Xuân 2026 không chỉ là khởi đầu của một năm kinh doanh, mà còn là điểm mở của một giai đoạn phát triển mới – nơi tư duy, hành động và khát vọng cần được đánh thức đồng thời.
Theo một báo cáo gần đây của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF), sau lĩnh vực công nghệ, kinh tế xanh hiện là khu vực tăng trưởng nhanh nhất toàn cầu, với quy mô ước tính trên 5.000 tỷ USD mỗi năm. Trong vòng 5 năm tới, con số này có thể đạt khoảng 7.000 tỷ USD mỗi năm, mở ra một không gian phát triển khổng lồ cho các doanh nghiệp đi đầu trong chuyển đổi xanh.
Các chuyên gia cũng chỉ ra rằng, việc trì hoãn đầu tư cho giảm phát thải và tăng cường khả năng chống chịu hôm nay sẽ khiến các Chính phủ và doanh nghiệp phải trả giá đắt hơn rất nhiều trong tương lai. Kinh tế xanh, vì vậy, không chỉ là câu chuyện trách nhiệm, mà là một trong những cơ hội tăng trưởng lớn nhất của hành tinh trong thế kỷ này.
Một xu hướng toàn cầu rất đáng chú ý khác là vai trò ngày càng rõ nét của trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số trong tiến trình này. AI, dữ liệu lớn và các nền tảng số không chỉ giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn, mà còn hỗ trợ đo lường, quản trị và minh bạch hóa các yếu tố Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG).
Đặc biệt, khái niệm AI xanh đang dần được định hình: đó là việc phát triển và ứng dụng AI theo hướng tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, tối ưu sử dụng tài nguyên và trực tiếp phục vụ các mục tiêu phát triển bền vững (PTBV). Khi được định hướng đúng, AI không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh, năng suất, mà còn trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp quản lý năng lượng thông minh, dự báo rủi ro khí hậu, tối ưu chuỗi cung ứng và giảm chi phí môi trường.
Trở lại bức tranh quốc gia, Việt Nam bước vào năm 2026 với một nền tảng rất đáng trân trọng, được xây dựng từ những bước đi mạnh mẽ, quyết liệt, cùng các nghị quyết và chính sách có tầm nhìn chiến lược được Đảng và Nhà nước ban hành trong thời gian qua.
Những định hướng đó đã khẳng định rõ PTBV, tăng trưởng xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là những trụ cột của mô hình tăng trưởng mới, đồng thời đặt doanh nghiệp vào vị trí trung tâm của quá trình thực thi. Thông điệp được gửi đi rất rõ ràng: Nhà nước kiến tạo thể chế – doanh nghiệp hành động – xã hội đồng hành.
Trong bức tranh ấy, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước một vận hội mới. Nhưng vận hội đó chỉ trở thành hiện thực khi mỗi doanh nghiệp dám tự đặt ra cho mình một câu hỏi căn cốt: chúng ta sẽ tiếp tục đi theo lối mòn quen thuộc, hay chủ động khai mở một con đường PTBV, dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo cho chính mình?
Theo tôi, điểm khởi đầu quan trọng nhất vẫn là khai mở tư duy. PTBV không nên được nhìn như một gánh nặng tuân thủ hay một chi phí gia tăng, mà cần được nhìn nhận như một khoản đầu tư chiến lược cho tương lai. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, doanh nghiệp nào biết tận dụng công nghệ, đặc biệt là AI theo hướng xanh và có trách nhiệm, để sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn, quản trị tốt hơn và nâng cao năng suất, doanh nghiệp đó sẽ có lợi thế cạnh tranh bền vững.
Tư duy mới đó cần được chuyển hóa thành hành động cụ thể. Không phải doanh nghiệp nào cũng có thể triển khai những giải pháp công nghệ phức tạp ngay từ đầu, nhưng doanh nghiệp nào cũng có thể bắt đầu từ những bước đi phù hợp với quy mô và năng lực của mình.
Đó có thể là rà soát lại mô hình quản trị để tăng tính minh bạch; là đầu tư cải thiện hiệu quả năng lượng, giảm lãng phí trong sản xuất và vận hành; là từng bước ứng dụng công nghệ số, dữ liệu và AI để nâng cao hiệu quả quản lý; hay là xây dựng hệ thống báo cáo ESG cơ bản để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của đối tác và nhà đầu tư. Điều quan trọng không phải là làm lớn ngay từ đầu, mà là làm đúng, làm thông minh và làm bền bỉ, hiệu quả.
Tôi đặc biệt tin rằng năm 2026 sẽ là năm bản lề để cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ trạng thái “thích ứng bị động” sang “kiến tạo chủ động”. Khi doanh nghiệp không chỉ chờ đợi chính sách, mà chủ động tham gia cùng Nhà nước trong quá trình thực thi; khi doanh nghiệp lớn không chỉ tối ưu cho riêng mình, mà còn dẫn dắt và hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ hơn trong chuỗi cung ứng; khi công nghệ được phát triển và ứng dụng theo hướng xanh, tiết kiệm tài nguyên và nhân văn, thì sức mạnh của cả nền kinh tế sẽ được nhân lên một cách thực chất.
Trong hành trình đó, vai trò của các tổ chức đồng hành là hết sức quan trọng. Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD) sẽ tiếp tục kiên định sứ mệnh kết nối chính sách với thực tiễn, cung cấp các công cụ, chương trình đào tạo, nền tảng đối thoại và hợp tác để doanh nghiệp Việt Nam từng bước nâng cao năng lực phát triển bền vững theo chuẩn mực quốc tế, đồng thời tận dụng hiệu quả các cơ hội từ chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và kinh tế xanh.
Hơn lúc nào hết, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam hãy cùng khai mở tư duy để nhìn thấy cơ hội trong chuyển đổi, khai mở hành động để tạo ra giá trị bền vững, và cùng nhau đón nhận vận hội mới bằng chính năng lực, trí tuệ và trách nhiệm của mình.
Khi từng doanh nghiệp chuyển mình, cả nền kinh tế sẽ chuyển mình.
Khi cộng đồng doanh nghiệp đủ mạnh, đủ xanh, đất nước sẽ có thêm nền tảng vững chắc để bước vào kỷ nguyên vươn mình - kỷ nguyên của tri thức, đổi mới sáng tạo, tăng trưởng bền vững và thịnh vượng.
* Ông Nguyễn Quang Vinh (MBA) Phó bí thư Đảng ủy, Phó Chủ tịch VCCI, Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển bền vững Việt Nam
