Việc cấp tín dụng vượt giới hạn trong một số trường hợp nhằm đáp ứng nhu cầu vốn lớn của các dự án quan trọng, có ý nghĩa "đòn bẩy" kép đối với phát triển kinh tế - xã hội.
Đó không chỉ là "đòn bẩy" tạo vốn cần thiết trong bối cảnh các dự án lớn sẽ đóng vai trò quan trọng với sự phát triển vượt bậc của Thủ đô Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung, còn là "đòn bẩy" về cơ hội khi việc nắm bắt thời gian để các dự án sớm được đầu tư, đi vào tạo hiệu ứng lan tỏa cho đầu tư công - tư, cho tăng trưởng cao theo mục tiêu giai đoạn 2026-2030.
Đề xuất sửa đổi, bổ sung một số quy định tại Quyết định số 09/2024/QĐ-TTg của Ngân hàng Nhà nước đang được đưa ra lấy ý kiến, theo hướng cho phép các tổ chức tín dụng được cấp tín dụng vượt giới hạn trong một số trường hợp, đặc biệt đối với các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Hà Nội.
Nhóm khách hàng được xem xét cấp tín dụng vượt giới hạn, gồm: khách hàng vay vốn để thực hiện các dự án, phương án sản xuất kinh doanh có ý nghĩa kinh tế - xã hội quan trọng, cấp thiết, phục vụ nhu cầu thiết yếu của đời sống nhân dân; khách hàng thuộc các lĩnh vực như điện, than, dầu khí, xăng dầu, giao thông, vận tải công cộng và các lĩnh vực khác theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng trong từng thời kỳ.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung một nhóm khách hàng mới là khách hàng có nhu cầu vốn để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Hà Nội theo quy định tại Nghị quyết số 258/2025 của Quốc hội khóa XV. Để đáp ứng yêu cầu vay vốn, các dự án này phải được Hội đồng nhân dân thành phố quyết định chủ trương đầu tư hoặc được Chủ tịch UBND thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định.
Về mức trần, hạn mức cho một khách hàng vay tối đa 38% vốn tự có của ngân hàng. Đối với nhóm khách hàng và người có liên quan, mức trần là 52%.
Đề xuất này cao hơn nhiều so với quy định trong Luật Các tổ chức tín dụng (TCTD) về giới hạn cấp tín dụng. Theo quy định, dư nợ tín dụng cho một khách hàng và nhóm liên quan bị khống chế theo tỷ lệ vốn tự có của ngân hàng. Hiện nay, Luật các TCTD năm 2024 đã quy định theo hướng giảm giới hạn tín dụng cho một khách hàng, một khách hàng và người có liên quan đến năm 2030, theo đó tỷ lệ này còn lần lượt là 10% và 15%.
Trường hợp khách hàng có nhu cầu vốn lớn để thực hiện các dự án quan trọng và cấp thiết, họ có thể đề nghị cấp tín dụng vượt giới hạn.
Trong thời gian vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã cho phép TCTD cấp tín dụng vượt giới hạn để thực hiện nhiều dự án quan trọng, trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa lớn về kinh tế - xã hội như: Dự án thủy điện Sơn La, Dự án thủy điện Lai Châu, Nhiệt điện Vĩnh Tân 4,… và gần đây nhất là Dự án nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch 11.
Theo NHNN, việc xem xét khoản cấp tín dụng vượt giới hạn nêu trên thực hiện rất chặt chẽ, bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định tại Quyết định 13/2018/QĐ-TTg và các quy định của pháp luật có liên quan. Trên cơ sở nội dung nêu trên, NHNN xét thấy cần có ngưỡng mức cấp tín dụng tối đa vượt giới hạn đối với khách hàng, khách hàng và người có liên quan được phê duyệt để vừa tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động vốn của doanh nghiệp để thực hiện các dự án, nhu cầu vốn phục vụ phát triển kinh tế xã hội nhưng phải đảm bảo an toàn.
Theo thống kê tính đến ngày 31/12/2025, vốn tự có của một số NHTM lớn như: Vietcombank, VietinBank lần lượt là 222.722 tỷ đồng và 229.177 tỷ đồng.
Nếu áp dụng mức cấp tín dụng tối đa đối với một khách hàng, một khách hàng và người có liên quan lần lượt là 38% và 52% thì mức cấp tín dụng vượt giới hạn tối đa đối với một khách hàng là khoảng 87.000 tỷ đồng, đối với một khách hàng và người có liên quan là 119.000 tỷ đồng. Trong khi đó, một số dự án trọng điểm có tổng mức đầu tư khoảng 300.000 tỷ đồng, với nhu cầu vay vốn khoảng 85%, tương đương khoảng 255.000 tỷ đồng.
Theo đó, thực hiện cấp hạn mức tín dụng "vượt trần" sẽ tháo điểm nghẽn "bó" cấp theo hạn mức hiện hành, giúp các ngân hàng rộng tay tăng giải ngân, và các dự án được tiếp vốn hiệu quả.
Đặt trong bối cảnh Bộ Chính trị đã chính thức ban hành Nghị quyết 02 – NQ/TW về "Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới"; Nghị quyết đã đề ra các mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể đến 2035, 2045 và hướng đến 100 năm giải phóng thủ đô Hà Nội (2054) và đến năm 2065; Trong đó, giai đoạn 2026-2030, phấn đấu tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm; đến năm 2030, quy mô GRDP đạt trên 113 tỷ USD, bình quân đầu người đạt tối thiểu 12.000 USD, thì vai trò của các dự án lớn tại địa bàn Thủ đô và việc nắm bắt cơ hội, giảm tối đa chi phí cơ hội từ nguồn vốn tín dụng càng có ý nghĩa kỳ vọng tạo hiệu ứng "đòn bẩy", đóng góp thực hiện mục tiêu Nghị quyết.
Ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Phân tích Khối khách hàng cá nhân, CTCK Yuanta Việt Nam chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, hiện nay, có một thực tế chúng ta phải thừa nhận là thanh khoản các ngân hàng hiện không dồi dào như trước và lãi suất đang tăng cao, các ngân hàng bắt buộc phải tăng bộ đệm vốn. Theo đó, các ngân hàng, đặc biệt nhóm ngân hàng có vốn quốc doanh đã và đang được đón nhận, thực hiện chủ trương về tiếp tục tăng vốn. Hoạt động của các đợt tăng vốn khi được thông qua sẽ là động lực lớn để tăng nguồn cung vốn cho thị trường và tăng vai trò của thị trường vốn.
Song song đó, theo ông Minh, năm 2026, kinh tế Việt Nam sẽ phải tập trung cho động lực qua trọng là đầu tư công thúc đẩy tăng trưởng trong bối cảnh FDI và xuất khẩu gặp khó khăn nhất định. Song nếu dồn vốn cho đầu tư công mà không tăng tiêu chí kỹ thuật thì sẽ bất cập và gặp các rào cản. Do đó, đề xuất các ngân hàng cấp tín dụng vượt trần đối với các dự án lớn, với mức tối đa lên tới 52% vốn tự có là một biện pháp kỹ thuật để tăng quy mô cung ứng vốn. Thậm chí có thể đến một lúc phù hợp nào đó, cơ quan quản lý cũng sẽ phải tính toán đến kế hoạch cho phép "gỡ" phần tính tiền gửi Kho bạc Nhà nước, vì hiện nay đây là khoản khiến thanh khoản của các ngân hàng phần nào bị "bó cứng", nhất là với các ngân hàng quốc doanh.
"Trong thời kỳ cần chính sách linh hoạt để đảm bảo tăng trưởng cao, mọi điểm nghẽn cần được tháo gỡ nhanh và các "trần" cũng cần linh hoạt với sự bảo đảm an toàn từ năng lực hiện hữu của các ngân hàng", ông Minh nhấn mạnh.
