Hà Nội có lợi thế rất lớn về nguồn nhân lực nhưng cần phải chuyển hoá nguồn lực con người thành năng lực thực tế của doanh nghiệp và động lực tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.
Đây là nội dung chính được đặt ra và trao đổi tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ III (CEF III), với chủ đề “Động lực tăng trưởng từ nguồn nhân lực chất lượng cao”. Diễn đàn do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo; Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) phối hợp với các đơn vị tổ chức.
Ông Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME cho biết: Tiếp mạch vấn đề đã được đề cập tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ I và thứ II, CEF III đi vào một lớp vấn đề nền tảng hơn. Đó là, con người nào sẽ làm chủ công nghệ, vận hành nguồn vốn, phát triển thị trường, nâng chất lượng sản phẩm và giúp doanh nghiệp đi sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Vì vậy, khi nói “nguồn nhân lực chất lượng cao” không chỉ đề cập đến bằng cấp, chức danh hay một nhóm nhân sự quản lý. Điều quan trọng là năng lực thực thi - từ lãnh đạo và quản trị, tài chính và đầu tư, công nghệ số, AI, dữ liệu và tự động hóa, marketing, thương mại điện tử… đến kỹ sư, kỹ thuật viên và lao động lành nghề trong sản xuất. Mỗi nhóm nhân lực phải được nhìn bằng câu hỏi rất cụ thể: họ tạo ra năng suất gì, giá trị gia tăng gì, khả năng cạnh tranh gì và đóng góp thế nào cho tăng trưởng của doanh nghiệp.
Ông Mạc Quốc Anh nhấn mạnh: Nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là một đầu vào của nền kinh tế mà phải trở thành lực đẩy trực tiếp tạo ra năng suất, đổi mới sáng tạo, năng lực cạnh tranh và tăng trưởng mới. Đây cũng là lý do tại Diễn đàn, câu chuyện nhân lực đã được nâng lên phạm vi kinh tế, năng suất và năng lực phát triển của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, vấn đề đặt ra là doanh nghiệp Thủ đô đang yếu ở đâu về năng suất, công nghệ, vốn, thị trường, liên kết chuỗi và nhân lực; cần những năng lực con người nào để khắc phục các điểm yếu đó và tạo ra tăng trưởng thực chất? Trên cơ sở nhận diện các nội hàm trên sẽ tìm ra những câu trả lời để doanh nghiệp có thể hành động. Đó là doanh nghiệp cần người như nào; thiếu năng lực gì; tuyển ở đâu; đào tạo và tái đào tạo như thế nào; sử dụng và giữ chân ra sao; đo lường hiệu quả bằng năng suất, doanh số, chất lượng, khả năng hấp thụ vốn hay năng lực tham gia chuỗi giá trị như thế nào?.
Phát biểu tại Diễn đàn, PGS TS Trần Đình Thiên - Chuyên gia kinh tế đề cập đến một tổ hợp lợi thế hiếm có với vị thế trung tâm chính trị – hành chính quốc gia, mạng lưới đối ngoại, thị trường tập trung và nguồn nhân lực trình độ cao. Trong đó, nguồn nhân lực là một trong hai lợi thế đặc biệt. Trên địa bàn Hà Nội có 121 trường đại học, học viện; tập trung cao độ các tổ chức khoa học, phòng thí nghiệm và nhà khoa học đầu ngành.
Tuy nhiên, lợi thế về nguồn nhân lực không tự động chuyển hóa thành tăng trưởng. Quan trọng nhất là phải biến nguồn lực con người thành năng lực thực tế của doanh nghiệp và nền kinh tế. Từ quan điểm này, PGS TS Trần Đình Thiên nêu rõ: Chất lượng nhân lực không nên chỉ được nhìn qua bằng cấp mà phải được đánh giá bằng những gì người lao động, chuyên gia và nhà quản trị tạo ra. Đó là năng suất, sản phẩm, giá trị gia tăng, công nghệ và sức cạnh tranh.
Hàm ý chính sách nằm ở sức mạnh của một mạng lưới tri thức tập trung -kết nối người tài với nhiệm vụ khó, thiết bị dùng chung, quyền khai thác kết quả và thị trường. Ba nhiệm vụ cần triển khai là thu hút nhân lực có trình độ, thu hút chuyên gia xuất sắc và tổ chức được nhóm đủ năng lực giải quyết vấn đề. Ba việc đòi hỏi cách tuyển chọn, đãi ngộ và đánh giá khác nhau.
Bên cạnh đó, Hà Nội cần tạo ra những nhiệm vụ đủ lớn để người có năng lực phát huy, đồng thời gắn quyền hạn với năng lực và trách nhiệm với sản phẩm, giá trị tạo ra. Khi người giỏi được trao đúng việc, đúng không gian và được đánh giá bằng kết quả, nguồn nhân lực mới thực sự trở thành nguồn lực phát triển.
