Tổng thống Mỹ tuyên bố mở eo biển Hormuz, một động thái được Iran xác nhận, song còn hai vấn đề tồn đọng ảnh hưởng tới dòng chảy dầu mỏ.
Ngày 14/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng Truth Social rằng thỏa thuận với Iran "giờ đã hoàn tất", đồng thời tuyên bố cho phép "mở miễn phí" eo biển Hormuz và lập tức dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ.
Ông Trump cũng nói rõ eo biển này sẽ mở “khi ký thỏa thuận”, dự kiến vào thứ Sáu 19/6 tại Thụy Sĩ. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã xác nhận lễ ký và văn kiện sẽ được ký điện tử hoặc do Phó Tổng thống JD Vance trực tiếp tham dự.
Điểm đáng chú ý, đây không chỉ là một tuyên bố đơn phương từ phía ông Trump, mà phía Iran cũng đã xác nhận. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi nói thỏa thuận đã được hoàn tất và sẽ ký tại Thụy Sĩ vào thứ Sáu tuần này, theo ABC News.
Bản ghi nhớ dự thảo, theo hãng tin Nhà nước Iran Mehr News được NBC dẫn lại, gồm 14 điểm: chấm dứt chiến sự kể cả ở Lebanon, rút lực lượng Mỹ quanh Iran, mở lại Hormuz, chấm dứt phong tỏa song phương, giải ngân hàng tỷ USD tài sản Iran bị đóng băng, và Iran tái khẳng định cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân theo Hiệp ước Không phổ biến.
Theo Christian Science Monitor, thỏa thuận thiết lập lệnh ngừng bắn 60 ngày, sau đó hai bên bước vào đàm phán kỹ thuật về chương trình hạt nhân và lệnh trừng phạt.
Tuy nhiên, giới quan sát vẫn đang nín thở bởi khoảng cách giữa tuyên bố chính trị và thực tế vận hành.
Tính tới ngày 14/6, lưu lượng tàu thương mại qua eo biển vẫn gần như đình trệ. Trang theo dõi hàng hải Straits.live ghi nhận chỉ khoảng 2 lượt tàu trong ngày, so với mức bình thường khoảng 94 lượt mỗi ngày.
Thị trường giao dịch vẫn lo ngại trước ba rào cản kỹ thuật trước khi dòng dầu trở lại bình thường, bao gồm công tác rà phá thủy lôi mà Iran đã thả (Iran cam kết tự dọn thủy lôi theo thỏa thuận), khởi động lại các mỏ dầu đã ngừng, và sửa chữa hạ tầng năng lượng hư hại sau các đợt không kích, theo Trading Economics. Trong đó, rà phá thủy lôi là nút thắt ràng buộc nhất và có thể cần cả một chiến dịch phối hợp đa bên để hoàn thành.
Bảo hiểm là rào cản khác. Theo các hãng bảo hiểm vận tải biển trao đổi với Al Jazeera, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đã tăng từ khoảng 0,25% giá trị thân tàu thời bình lên tới 5% trong giai đoạn căng thẳng. Kể cả khi eo biển mở lại, mức phí cao sẽ duy trì trong một thời gian, làm chậm nhịp quay lại của tàu hàng.
Lịch sử gần đây cũng cho thấy các lần mở eo biển Hozmuz trước đó chỉ là một phần. Sau lệnh ngừng bắn hai tuần hồi tháng 4, ông Trump từng phàn nàn Iran làm "rất tệ" và cáo buộc Tehran thu phí tàu qua eo biển. Trước đó, giới chức Iran nhiều lần phản bác mốc thời gian mà Washington đưa ra.
Thực tế, triển vọng hòa bình toàn diện vẫn rất mong manh. Ngày 14/6, các cuộc không kích của Israel nhằm vào Dahiyeh ở Beirut bị truyền thông Nhà nước Iran gọi là vi phạm ngừng bắn, và Trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Baqer Qalibaf đã chỉ trích Mỹ.
Phản ứng của thị trường dầu phản chiếu sự thận trọng này. Giá dầu Brent dao động quanh mức 87 USD/thùng theo bản tin gần nhất của Trading Economics, đã lùi xa khỏi đỉnh 2026 trên 110 USD nhưng không sụp đổ. Mức giá này là tín hiệu của một thị trường định giá kịch bản hạ nhiệt là có thật nhưng chưa hoàn tất.
Đối với Việt Nam, triển vọng giá dầu hạ nhiệt mang tới những tin vui. Là một trong những nước nhập khẩu xăng dầu, Việt Nam có thể hưởng lợi nếu giá dầu hạ, như giảm chi phí nhập khẩu, giảm áp lực lên CPI và lên tỷ giá mà Ngân hàng Nhà nước đang điều hành.
Bên cạnh đó, việc hạ nhiệt căng thẳng Trung Đông cũng cải thiện tâm lý dòng vốn vào thị trường mới nổi, đáng chú ý trước thời điểm Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng hiệu lực vào tháng 9/2026, đồng thời nâng đỡ cầu xuất khẩu nhờ tăng trưởng toàn cầu ổn định hơn.
