Xác suất Fed tăng lãi suất ngày 16/9 đã vọt lên khoảng 85% sau báo cáo lạm phát nóng, giữa lúc Nhà Trắng gây sức ép công khai đòi hạ lãi suất.
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sắp bước vào cuộc họp chính sách ngày 15 và 16/9 trong một tình thế bất thường. Điều đáng chú ý nhất là sự đảo chiều nhanh của kỳ vọng thị trường.
Đầu tháng 8, công cụ FedWatch của CME chỉ định giá khoảng 44% khả năng Fed tăng lãi suất trong tháng 9. Con số này leo lên khoảng 60% vào ngày 8/9, rồi vọt lên khoảng 85% sau khi báo cáo chỉ số giá tiêu dùng tháng 8 công bố ngày 11/9 cho thấy lạm phát cơ bản tăng 0,3%, cao hơn dự báo. Trên nền tảng dự báo Kalshi, xác suất tăng cũng ở vùng gần 80%.
Nếu Fed tăng lãi suất, đây sẽ là đợt tăng đầu tiên của chu kỳ, sau khi lãi suất được neo trong biên độ 3,50 đến 3,75% kể từ tháng 12.
Bước ngoặt đến từ ba yếu tố. Bài phát biểu của Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại Jackson Hole cuối tháng 8 phát tín hiệu cứng rắn về lạm phát, báo cáo việc làm tháng 8 với 162.000 việc làm mới cho thấy kinh tế còn mạnh, và giá dầu leo lên vùng cao do xung đột với Iran.
Tại cuộc họp tháng 7, đã có ba Chủ tịch Fed khu vực bỏ phiếu đòi tăng lãi suất, một sự chia rẽ hiếm thấy. Cuộc họp lần này còn kèm bản dự báo kinh tế và biểu đồ chấm cập nhật, cho thấy kỳ vọng của từng thành viên về lộ trình lãi suất tới cuối năm, và xác suất có ít nhất một đợt tăng lãi suất trước khi kết thúc 2026 hiện đã vượt 85%.
Trong khi thị trường nghiêng về tăng lãi suất, Nhà Trắng lại vận động theo hướng ngược lại, với cường độ khác thường. Chỉ trong một tuần, Tổng thống Mỹ Donald Trump, Phó tổng thống JD Vance, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và một cố vấn kinh tế cấp cao đều lên tiếng thúc giục Fed không tăng lãi suất, thậm chí yêu cầu Fed giảm lãi suất. Đây là một chiến dịch gây áp lực công khai trên diện rộng, mạnh ngay cả so với thông lệ chỉ trích ngân hàng trung ương lâu nay của ông Trump.
Lập luận của ông Trump là tăng trưởng việc làm mạnh cho thấy nước Mỹ là con nợ đáng tin, nên lãi suất cần thấp hơn để giảm chi phí vay và kích thích tăng trưởng. Khác với cách từng công kích cựu Chủ tịch Jerome Powell, ông Trump tránh chỉ trích trực diện ông Warsh, người ông bổ nhiệm hồi tháng 5, nhưng leo thang sức ép theo cách khác, chẳng hạn đe dọa ngừng giao thương với các nước có thặng dư lớn với Mỹ.
Wall Street Journal đưa tin ông Trump đã trao đổi với ông Warsh nhiều lần, điều được một số trợ lý xác nhận, dù bản thân Tổng thống Mỹ bác bỏ và tiết lộ ông chỉ nói chuyện một lần với Chủ tịch Fed.
Nếu tăng lãi suất, Fed sẽ đối đầu trực diện với Tổng thống Mỹ, đồng thời đẩy chi phí vốn lên cao đúng lúc thị trường chứng khoán ở vùng định giá cao thứ hai trong lịch sử và làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu AI phần lớn dựa vào nợ. Lãi suất vay thế chấp đã chạm gần 7%/năm.
Ngược lại, nếu Fed giữ nguyên lãi suất mà không đưa ra lý do thuyết phục về việc vì sao chấp nhận lạm phát cao, giới đầu tư có thể kết luận Fed đã nhượng bộ sức ép chính trị, và tính độc lập của ngân hàng trung ương đang bị đe dọa.
Bài toán còn phức tạp bởi bản chất của lạm phát lần này. Phần lớn áp lực giá đến từ năng lượng, một cú sốc phía cung do chiến sự ở Iran, vốn khó xử lý bằng công cụ lãi suất tác động lên phía cầu.
Tăng lãi suất có thể ghìm tăng trưởng mà không chắc dập được nguồn cơn lạm phát. Đây cũng là lý do một số nhà phân tích cho rằng điều quan trọng không kém quyết định là cách ông Warsh giải thích.
Chuyên gia kinh tế Andrew Hollenhorst của Citigroup nhận xét các phát biểu gần đây của ông Warsh chỉ là sự nhắc lại lập trường chống lạm phát, chứ chưa hẳn là cam kết dứt khoát về hành động.
Quyết định của Fed nằm trong một bước ngoặt chính sách toàn cầu. Ngân hàng Trung ương châu Âu đã tăng lãi suất ngày 10/9, và Ngân hàng Trung ương Nhật họp ngày 18/9 cũng cân nhắc tăng lãi suất. Điều thị trường theo dõi vì thế không chỉ là con số lãi suất, mà cả biểu đồ chấm, tỷ lệ phiếu và thông điệp của ông Warsh về việc Fed sẽ dừng ở một đợt hay mở ra một chu kỳ tăng lãi suất dài hơn.
Với các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam, một đợt tăng lãi suất của Fed sẽ tạo sức ép rõ rệt. Lãi suất Mỹ cao và đồng USD mạnh thường kéo dòng vốn rời các thị trường mới nổi, gây áp lực lên tỷ giá VND và thu hẹp dư địa nới lỏng của Ngân hàng Nhà nước, giữa lúc giá dầu cao cũng thúc đẩy lạm phát nhập khẩu.
