Áp lực từ xu hướng điện hóa và lộ trình kiểm soát khí thải đang đặt ra thách thức mới cho các hãng xe máy phụ thuộc vào động cơ đốt trong.
Công ty Honda Việt Nam (HVN) vừa công bố kết quả kinh doanh tháng 5/2026 với doanh số bán lẻ xe máy đạt 169.976 xe, giảm 3,9% so với cùng kỳ năm trước. Tính từ đầu năm tài chính 2026-2027, doanh số cộng dồn đạt 343.444 xe, giảm 1,3%. Trong khi đó, sản lượng xe máy xuất khẩu trong tháng đạt 23.673 xe.
Mức giảm không quá lớn nhưng diễn ra trong bối cảnh thị trường xe máy Việt Nam đang đứng trước những thay đổi đáng kể về chính sách và xu hướng tiêu dùng. Đây cũng là thời điểm các hãng xe truyền thống phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ quá trình chuyển đổi sang phương tiện phát thải thấp.
Trong nhiều năm qua, Honda duy trì vị thế trên thị trường nhờ danh mục sản phẩm xe xăng trải rộng từ phân khúc phổ thông đến cao cấp như Wave Alpha, Future, Vision, Air Blade, Lead hay SH. Tuy nhiên, khi các chính sách môi trường bắt đầu được triển khai mạnh mẽ hơn, lợi thế từng giúp hãng thống trị thị trường lại đang trở thành một thách thức mới.
Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt quan trọng đối với ngành xe máy Việt Nam. Theo lộ trình được Chính phủ ban hành, xe máy và xe gắn máy sẽ bắt đầu áp dụng các quy định kiểm định khí thải và tiêu chuẩn phát thải nghiêm ngặt hơn. Từ ngày 1/7/2027, Hà Nội và TP HCM sẽ là hai địa phương đầu tiên triển khai kiểm định khí thải bắt buộc đối với xe máy đang lưu hành. Sau đó, quy định sẽ được mở rộng ra các thành phố trực thuộc trung ương từ năm 2028 và áp dụng trên toàn quốc từ năm 2030.
Song song với đó, Hà Nội đang đẩy nhanh lộ trình xây dựng các vùng phát thải thấp (LEZ). Thành phố dự kiến áp dụng các biện pháp hạn chế phương tiện phát thải cao tại vùng lõi phường Hoàn Kiếm từ ngày 1/7/2026, đồng thời hướng tới việc giảm dần sự phụ thuộc vào xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong những năm tới.
Những động thái này đang tạo ra sự thay đổi trong tâm lý người tiêu dùng. Nếu trước đây quyết định mua xe chủ yếu dựa trên giá bán, khả năng tiết kiệm nhiên liệu và độ bền, người mua hiện nay bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường trong tương lai. Không ít khách hàng lựa chọn trì hoãn việc mua xe mới để chờ các sản phẩm điện hóa hoặc theo dõi thêm các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện.
Đây là vấn đề đáng chú ý đối với Honda bởi phần lớn doanh số của hãng hiện vẫn đến từ các dòng xe động cơ đốt trong. Mặc dù đã giới thiệu một số sản phẩm điện hóa tại Việt Nam, dấu ấn của Honda trong phân khúc xe máy điện vẫn khá hạn chế so với vị thế của hãng ở mảng xe xăng.
Trong khi đó, các đối thủ trong lĩnh vực xe điện đang gia tăng hiện diện trên thị trường. Sự phát triển của hạ tầng sạc, các mô hình đổi pin và những chính sách khuyến khích phương tiện xanh đang từng bước tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dùng xe điện. Tại Hà Nội, kế hoạch thí điểm và mở rộng mạng lưới đổi pin quy mô lớn cũng đang được xúc tiến nhằm phục vụ quá trình chuyển đổi phương tiện trong các năm tới.
Một yếu tố khác tạo áp lực lên nhóm xe máy xăng là các quy định khí thải ngày càng chặt chẽ. Điều này khiến thị trường xe máy truyền thống bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm. Nhu cầu mua mới không còn mạnh như trước khi tỷ lệ sở hữu xe máy đã ở mức cao, trong khi người tiêu dùng lại đứng trước nhiều lựa chọn mới liên quan đến phương tiện điện. Kết quả là doanh số của nhiều hãng xe phụ thuộc vào động cơ đốt trong có xu hướng chịu áp lực ngay cả khi thị trường chưa chứng kiến sự bùng nổ hoàn toàn của xe điện.
Mức giảm doanh số của Honda trong tháng 5 không đơn thuần phản ánh biến động ngắn hạn của thị trường mà còn cho thấy những thách thức mang tính cấu trúc. Trong bối cảnh các chính sách giảm phát thải được thúc đẩy mạnh hơn và lộ trình kiểm soát khí thải đã được xác định rõ ràng, khả năng thích ứng với xu hướng điện hóa sẽ ngày càng trở thành yếu tố quyết định đối với các nhà sản xuất xe máy tại Việt Nam.
Đối với Honda, bài toán không chỉ nằm ở việc duy trì sức hút của các dòng xe xăng vốn đang là nguồn doanh thu chủ lực, mà còn ở khả năng tạo ra những sản phẩm điện đủ sức cạnh tranh trong một thị trường đang chuyển dịch nhanh hơn dự kiến.
