Dự thảo Đề án hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm (ATTP) theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương đã được Bộ Y tế hoàn thiện và lấy ý kiến rộng rãi.
Bộ Y tế cũng đang đồng thời phối hợp xây dựng hồ sơ dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội xem xét vào tháng 10/2026.
Trả lời phỏng vấn Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Đỗ Xuân Tuyên - Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh: Những thay đổi lớn về thể chế quản lý ATTP đang được Bộ Y tế khẩn trương thực hiện với nhiều đề xuất cải cách mới nhằm thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương, khắc phục bất cập trong quản lý hiện hành, phù hợp với xu hướng quốc tế.
Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư và Thủ tướng Chính phủ, Bộ Y tế được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan khẩn trương xây dựng Đề án hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý Nhà nước về ATTP theo hướng thống nhất đầu mối từ Trung ương đến địa phương (Đề án). Bộ Y tế đã có văn bản gửi các bộ, ngành, địa phương nhằm rà soát, đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động của hệ thống quản lý ATTP; nghiên cứu kinh nghiệm thực tiễn tại một số địa phương đang triển khai mô hình quản lý theo hướng tập trung đầu mối như Bắc Ninh, Đà Nẵng và TP Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó, qua tham khảo kinh nghiệm quốc tế về quản lý ATTP, nhiều quốc gia đang áp dụng mô hình thống nhất đầu mối, gắn với quản lý theo chuỗi giá trị nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát.
Trên cơ sở đó, hồ sơ Đề án được hoàn thiện, trong đó tập trung đánh giá thực trạng công tác quản lý ATTP tại Việt Nam, tham chiếu kinh nghiệm quốc tế và xây dựng báo cáo đánh giá tác động đối với các phương án tổ chức bộ máy quản lý Nhà nước về ATTP theo hướng thống nhất đầu mối từ Trung ương đến địa phương.
Theo Nghị định số 15/2018/NĐ-CP của Chính phủ, công tác quản lý được chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh đi đôi với nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp. Mới đây, Nghị quyết số 15/2026/NQ-CP của Chính phủ đã quy định rõ trách nhiệm các bộ, ngành và địa phương trong xây dựng và triển khai kế hoạch kiểm tra, giám sát định kỳ và đột xuất; hướng dẫn, xử lý vi phạm trong quá trình sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, nhập khẩu thực phẩm theo lĩnh vực được phân công quản lý.
Bên cạnh đó, Chính phủ cũng yêu cầu đẩy mạnh hoàn thiện hệ thống dữ liệu, kết nối và chia sẻ thông tin với Cổng Dịch vụ công quốc gia nhằm thống nhất dữ liệu quản lý ATTP từ Trung ương đến địa phương; đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ số, AI trong quản lý sản phẩm thực phẩm và hỗ trợ công tác giám sát, cảnh báo nguy cơ.
Để tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý, Bộ Y tế đang phối hợp với các bộ, ngành xây dựng hồ sơ chính sách Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), trong đó đề xuất nhiều giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả công tác hậu kiểm và quản lý rủi ro. Cụ thể, dự thảo tập trung làm rõ quy định về kiểm tra theo kế hoạch và kiểm tra đột xuất; quy định rõ nội dung, tần suất và trách nhiệm thực hiện hậu kiểm; hoàn thiện cơ chế kiểm tra chuyên ngành. Dự thảo Luật cũng đề xuất nâng cao vai trò của hệ thống kiểm nghiệm phục vụ quản lý nhà nước, tăng cường chủ động lấy mẫu giám sát trên thị trường; quy định rõ trách nhiệm giữa cơ quan kiểm nghiệm và cơ quan quản lý trong việc xử lý sản phẩm không bảo đảm chất lượng, an toàn để kịp thời thu hồi, xử lý theo quy định; bổ sung các quy định về phân tích nguy cơ, phòng ngừa và khắc phục sự cố ATTP…
Một trong những định hướng quan trọng của dự thảo Luật là đổi mới tư duy quản lý theo hướng kiểm soát ATTP xuyên suốt toàn bộ chuỗi cung ứng nhằm bảo đảm thực phẩm lưu thông trên thị trường đáp ứng yêu cầu về chất lượng và an toàn cho người sử dụng. Dự thảo Luật cũng bổ sung các quy định liên quan đến kiểm soát chỉ tiêu, mức giới hạn tồn dư đối với thực phẩm sau thu hoạch và sau giết mổ nhằm tăng cường kiểm soát nguy cơ mất ATTP ngay từ khâu đầu của chuỗi sản xuất.
Đối với cơ sở sản xuất thực phẩm, dự thảo Luật bổ sung quy định về lộ trình áp dụng các nguyên tắc, điều kiện bảo đảm vệ sinh thực phẩm theo hướng tiệm cận tiêu chuẩn tiên tiến. Đối với quản lý sản phẩm thực phẩm, dự thảo Luật định hướng phân loại nhóm sản phẩm phù hợp với mức độ nguy cơ để áp dụng hình thức quản lý tương ứng. Một số nhóm sản phẩm sẽ thực hiện đăng ký bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng, trong khi các nhóm thực phẩm khác sẽ được tăng cường kiểm tra, giám sát trong quá trình lưu thông trên thị trường nhằm vừa bảo đảm yêu cầu quản lý Nhà nước, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Môi trường internet là môi trường mở, các đối tượng vi phạm có nhiều cách thức để kinh doanh sản phẩm chưa được cấp giấy đăng ký lưu hành, quảng cáo phóng đại công dụng sản phẩm, gây khó khăn cho quản lý và xử lý vi phạm. Trong thời gian tới, các quy định quản lý, giám sát kinh doanh hàng hóa thực phẩm online tiếp tục được nghiên cứu, bổ sung theo kịp sự phát triển của thương mại điện tử. Trong đó, tập trung tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh và quảng cáo trên sàn thương mại điện tử, nền tảng mạng xã hội; giám sát các đơn vị kinh doanh phát hành quảng cáo, người chuyển tải quảng cáo, người nổi tiếng và người có ảnh hưởng tham gia quảng cáo thực phẩm trên môi trường mạng; yêu cầu thực hiện công khai rõ ràng mối quan hệ tài trợ khi quảng cáo sản phẩm thực phẩm theo quy định của pháp luật. Đối với các chủ sở hữu sàn giao dịch thương mại điện tử và ứng dụng cung cấp dịch vụ thương mại điện tử, bao gồm cả ứng dụng giao đồ ăn, dự kiến quy định rõ trách nhiệm trong việc xây dựng cơ chế kiểm duyệt, có trách nhiệm liên đới nếu không thực hiện đầy đủ các biện pháp kiểm duyệt cần thiết để xảy ra sự cố…
.jpg "Quyết liệt \"quét sạch\" hóa chất cấm, lập lại trật tự an toàn thực phẩm")
