Không chỉ dừng lại ở thế mạnh du lịch biển đảo, Hải Phòng đang chủ động dịch chuyển sang phát triển du lịch theo chiều sâu, lấy các giá trị di sản văn hóa - tâm linh làm nền tảng cốt lõi.
Bằng chiến lược “bảo tồn thông qua phát triển” kết hợp công nghệ số, thành phố Cảng đang từng bước tháo gỡ bài toán mùa vụ, biến kho tàng di sản thành động lực nội sinh cho tăng trưởng kinh tế bền vững.
Trong dòng chảy của ngành công nghiệp không khói, du lịch di sản đang được Hải Phòng định hướng trở thành trụ cột mới, tạo động lực bứt phá cho tăng trưởng kinh tế bền vững của địa phương. Hải Phòng sở hữu hệ tài nguyên du lịch hiếm có, hội tụ đầy đủ biển đảo, đô thị cảng, di sản văn hóa - tâm linh và vùng sinh thái nông thôn. Trục Đông với Quần đảo Cát Bà, Đồ Sơn, hệ thống đảo ven bờ và xa bờ là lợi thế nổi trội để phát triển du lịch biển đảo, nghỉ dưỡng, sinh thái và thể thao biển. Trục Tây với Côn Sơn - Kiếp Bạc, các di tích lịch sử, làng nghề, cảnh quan sông núi... tạo chiều sâu cho du lịch văn hóa, tâm linh và trải nghiệm.
Đặc biệt, sau khi vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà được UNESCO ghi danh là Di sản Thiên nhiên thế giới và Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được công nhận Di sản Văn hóa thế giới, Hải Phòng đứng trước vận hội chưa từng có để tái định vị mình trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế.
Trong bối cảnh đó, Hải Phòng không chỉ hướng đến mục tiêu tăng trưởng về lượng khách mà đang từng bước chuyển dịch sang phát triển du lịch theo chiều sâu, lấy giá trị di sản làm nền tảng để nâng cao chất lượng sản phẩm, gia tăng trải nghiệm và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng, trong 6 tháng đầu năm 2026, Hải Phòng ước tính đón và phục vụ 8.723.550 lượt khách, tăng 15,7% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó có 613.048 lượt khách quốc tế, 8.110.502 lượt khách nội địa. Doanh thu ước đạt 10.425 tỉ đồng, tập trung chủ yếu tại các điểm đến di sản.
Ông Mai Xuân Thắng - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch TP Hải Phòng cho biết: “Hải Phòng chọn cách đánh thức di sản bằng những câu chuyện văn hóa và trải nghiệm thực cảnh. Tại các điểm đến văn hóa như Khu di tích Bạch Đằng Giang hay đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, du khách đang có xu hướng lưu lại lâu hơn. Không chỉ đến để chiêm bái, họ tìm kiếm sự kết nối với lịch sử thông qua các ứng dụng thuyết minh tự động (Audio Guide) đa ngôn ngữ và các không gian trưng bày số hóa 3D”.
Chiến lược phát triển du lịch Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn 2045 xác định lấy di sản làm trụ cột cốt lõi để xây dựng thương hiệu du lịch quốc tế, hướng tới trở thành trọng điểm du lịch biển đảo, trung tâm du lịch chất lượng cao.
TP Hải Phòng tập trung khai thác đồng bộ các di tích lịch sử, văn hóa đặc sắc để hình thành ba trụ cột phát triển gồm: du lịch biển đảo, du lịch di sản - văn hóa và du lịch ẩm thực.
Một điểm sáng trong bức tranh đó là liên kết vùng ngày càng chặt chẽ. Việc phối hợp với các địa phương lân cận trong quản lý, khai thác không gian di sản liên vùng đã mở ra nhiều tuyến, điểm du lịch liên tỉnh, góp phần làm phong phú hành trình trải nghiệm và khuyến khích du khách lưu trú lâu hơn.
Quan trọng hơn, du lịch di sản góp phần giải bài toán mùa vụ vốn là “điểm nghẽn” của ngành du lịch Hải Phòng nhiều năm qua. Nếu mùa hè vẫn là cao điểm của du lịch biển đảo, thì vào mùa thu và mùa đông, các sản phẩm du lịch văn hóa, tâm linh, lễ hội sẽ góp phần duy trì dòng khách, tạo sự cân bằng hơn trong hoạt động du lịch.
Ông Nguyễn Ngọc Thái - Giám đốc Công ty Thái Sơn Travel cho biết: “Những năm gần đây, nhu cầu trải nghiệm các tour du lịch tâm linh của du khách tăng lên rõ rệt. Thái Sơn đã xây dựng nhiều sản phẩm kết hợp nghỉ dưỡng với khám phá văn hóa, lịch sử, giúp hành trình không chỉ là chuyến đi mà còn là trải nghiệm học hỏi và kết nối với giá trị truyền thống”.
Để di sản văn hóa thực sự trở thành nền tảng nội sinh cho sự phát triển công nghiệp văn hóa, Hải Phòng đang từng bước thay đổi tư duy, từ “bảo tồn tĩnh” sang “bảo tồn thông qua phát triển”. Việc bảo tồn di sản chỉ thực sự bền vững khi di sản tiếp tục tồn tại trong cộng đồng, được tái sáng tạo và tạo ra giá trị mới phù hợp với bối cảnh xã hội hiện đại. Bên cạnh đó, cần xây dựng hệ sinh thái văn hóa dựa trên nền tảng di sản, kết nối giữa cộng đồng thực hành di sản, nghệ nhân, doanh nghiệp sáng tạo, cơ sở đào tạo, công nghệ và thị trường.
Chỉ khi hình thành được chuỗi giá trị đồng bộ từ sáng tạo, sản xuất, quảng bá đến tiêu dùng văn hóa, di sản mới có thể chuyển hóa hiệu quả thành giá trị kinh tế và sức mạnh mềm cho Hải Phòng nói riêng, xa hơn là cả quốc gia. Việc đẩy mạnh công nghệ hóa di sản được thực hiện thông qua “Bản đồ số du lịch Hải Phòng”, cho phép du khách tương tác ảo trước khi tới điểm đến.
Phát triển du lịch di sản theo chiều sâu vì thế không đơn thuần là một khẩu hiệu. Đó là hành trình kết nối quá khứ với hiện tại, để mỗi công trình lịch sử không chỉ kể câu chuyện của cha ông mà còn tiếp tục tạo ra giá trị cho hôm nay. Và khi rời Hải Phòng, điều còn đọng lại trong hành trang của mỗi du khách không chỉ là vị mặn của biển hay những món quà lưu niệm, mà còn là dư âm của một vùng đất giàu bản sắc, nơi lịch sử, văn hóa và khát vọng phát triển cùng song hành.
