Dù nhóm ngành thủy sản đã và đang đối mặt với áp lực thuế quan từ Hoa Kỳ, nhưng định giá của nhóm cổ phiếu này hiện đang ở mức thấp so với tiềm năng dài hạn.
Theo nhiều chuyên gia, các nhà đầu tư cần theo sát chính sách thuế quan đối với thủy sản để có chiến lược đầu tư thích hợp vào nhóm cổ phiếu này.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong năm 2025, ngành thủy sản đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 11,34 tỷ USD, tăng 13% so với năm trước. Động lực chính đến từ việc khách hàng Hoa Kỳ tăng cường nhập khẩu trong quý III/2025 để né tránh các rào cản thuế quan mới. Lượng hàng lớn được giao sớm trong tháng 8 và 9 đã đẩy doanh thu lên cao, nhưng cũng đồng thời khiến xuất khẩu chững lại rõ rệt vào các tháng cuối năm.
Chính giai đoạn tăng trưởng mang tính thời điểm đó đã tạo ra một nền tảng không vững chắc cho năm 2026, khi các rào cản từ thị trường bên ngoài bắt đầu bộc lộ đầy đủ tác động. Với thị trường Hoa Kỳ, thách thức lớn nhất đến từ rủi ro kép của thuế quan và rào cản pháp lý.
Kết quả sơ bộ của kỳ rà soát hành chính lần thứ 19 (POR19) đối với tôm Việt Nam đã gây chấn động khi mức thuế chống bán phá giá được đề xuất lên tới 35,29%. Nếu cộng thêm các loại thuế khác như thuế đối kháng, tổng gánh nặng thuế có thể lên tới khoảng 60% - một mức đủ sức triệt tiêu khả năng cạnh tranh của tôm Việt Nam tại thị trường này.
Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký VASEP cảnh báo: “Nếu kịch bản xấu nhất xảy ra và mức thuế này được giữ nguyên thì đó sẽ là kết quả rất tiêu cực cho ngành tôm”. Dù đây mới chỉ là kết quả sơ bộ và kết luận cuối cùng sẽ được đưa ra vào đầu năm 2026, nhưng cú sốc tâm lý này đã khiến doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh kế hoạch, thu hẹp đơn hàng và chờ đợi diễn biến tiếp theo. Trong khi đó, VASEP và các bên liên quan vẫn đang nỗ lực phản biện dựa trên dữ liệu minh bạch và chuỗi sản xuất gắn kết với nông dân.
Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc nghiên cứu, phân tích Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam nhìn nhận tình hình thuế quan đang ở trong trạng thái "lơ lửng" sau khi phía Việt Nam gửi đơn kháng cáo đến Bộ Thương mại Hoa Kỳ. Kết quả của đơn kháng cáo này dự kiến sẽ công bố vào khoảng tháng 2 hoặc tháng 3/2026. Điều này tạo ra một môi trường bất định kéo dài, gây khó khăn không chỉ cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam mà còn cho cả các nhà nhập khẩu tại Hoa Kỳ.
Về phía doanh nghiệp, ông Lê Văn Quang, Tổng Giám đốc Tập đoàn Thủy sản Minh Phú (UPCoM: MPC) bày tỏ, khi không tiếp cận được thị trường lớn nhất, các doanh nghiệp buộc phải “dồn quân” sang những thị trường khác, làm biên lợi nhuận của toàn ngành bị bào mòn.
Để vượt qua giai đoạn khó khăn này, các chuyên gia cho rằng cần những hành động đồng bộ ở cả cấp độ chính sách và doanh nghiệp, như tăng cường ngoại giao thương mại nhằm tháo gỡ các rào cản thuế quan và phi thuế quan, cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng dài hạn, quy hoạch lại vùng nuôi bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu, cho tới việc doanh nghiệp chủ động chuyển đổi từ tư duy “tăng trưởng nóng” sang phát triển bền vững, đa dạng hóa thị trường và đầu tư sâu hơn vào chuỗi cung ứng nội địa.
Đánh giá tác động tới nhóm cổ phiếu thủy sản, ông Nguyễn Thế Minh cho rằng những khó khăn trước mắt tác động đến các doanh nghiệp niêm yết là không thể phủ nhận trong ngắn hạn. Thực tế định giá của nhóm cổ phiếu ngành thủy sản hiện đang ở mức thấp so với tiềm năng dài hạn.
"Gần đây, thị trường đã ghi nhận một nhịp tăng ngắn, nhưng xu hướng chưa rõ ràng và chưa đủ bền vững để duy trì đà tăng. Chúng tôi kỳ vọng rủi ro liên quan đến thuế quan sẽ giảm đi, qua đó giảm bớt áp lực lên nhóm ngành thủy sản với các chất xúc tác tiềm năng. Thứ nhất, kết quả kháng cáo thuận lợi từ Bộ Thương mại Hoa Kỳ có thể giúp doanh nghiệp được bồi hoàn lại một khoản thuế đáng kể. Thứ hai, phán quyết từ Tòa án tối cao Hoa Kỳ bác bỏ tính hợp pháp của các chính sách thuế quan của chính quyền Trump cũng có thể là một cú hích lớn”, ông Minh kỳ vọng.
Về tầm nhìn dài hạn, ông Nguyễn Thế Minh đánh giá nếu rủi ro thuế quan được tháo gỡ hoặc giảm đi, đây sẽ là một yếu tố tác động tích cực và bền vững, giúp cải thiện toàn diện biên lợi nhuận và triển vọng của cả nhóm ngành thủy sản.
Trên thực tế, Hoa Kỳ vẫn tương đối phụ thuộc vào nguồn cung thủy sản từ các đối tác nước ngoài, trong đó có Việt Nam. Do căng thẳng thương mại leo thang giữa Hoa Kỳ và các quốc gia khác, nhất là Trung Quốc, buộc các nhà nhập khẩu Mỹ phải tìm kiếm nguồn cung thay thế ổn định.
Hơn nữa, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể thúc đẩy chính quyền Tổng thống Donald Trump có những điều chỉnh chính sách nhằm giảm bớt căng thẳng thương mại. Do đó, Việt Nam có thể hưởng lợi từ xu hướng này.
Trước thực trạng trên, các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản cần tiếp tục tập trung vào việc nâng cao uy tín về chất lượng, kiểm soát chặt chẽ các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Quan trọng hơn, cần duy trì năng lực sản xuất linh hoạt, sẵn sàng tăng tốc ngay khi có tín hiệu tích cực từ thị trường Hoa Kỳ để chiếm lĩnh thị phần.
Đối với nhà đầu tư, đây là thời điểm thích hợp để xây dựng một danh sách theo dõi các cổ phiếu thủy sản có tỷ trọng xuất khẩu cao sang Hoa Kỳ và xác định các vùng giá mua tiềm năng.
