Tổng Giám đốc Saigon Co.op chia sẻ thực tế triển khai. Ông Thắng đánh giá Tick xanh trách nhiệm đang tạo ra tác động tích cực trên cả hai phương diện: nâng cao niềm tin của người tiêu dùng và tạo động lực thị trường cho doanh nghiệp làm tốt về chất lượng.
Điều này được minh chứng bởi dữ liệu sức mua tại nhà bán lẻ. Trong 8 tháng đầu năm 2026, doanh số các sản phẩm Tick xanh trách nhiệm trên toàn hệ thống Saigon Co.op đạt 615 tỷ đồng, tăng 12% so với cùng kỳ. Một số nhóm hàng ghi nhận mức tăng trưởng nổi bật như nhóm gia súc tăng gần 300%, trứng gia cầm tăng 20%. Riêng tại TP HCM, doanh số sản phẩm Tick Xanh đạt 418 tỷ đồng, tăng 14% so với cùng kỳ và chiếm khoảng 70% doanh số Tick Xanh của toàn hệ thống. Khu vực Tây Nguyên - Đông Nam Bộ cũng tăng trưởng 21%. Đối với hàng nhãn riêng Saigon Co.op tham gia Tick xanh, doanh số tăng 8,2% so với cùng kỳ, ông Thắng cho biết.
"Những con số này cho thấy người tiêu dùng ngày càng quan tâm không chỉ đến giá cả mà còn đến chất lượng, nguồn gốc và trách nhiệm của doanh nghiệp phía sau sản phẩm.
Khi một sản phẩm được nhận diện rõ về chất lượng và tính minh bạch, niềm tin của khách hàng được củng cố và đó cũng là nền tảng để gia tăng sức mua một cách bền vững.
Tick xanh còn tạo ra một giá trị lớn hơn: doanh nghiệp làm tốt sẽ được thị trường nhận diện và ghi nhận tốt hơn", Phó Tổng Giám đốc Saigon Co.op nhận định.
Ông Thắng cũng đề xuất 3 nhiệm vụ trọng tâm để hoàn thiện chuỗi cung ứng. Thứ nhất, chuẩn hóa và kết nối dữ liệu truy xuất nguồn gốc, để thông tin có thể được kết nối xuyên suốt từ nơi sản xuất đến nơi sử dụng.
Thứ hai, mở rộng và nâng cao năng lực nhà cung cấp, đặc biệt hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ từng bước hoàn thiện quản lý chất lượng, dữ liệu và truy xuất nguồn gốc.
Thứ ba, tạo động lực thị trường cho sản phẩm có trách nhiệm, thông qua việc tăng cường kết nối những sản phẩm đạt yêu cầu với các thị trường tiêu thụ ổn định như trường học, bếp ăn tập thể và HORECA.
Với điểm nhấn là chương trình "Gắn Tick xanh trách nhiệm cho bếp ăn tập thể", mở đầu cho quá trình đưa các nguyên tắc minh bạch, truy xuất và trách nhiệm vào khu vực bếp ăn tập thể, TP HCM cũng ghi nhận thêm nhiều phường, xã... với các trường học, cơ sở giáo dục áp dụng mô hình “Suất ăn Tick xanh trách nhiệm” - như một giải pháp hỗ trợ minh bạch thông tin tại bếp ăn tập thể. Thông qua mã QR, phụ huynh và nhà trường có thể tra cứu nhà cung cấp, nguồn nguyên liệu, hóa đơn nhập hàng, thực đơn và hình ảnh suất ăn mỗi ngày. Dữ liệu được cập nhật cũng giúp nhà trường và đơn vị quản lý theo dõi quá trình vận hành, phục vụ việc truy xuất khi phát sinh rủi ro.
Đặc biệt, sự tham gia của các doanh nghiệp cung cấp suất ăn và phía sau là chuỗi cung ứng từ nguyên liệu - bán lẻ phân phối đến nhà cung ứng suất ăn, cũng giúp nhà trường và phụ huynh có thể dễ dàng truy xuất, theo dõi suất ăn của học sinh. Thông qua đó, thúc đẩy mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp tại chính các "mắt xích" thêm hiệu quả.
